EOKA terör örgütünün kuruluş yıl dönümü nedeniyle geçen yıl 1 Nisan’da Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve Yunanistan’da mesajlar yayınlanmış ve etkinlikler düzenlenmişti. Bu yıl da EOKA’nın kuruluşunun 71. yıl dönümü nedeniyle hem Yunanistan’da hem de GKRY de etkinlikler düzenlendi.
Yunanistan Eğitim Bakanlığı’nın 2025’te aldığı karar doğrultusunda okullarda “1 Nisan EOKA Günü” resmi olarak kutlandı. GKRY Lideri Nikos Hristodulidis, Lefkoşa’daki anma ayini ve çelenk koyma törenine katıldı. Hristodulidis, örgütün “mücadelesinin” yeni nesillere aktarılmasının zorunlu olduğunu savunarak “EOKA ile gurur duyuyorum” dedi.
1 Nisan’da öğle saatlerinde, KKTC temas hattı bitişiğinde yer alan Yiğitler Burcu Parkı’na, ara bölge içerisinde yer alan ve Birleşmiş Milletler Barış Gücü (MBG) sorumluluğunda olan Markou Drakou Caddesi’ndeki 15 saldırgan tarafından patlayıcı madde ve taş atıldı. Aynı bölgede geçmişte de olayların çıkmasına rağmen BMBG ve GKRY tarafından önlem alınmaması dikkat çekti. Bölgede bulunan Türk askerinin parka gelmesi ve KKTC polisinin önlem alması üzerine aralarında maskeli kişilerin de bulunduğu gruplar, sınır hattından uzaklaşarak kaçtı.
Saldırıların arkasında ELAM ile bağlantılı aşırı sağcı grupların olduğu değerlendiriliyor.
ELAM OY ORANINI ARTIRDI
Aşırı sağcı ELAM (Ulusal Halk Cephesi), ideolojik kökenleri ve savunduğu değerler açısından EOKA’nın siyasi uzantısı ve mirasçısı olarak görülüyor. ELAM, 2024’te yapılan Avrupa Parlamentosu seçimlerinde Kıbrıs’ın dördüncü partisi oldu. 56 koltuklu Rum Meclisi’nde üç milletvekili var.
ELAM’ın, Yunanistan’daki neo-Nazi eğilimli Altın Şafak (Hrisi Avgi) partisiyle yakın bağları bulunuyor. EOKA sembollerinin kullanılması, sınır hattında provokatif eylemler yapılması, EOKA’ya ilişkin müze açılması, bir örgüt dirilişinden daha çok ideolojik ve sembolik bir canlanma çabasına işaret ediyor. Bu eylemlerin düşük yoğunluklu ve sınırlı gruplar tarafından yürütüldüğü gözleniyor. Şiddete yönelen radikal eğilimlerin görünürlük kazandığı da değerlendiriliyor.
2008’de kurulan ve Kilisenin açık desteği ile güçlenen ELAM, lise çağlarındaki gençleri hedef alıyor. EOKA ile ELAM arasında çok güçlü bir bağ olduğu değerlendiriliyor. Türklere karşı son yıllarda nefret suçu niteliğindeki olaylarda artış dikkat çekiyor.
RUMLARI DA KATLETTİ
Terör örgütü EOKA, sadece İngilizlere ve Türklere yönelik eylemde bulunmadı. Terör örgütünün hedefinde Rumlar da yer aldı. EOKA’nın katlettiği 203 Rum arasında 13 yaşında bir kız çocuğu, Mesoyi köyünde katledilen iki genç, 32 yaşındaki bir başka Rum kadın da yer alıyor. Bu kurbanların çoğu EOKA’ya karşı oldukları, hatta komünist oldukları gerekçesiyle katledildi. Yüzleri maskeli EOKA mensupları, bazen kahvehanelerde bazen sokakta insanları infaz etti. EOKA’nın insan kaynağı Kilise ise bu katliamları hep destekledi. EOKA saldırılarından yaralı kurtulan 288 Rum da bulunuyor. EOKA’nın katlettiği İngiliz sayısı ise 104.
İKİ AYRI DÖNEMİ VAR
“Enosis” olarak ifade edilen Kıbrıs’ın Yunanistan’a ilhakını hedefleyen EOKA, iki ayrı dönemde varlık gösterdi. Birinci döneminde, Kıbrıs’ta 1 Nisan 1955’te silahlı eylemlerine başladı. Örgüt, Mart 1959’da lağvedildi. EOKA-B, örgütün devamı olarak 1971 yılında Georgios Grivas tarafından Makarios yönetimine karşı kuruldı. 1974 yılındaki Kıbrıs Barış Harekâtı ve sonrasında Yunanistan’daki askeri cuntanın çöküşüyle birlikte kapatıldı. Tarihin katliam dolu lekeli sayfalarına geçmiş görünen EOKA’nın ruhu, bugün hem Kıbrıs hem de Yunanistan’da yaşatılmaya çalışılıyor.
AVRUPA CESARETLENDİRİYOR
Avrupa Parlamentosu (AP) Başkanı Roberta Metsola, EOKA’nın kuruluşunun yıl dönümü için yayımladığı mesajda, EOKA’nın eylemlerinden “kahramanlık” olarak bahsetti ve terör örgütü üyelerinin “cesaret ve fedakarlık” gösterdiklerini iddia etti. Metsola AP’de EOKA ile ilgili bir etkinliğe de izin vermişti. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kıbrıs Dönem Başkanlığı Açılış Töreni’nde yaptığı konuşmada, “Burada yapay zeka yenilikçileri yarının teknolojilerini Bizans kiliselerinin gölgesinde inşa ediyorlar” dedi. KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman, bu açıklamalara, “Sayın Metsola ‘büyük bir coşkuyla’ EOKA’nın kuruluş yıl dönümünü kutlarken, bu örgütün Kıbrıslı Türkler için ne anlam ifade ettiğini bilmiyor muydu? Sayın Ursula von der Leyen, bu Ada’nın Bizans kiliselerinden ibaret olduğunu mu sanıyordu?” ifadeleri ile tepki gösterdi.
AKEL’DEN TEPKİ: GRİVAS’I AKLAMA ÇABASINI KINIYORUZ
Kıbrıs’ta faaliyet gösteren komünist çizgideki AKEL Partisi, 25 Ocak’ta “Grivas’ı aklamaya yönelik çabayı kınıyoruz” başlıklı bir açıklamada bulundu. Açıklamada, “Her yıl aynı gün aynı sahneye tanık oluyoruz. DİSİ liderliği ile ELAM ve Hristodulidis hükümetinin temsilcileri el ele vererek EOKA B’nin lideri Grivas’ı yüceltiyorlar. Onlar ülkemizin tarihini ne kadar çarpıtmaya çalışırlarsa çalışsınlar, 1974’te yurdumuza ve halkımıza karşı işlenen ihaneti saklayamazlar” denildi.
PROVOKASYON ENDİŞESİ
Kıbrıs’taki gelişmeler, devlet birimleri tarafından dikkatli bir şekilde takip edilerek analizi yapılıyor. EOKA taraftarı grupların Rum Milli Muhafız Ordusu’na sızması ve büyük bir provokasyona girişmeleri ihtimali tehlikeli bir gelişme olarak görülüyor.
MOTOSİKLETLİ ÇETE
Güney Kıbrıs’ta aşırı sağcı İsaak-Solomou’yu Anma İnisiyatifi, her yıl Ağustos ayında motosikletli eylemler düzenliyor. Grup, 2025’te de kapılarda yaptığı eylemler ile Kuzey Kıbrıs’tan güney Kıbrıs’a geçişi engelledi. İnisiyatifin çabaları ile Ağustos 2025’te Tasos İsaak ve Solomos Solomu için bir anıtın açılışı yapıldı. 2023’te maskeli bazı aşırı sağcı gruplar, Limasol’da yabancılara ait iş yerleri ile İbrahimiye Camii ve Larnaka’daki Köprülü Hacı İbrahim Ağa Camiine saldırıda bulunmuşlardı.
