Şarku'l Avsat'ın Suriye resmi haber ajansı SANA'dan aktardığı habere göre Guterres ve beraberindeki heyet Şam Uluslararası Havalimanı'nda Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani tarafından karşılandı.
Guterres'in ziyareti, eski BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon'un 2009'daki ziyaretinden bu yana bir genel sekreterin Suriye'ye gerçekleştirdiği ilk ziyaret olma özelliğini taşıyor. Ziyaret, Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Ahmed eş-Şara liderliğindeki yeni yönetimin iktidara gelmesinden bir buçuk yılı aşkın süre sonra gerçekleşiyor.
Pazartesi gününe kadar Suriye'de kalacak olan Guterres'in, eş-Şara ile de görüşmesi bekleniyor. BM Genel Sekreteri'nin, 13 yılı aşkın süren ve yarım milyondan fazla Suriyelinin hayatını kaybetmesine yol açan yıkıcı savaşın ardından başlayan siyasi geçiş sürecine BM'nin desteğini vurgulaması öngörülüyor.
Guterres'in Sözcüsü Stephane Dujarric, Genel Sekreter'in ziyaret sırasında “Suriye'nin önündeki fırsatın yalnızca savaşın yaralarını sarmakla sınırlı olmadığını, aynı zamanda tüm Suriyeliler için daha istikrarlı, kapsayıcı ve müreffeh bir geleceğin temellerini atmayı da kapsadığını” vurgulayacağını söyledi.
Uluslararası toplum, eş-Şera'nın iktidara gelmesinden bu yana Suriye'de güçlü ve etkin kurumların kurulması, çoğulculuğun güçlendirilmesi ve ülkenin tüm kesimlerinin yönetime katıldığı bir sistemin oluşturulması çağrısında bulunuyor.
BM Suriye Özel Temsilci Yardımcısı Claudio Cordone da salı günü yaptığı açıklamada, Guterres'in Şam'da “Suriye tarihinin bu kritik döneminde BM'nin Suriye hükümeti ve halkını destekleme konusundaki kararlılığını” teyit edeceğini söyledi.
Guterres'in eş-Şera ve Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani ile görüşmesinin yanı sıra, sivil toplum temsilcileri ve kadın haklarını destekleyen sivil toplum kuruluşlarıyla bir araya gelmesi planlanıyor. BM Genel Sekreteri ayrıca, 1974'ten bu yana Golan'daki tampon bölgede görev yapan ve İsrail ile Suriye arasındaki ateşkesin korunmasını izleyen Birleşmiş Milletler Ateşkes Gözlem Gücü'nün (UNDOF) merkezini ziyaret edecek.
Esad'ın devrilmesinin ardından İsrail, Suriye'deki askeri hedeflere yüzlerce hava saldırısı düzenledi ve güçlerini tampon bölgenin ötesine taşıdı. İsrail, bölgede askerden arındırılmış bir alan oluşturmak istediğini açıklarken, İsrailli yetkililer askerlerin söz konusu bölgeden çekilmeyeceğini belirtiyor.
Suriye ile İsrail arasında gerilimin devam etmesine rağmen iki taraf, bakanlar düzeyinde doğrudan müzakere turları gerçekleştirdi. Ancak görüşmeler, BM'nin ve ABD'nin de aralarında bulunduğu bazı Batılı ülkelerin kınadığı İsrail saldırılarını durdurmaya yetmedi.
İki ülke, ABD'nin baskısı altında ocak ayında bir koordinasyon mekanizması kurulması konusunda anlaşmıştı. Mekanizmanın, resmen onlarca yıldır savaş halinde bulunan Suriye ile İsrail arasında bir güvenlik anlaşmasına zemin hazırlaması hedefleniyor.
Guterres, Esad'ın devrilmesinden bu yana Şam'ı ziyaret eden en üst düzey BM yetkilisi oldu.
BM Güvenlik Konseyi'nden bir heyet, geçen yıl aralık ayında Suriye'yi ziyaret etmişti. Eş-Şara da eylül ayında BM Genel Kurulu'na katılarak 1967'den bu yana BM'de konuşma yapan ilk Suriye lideri olmuştu.
Suriye'yi son dönemde BM'nin üst düzey yetkililerinden BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi de ziyaret etti.
BM verilerine göre, Esad'ın devrilmesinden bu yana yaklaşık 1,9 milyon Suriyeli ülke içinde yerinden edilirken, 1,7 milyon kişi de ülkeye geri döndü. Bununla birlikte, yaklaşık 5,5 milyon kişi hâlâ ülke içinde yerinden edilmiş durumda. Suriye dışında yaşayanların sayısı ise yaklaşık 6 milyon. Ülkede insani yardıma ihtiyaç duyanların sayısının 15,6 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor.
BM'nin ülke içinde yerinden edilenlerin haklarından sorumlu özel raportörü Paula Gaviria Betancur, bu hafta gerçekleştirdiği resmi ziyaretin sonunda yaptığı açıklamada, “Suriye, yerinden edilme sürecini yönetme aşamasından kalıcı çözümler üretme aşamasına geçebilecek imkânlara sahip” dedi.
Betancur, “Başarının en önemli göstergelerinden biri, yerinden edilmiş kişilerin haklarından yararlanabilmesi ve hayatlarını güvenli ve onurlu bir şekilde yeniden kurabilmesi olacaktır” ifadelerini kullandı.
