Petrol piyasalarında son haftalarda görülen sakin seyir, ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilimle birlikte yerini yükselişe bıraktı. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la geçici mutabakat için yaptığı "bitti" açıklamasının ardından yaşanan karşılıklı saldırılar, piyasalarda arz güvenliğine ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşıdı.
Uluslararası ajanslarda yer alan bilgilere göre ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırılar düzenlediği, İran'ın da Körfez bölgesinde ABD bağlantılı hedeflere misillemede bulunduğu bildirildi. Bu gelişmeler, kısa süre önce petrol fiyatlarını aşağı çeken geçici uzlaşının sürdürülebilir olmadığı yönündeki beklentileri güçlendirdi.
Yaşanan gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı 78,80 dolara, ABD tipi ham petrolün varili ise 74,26 dolara yükseldi. Böylece Brent petrol, geçtiğimiz haftalarda gerilediği savaş öncesi yaklaşık 72 dolar seviyesinden yeniden uzaklaşmış oldu.
Uzmanlar, fiyatlardaki yükselişin temel nedeninin doğrudan bir arz kaybından ziyade, Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş güvenliğine ilişkin artan risk algısı olduğuna dikkat çekiyor. Bölgede ticari gemilere yönelik saldırılar ile sigorta şirketlerinin tanker geçişlerine yönelik uyarıları, deniz taşımacılığı maliyetlerini artırırken küresel petrol sevkiyatına ilişkin endişeleri de büyütüyor.
Bununla birlikte mevcut fiyat seviyeleri, savaşın en yoğun döneminde Brent petrolün 126 doların üzerine çıktığı zirvenin oldukça altında bulunuyor. Piyasalar şu aşamada tam ölçekli bir arz kesintisinden ziyade, geçişlerde yaşanabilecek aksaklıklar ve artan risk maliyetlerini fiyatlıyor.
Analistler, petrol piyasasının önümüzdeki süreçte iki temel gelişmeyi yakından izleyeceğini belirtiyor. Bunlardan ilki ABD-İran hattındaki askeri gerilimin tırmanıp tırmanmayacağı, diğeri ise Hürmüz Boğazı'ndan tanker geçişlerinin kesintisiz devam edip etmeyeceği olacak.
Geçişlerin sürmesi ve çatışmaların sınırlı kalması halinde Brent petrolün 80 dolar seviyelerinde dengelenebileceği değerlendirilirken, boğazda yeni bir kapanma veya büyük çaplı tanker saldırısı yaşanması durumunda fiyatlarda yeniden sert yükselişler görülebileceği ifade ediliyor.
Küresel petrol ticaretinin en stratejik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek olası aksaklıkların yalnızca petrol fiyatlarını değil, navlun ve sigorta maliyetlerini, enerji ithalatı yapan ülkelerin faturalarını ve enflasyon beklentilerini de etkilemesi bekleniyor. Enerji ithalatına bağımlı ülkeler açısından Brent petrolün yeniden 79 dolar bandına yaklaşması, akaryakıt maliyetleri üzerindeki baskının sürdüğüne işaret ediyor.