İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün (HRW) yayımladığı Dünya Raporu 2026, 100’den fazla ülkedeki insan hakları durumunu mercek altına aldı. Raporda, küresel demokrasinin son 40 yılın en düşük seviyesine indiği vurgulanırken Türkiye, ABD ve Almanya’ya ilişkin dikkat çekici değerlendirmeler yer aldı. Rapor, HRW İcra Direktörü Philippe Bolopion’un kaleme aldığı değerlendirme yazısıyla kamuoyuna sunuldu.
TÜRKİYE’DE PROTESTOLAR, YARGI SÜREÇLERİ VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ ELEŞTİRİSİ
Raporun Türkiye bölümünde, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından başlayan protestolar sırasında çok sayıda eylemcinin gözaltına alındığı hatırlatıldı. Özellikle gençlerin gözaltı sürecinde kötü muamele gördüğüne ilişkin iddialara dikkat çekildi ve güvenlik güçlerinin hesap verebilirliğinin sınırlı olduğu ifade edildi.
HRW, CHP Genel Başkanı Özgür Özel ve bazı muhalif siyasetçilere yönelik davalar ile belediye başkanlarının gözaltına alınmasını, muhalefetin siyasi alandan dışlanmasına yönelik koordineli bir çaba olarak değerlendirdi. Bu durumun, siyasal örgütlenme özgürlüğü ile özgür ve adil seçim hakkını zedelediği belirtildi.
MEDYA, GAZETECİLER VE HUKUK ALANINDA KAYGILAR
Raporda ifade özgürlüğü alanındaki sorunlara da geniş yer verildi. Tutuklu gazeteciler ve medya çalışanlarının varlığına dikkat çekilirken, medyanın önemli bölümünün iktidarın etkisi altında olduğu ifade edildi. RTÜK’ün muhalif yayın organlarına yönelik cezalarının “keyfi” olduğu yönünde eleştiriler dile getirildi.
Ayrıca 2025 yılında avukatların, özellikle siyasi davalarda görev aldıklarında veya insan hakları savunuculuğu yaptıklarında artan yargısal baskıyla karşı karşıya kaldıkları vurgulandı.
KÜRT SİYASETİ VE ÇÖZÜM SÜRECİ NOTLARI
Rapor, PKK’nın silah bırakma süreci ve yeni çözüm sürecine de değinirken, şiddet içermeyen siyasi faaliyetler nedeniyle terör suçlamalarıyla yargılanan ya da cezaevinde bulunan Kürt siyasetçilerin varlığına dikkat çekti. Bu isimler arasında Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ da yer aldı.
MÜLTECİ POLİTİKALARI VE “GÖNÜLLÜ DÖNÜŞ” TARTIŞMASI
Türkiye’nin büyük mülteci nüfusuna ev sahipliği yaptığı hatırlatılan raporda, sığınmacıların koruma taleplerinin giderek daha fazla göz ardı edildiği savunuldu. Yetkililerin bazı sığınmacıları “gönüllü geri dönüş” formlarını imzalamaya zorladığı ve hukuka aykırı sınır dışı kararlarının arttığı iddiaları yer aldı.
Raporda ayrıca 2025’in “aile yılı” ilan edilmesinin, kadınlar ile LGBTİ+ bireylerin haklarını zayıflatabilecek politikalarla ilişkilendirildiği belirtildi. İklim politikaları başlığında ise Türkiye’nin emisyon azaltım hedeflerinin yetersiz olduğu ve fosil yakıtlardan çıkış konusunda taahhütte bulunmaktan kaçındığı ifade edildi.
ABD İÇİN “OTORİTERLİĞE KAYIŞ” UYARISI
HRW raporunda ABD’ye ilişkin değerlendirmeler de dikkat çekti. Başkan Donald Trump’ın yeniden Beyaz Saray’a dönmesinin, küresel insan hakları alanındaki gerilemeyi hızlandırdığı belirtildi. Raporda, ABD’de yürütmenin yetkilerinin genişletildiği ve demokratik denge-denetim mekanizmalarının zayıflatıldığı ifade edildi.
Trump yönetiminin ırksal ve etnik grupları hedef aldığı, siyasi rakiplere karşı misilleme politikaları yürüttüğü ve Ulusal Muhafız güçlerini iç güvenlikte kullanmasının otoriterleşme eğiliminin göstergeleri olduğu savunuldu. HRW, demokrasinin küresel ölçekte 1985 seviyesine gerilediğine dikkat çekti.
ALMANYA İÇİN GÖÇ, İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ VE DIŞ POLİTİKA ELEŞTİRİLERİ
DW'de yer alan habre göre, raporda Almanya’da göçmenlerin yaşam koşullarının kötüleştiği ve aşırı sağ söylemlerin siyasi merkez tarafından daha fazla benimsendiği ifade edildi. HRW’ye göre bu durum, ülkedeki ırkçılık tartışmalarını derinleştiriyor.
Örgüt, Almanya’nın Gazze’deki gelişmeler karşısında İsrail’e verdiği “neredeyse koşulsuz destek” nedeniyle uluslararası alanda ahlaki kredibilitesini kaybettiğini belirtti. Ayrıca Filistin’le dayanışma gösterilerine yönelik müdahalelerin ifade ve toplanma özgürlüğünü zayıflattığı ifade edildi.
Sınır Tanımayan Gazeteciler verilerine atıf yapılan raporda, 2024 yılında Almanya’da gazetecilere yönelik saldırıların bir önceki yıla göre iki katından fazla arttığına da dikkat çekildi.
HRW’nin değerlendirmesi, küresel ölçekte insan hakları ve demokrasinin gerilediğine işaret ederken, birçok ülkede hukuk devleti ve özgürlükler açısından ciddi risklerin sürdüğünü ortaya koydu.
