Orta Doğu, 2003 Irak işgalinden bu yana görülen en büyük askeri hareketliliğe sahne oluyor. ABD, İran’a yönelik olası bir geniş kapsamlı hava harekâtı için bölgeye stratejik hava ve deniz unsurlarını kaydırırken; Tahran yönetimi, nükleer ve askeri tesislerini yer altına gömerek savunma hattını güçlendiriyor. Uydu görüntülerine yansıyan hazırlıklar, müzakere masası kurulurken sahadaki gerilimin en üst düzeye çıktığını gösteriyor.
ABD’NİN HAVA GÜCÜ 2003 SEVİYESİNE YAKLAŞIYOR
Wall Street Journal ve uçuş takip verilerine göre, Washington yönetimi bölgeye teknolojik açıdan tarihin en donanımlı hava gücünü konuşlandırıyor. İkinci bir uçak gemisi grubunun yanı sıra bölgeye intikal eden unsurlar arasında şunlar yer alıyor:
-
Gelişmiş Savaş Uçakları: F-35 ve F-22 hayalet uçakları ile F-15 ve F-16 filoları Ürdün ve Suudi Arabistan’daki üslere yerleştirildi.
-
Deniz Gücü: USS Abraham Lincoln ve balistik füze savunma kapasiteli 9 destroyer bölgede bulunurken, USS Gerald R. Ford uçak gemisi de yola çıktı.
-
Destek ve Komuta: E-3 erken uyarı ve E-11 haberleşme uçakları ile elektronik harp platformları harekât koordinasyonu için intikal ettirildi.
ABD’li yetkililer, bu yığınağın Haziran ayındaki "Midnight Hammer" (Gece Yarısı Çekici) operasyonunun aksine, haftalar sürebilecek kapsamlı bir kampanya seçeneği sunduğunu belirtiyor. Senaryolar arasında nükleer tesislerin imhasından rejimin devrilmesine yönelik stratejik hedeflerin vurulmasına kadar geniş bir yelpaze bulunuyor.
İRAN’IN STRATEJİSİ: TESİSLERİ YER ALTINA GÖMME
ABD’nin ISIS (Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü) analizleri ve uydu fotoğrafları, İran’ın hava saldırılarına karşı "beton lahit" ve sığınak stratejisi izlediğini ortaya koyuyor:
-
Parchin Askeri Kompleksi: Ekim 2024’te hasar alan tesiste yeniden inşa çalışmaları hızlandı. "Taleghan 2" binasının etrafına beton bir yapı inşa edildiği ve hava saldırılarından korunmak amacıyla üzerinin toprakla kapatıldığı görüldü.
-
İsfahan Nükleer Kompleksi: Ocak ve Şubat aylarında çekilen görüntüler, zenginleştirilmiş uranyumun bulunduğu yer altı tünellerine girişlerin tamamen toprakla doldurulduğunu kanıtladı. Uzmanlar, bunun kara operasyonlarını zorlaştırmak ve bombardıman etkisini azaltmak amacıyla yapıldığını değerlendiriyor.
-
Natanz ve Füze Üsleri: Natanz yakınlarındaki tünellerde güçlendirme çalışmaları sürerken, Şiraz ve Kum’daki balistik füze üslerinde hava saldırılarının izlerini silmeye yönelik onarım ve çatı yenileme faaliyetleri saptandı.
DİPLOMASİ MASASI VE "MAKSİMUM BASKI"
Cenevre’de taraflar uranyum zenginleştirme konusunu müzakere ederken, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ilerleme sağlansa da tarafların hâlâ uzak olduğunu belirtti. Donald Trump’ın diplomatik bir çözüm istediği ancak İran’ın nükleer programı tamamen durdurma ve balistik füze kapasitesinden vazgeçme gibi şartlara direnç gösterdiği bildiriliyor.
Öte yandan, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun baskıları ve Trump’ın stratejik üsler (Diego Garcia ve Fairford) hakkındaki açıklamaları, askeri seçeneğin masada güçlü bir koz olarak tutulduğunu gösteriyor. Analistler, İran’ın müzakereleri sürdürürken tesislerini sığınağa dönüştürerek zaman kazanmaya çalıştığını ifade ediyor.