İngiliz Kraliyet Donanması için inşa edilen, daha sonra Avustralya Kraliyet Donanması’nda görev yapan ve yaklaşık 80 yıllık geçmişiyle sınıfının günümüze ulaşan son örneklerinden biri olan mayın tarama gemisi HMAS TEAL, Girne Limanı’nda Denizcilik Müzesi olarak yeniden doğuyor. Akdeniz ve Kıbrıs’ın denizcilik mirasını merkezine alan müze; tarihi eserleri, denizcilik koleksiyonlarını ve çağdaş sanat çalışmalarını aynı mekanda buluşturarak 1 Ağustos’tan itibaren ziyaretçilerini ağırlamaya başlayacak.
Yaklaşık 80 yıllık geçmişiyle okyanuslarda savaşlara, uluslararası görevlere ve denizcilik tarihinin önemli dönüm noktalarına tanıklık eden HMAS TEAL, en anlamlı yolculuğu için hazır. Bir dönem denizlerde güvenliği sağlayan tarihi gemi, Girne Ticaret Limanı’nda tamamlanan dönüşüm çalışmalarıyla bu kez bilgiye, kültüre ve sanata ev sahipliği yapacak bir Denizcilik Müzesi olarak kapılarını açmaya hazırlanıyor. Akdeniz ve Kıbrıs’ın denizcilik mirasını merkezine alan müze; tarihi denizcilik objelerini, denizcilik koleksiyonlarını ve çağdaş sanat çalışmalarını aynı mekanda buluşturuyor.
İngiltere’de HMS JACTON adıyla inşa edilen, daha sonra Avustralya Kraliyet Donanması envanterine katılarak HMAS TEAL ismini alan gemi, hizmet süresi boyunca birçok önemli askeri operasyonda görev yaptı. Geminin ismindeki HMS kısaltması ise “Her/His Majesty’s Ship” yani “majestelerinin gemisi” anlamını taşıyor. Savaşın ve barışın farklı dönemlerine tanıklık eden, farklı kıtalarda görev üstlenen tarihi gemi, yalnızca askeri geçmişiyle değil, bugün hala ayakta kalan kendi sınıfındaki son gemilerden biri olmasıyla da dünya denizcilik tarihi açısından ayrıcalıklı bir yere sahip. HMAS TEAL, İngiliz Kraliyet Donanması’nın 1950’lerde geliştirdiği mayın avlama ve mayın tarama gemilerini ifade eden “Ton-class, Ton sınıfı”nın son örneği olarak dikkat çekiyor.
HMAS TEAL’in hikayesi yalnızca askeri geçmişinden ibaret değil. İngiliz Kraliyet Donanması ve ardından Avustralya Kraliyet Donanması bünyesinde uzun yıllar görev yapan tarihi gemi, 1973 yılında Avustralya Donanması’ndan emekliye ayrıldıktan sonra da denizlerden kopmadı. Sonraki yaşamında farklı görevler üstlenen gemi; dalış destek gemisi, yolcu gemisi ve balıkçı gemisi olarak hizmet vermeyi sürdürdü. Her yeni görevinde denizle kurduğu bağı farklı bir amaçla devam ettiren HMAS TEAL, yaklaşık yetmiş yıllık yolculuğu boyunca denizciliğin farklı yüzlerini temsil eden yaşayan bir mirasa dönüştü.
Mayın Gemisinden Yüzlerce Kaptan Yetiştiren Eğitim Gemisine
1994 yılında Kıbrıs’a getirilen tarihi gemi, burada ise belki de en kalıcı ve en anlamlı misyonunu üstlendi. Uzun yıllar boyunca Yakın Doğu Üniversitesi ve Girne Üniversitesi Denizcilik Fakülteleri’nin uygulamalı eğitimlerinde kullanılan HMAS TEAL, yüzlerce kaptanın, güverte zabitinin ve denizcilik profesyonelinin yetişmesini sağladı. Bugün dünyanın farklı denizlerinde görev yapan çok sayıda kaptan ve denizci, meslek yaşamındaki ilk uygulamalı eğitimlerini bu tarihi geminin güvertesinde aldı. Şimdi ise Denizcilik Müzesi kimliğiyle geçmişindeki tüm bu görevleri tek bir çatı altında buluşturarak, denizcilik tarihini gelecek kuşaklara aktarmaya hazırlanıyor.
Akdeniz’in Denizcilik Hafızasını Yaşatacak
HMS JACTON / HMAS TEAL, geçmişindeki tüm bu katmanları koruyarak Girne’de yeni bir kimlik kazanıyor. Girne Ticaret Limanı’nda oluşturulan Denizcilik Müzesi, yalnızca geminin kendi hikayesini anlatan bir müze olmayacak. Akdeniz’in binlerce yıllık denizcilik kültürünü, Kıbrıs’ın liman geçmişini, ticaret yollarını, deniz savaşlarını, balıkçılık kültürünü ve denizcilik teknolojilerinin gelişimini zengin koleksiyonlarla ziyaretçilere sunacak. Müzenin farklı bölümlerinde sergilenecek özgün denizcilik eserleri, tarihi belgeler, haritalar, navigasyon cihazları ve denizcilik objeleri, ziyaretçilere Akdeniz’in denizle kurduğu ilişkinin yüzyıllara yayılan hikayesini anlatacak. Müzenin en dikkat çekici özelliklerinden biri ise tarih ile çağdaş sanatı aynı mekanda buluşturması olacak. Geminin köprüüstünden yaşam mahallerine, makine dairesinden güvertelerine kadar birçok bölüm, deniz temalı modern sanat eserleriyle bütünleşen özel sergi alanlarına dönüştürüldü. Böylece ziyaretçiler yalnızca tarihi bir savaş ve eğitim gemisini gezmeyecek; aynı zamanda Akdeniz’in kültürel belleğini sanatın evrensel diliyle deneyimleme fırsatı da bulacak.
Bir zamanlar denizlerde mayın temizleyerek güvenli rotalar açan HMAS TEAL, bugün insanları bilgiye, tarihe ve sanata ulaştıran yeni rotalar çiziyor. Yüzlerce kaptanın yetiştiği güverteleri artık ziyaretçileri ağırlayacak; savaşın tanığı olan çelik gövdesi ise bundan sonra Akdeniz’in ortak hafızasını geleceğe taşıyan yaşayan bir müze olarak hizmet verecek. Girne Limanı’nda yeni bir dönemin simgesi olmaya hazırlanan HMAS TEAL Denizcilik Müzesi, denizcilik tarihini koruyan, anlatan ve yeniden yorumlayan uluslararası ölçekte örnek bir kültür projesi olarak ziyaretçilerini karşılayacak.
Prof. Dr. İrfan Suat Günsel: “Denizcilik Müzemiz, yaklaşık 80 yıllık geçmişe sahip tarihi bir gemiyi korumanın çok ötesinde, Akdeniz’in ve Kıbrıs’ın denizcilik mirasını gelecek kuşaklara aktaracak yaşayan bir kültür merkezi olacak.”
“Bir ülkenin geleceği, kültürüne, tarihine ve ortak hafızasına sahip çıkma iradesiyle şekillenir” diyen Yakın Doğu Oluşumu Mütevelli Heyeti Başkanı Prof. Dr. İrfan Suat Günsel, “Denizcilik Müzemiz, yaklaşık 80 yıllık geçmişe sahip tarihi bir gemiyi korumanın çok ötesinde, Akdeniz’in ve Kıbrıs’ın denizcilik mirasını gelecek kuşaklara aktaracak yaşayan bir kültür merkezi olacak” ifadelerini kullandı. Yakın Doğu Üniversitesi’nin; bilim, kültür ve sanatı aynı çatı altında buluşturan vizyonunu kararlılıkla sürdürdüğünü vurgulayan Prof. Dr. İrfan Suat Günsel, “Kıbrıs Modern Sanat Müzesi, Kıbrıs Araba Müzesi, GÜNSEL Sanat Müzesi, Surlariçi Şehir Müzesi ve Kıbrıs Herbaryum ve Doğa Tarihi Müzesi’nin ardından hayata geçirdiğimiz Denizcilik Müzesi ile birlikte üniversitemizin kuruluşuna öncülük ettiği faal müze sayısını altıya çıkarıyoruz. Farklı temalarda oluşturduğumuz bu müzeler ağı; milyonlarca yıllık doğa mirasından denizcilik tarihine, otomotiv kültüründen çağdaş sanata ve kent belleğine uzanan zengin koleksiyonlarıyla ülkemizin kültürel mirasını korurken Kıbrıs’ı uluslararası ölçekte önemli bir kültür ve müzecilik destinasyonu haline de getiriyor. Denizcilik Müzesi’nin de bu vizyonun en güçlü halkalarından biri olarak ülke turizmine, kültür hayatına ve gelecek kuşakların tarih bilincine önemli katkılar sağlayacağına yürekten inanıyorum” açıklamasını yaptı.