Avrupa Birliği (AB), ABD ve Çin ile arasındaki teknoloji açığını kapatma çabalarını artırırken, kıta genelinde yedi adet yapay zeka dev tesisini 10 milyar euro (11,5 milyar dolar) ile finanse edeceğini duyurdu.

Avrupa Komisyonu'ndan bugün yapılan açıklamada, projeler için en az 20 milyar euroluk özel yatırımın çekilmesinin hedeflendiği bildirildi. Kurulması planlanan dev tesis sayısı, AB ülkelerinden gelen yoğun ilgi üzerine beşten yediye çıkarıldı.

Söz konusu tesisler; gelişmiş yapay zeka işlemcilerini, yazılımları, bulut teknolojilerini, yüksek hızlı bağlantıyı ve veri merkezlerini bir araya getirecek.

Bu yeni merkezler, çeşitli AB ülkelerinde halihazırda faaliyete geçmiş olan 19 yapay zeka fabrikasından oluşan mevcut ağa eklenecek.

Reuters'ın aktardığına göre de AB'nin teknolojiden sorumlu Komisyon Üyesi Henna Virkkunen yaptığı açıklamada, "Yapay zeka gelişimi hızlanırken, yapay zeka dev tesisleri içindeki hesaplama gücünün ham ölçeğine erişim Avrupa için stratejik bir zorunluluktur" değerlendirmesinde bulundu.

Sanayi liderliğinde yürütülen ve AB ile ulusal fonlardan sağlanan 10 milyar euroya kadar kamu desteğiyle arkalanan girişimin, birlik genelinde en az 20 milyar euroluk özel yatırımı harekete geçirmesi öngörülüyor.

Proje, Avrupa'nın yapay zeka hesaplama kapasitesini genişletecek; start-up'lara, ölçeklenen şirketlere, küçük ve orta büyüklükteki işletmelere (KOBİ), sanayiye, akademiye ve kamu kurumlarına gelişmiş sınır yapay zeka modellerinin eğitimi, çıkarımı ve ince ayarı için altyapı erişimi sağlayacak.

Girişim, Avrupa'nın gelişmiş yapay zekayı AB kuralları ve değerlerine uygun şekilde kendi altyapısında geliştirebilmesini güvence altına almayı amaçlıyor.

Dev tesislerde geliştirilen yapay zeka teknolojileri, AB'nin veri koruma, güvenlik, emniyet ve etik standartlarına tabi olacak.

TESİSLER NASIL KURULACAK?

Teknoloji sağlayıcıları, bulut hizmeti sağlayıcıları, kamu kurumları, yatırımcılar ve diğer ortakları bir araya getiren konsorsiyumlar veya özel amaçlı şirketler (SPV) ihale sürecine katılmak için başvuruda bulunabilecek.

Yapay zeka dev tesisleri tek bir üye ülkede tek bir sahada ya da birden fazla konumda kurulabileceği gibi, dağıtılmış yapay zeka hesaplama tesisleri aracılığıyla birden fazla üye ülkeyi kapsayan sınır ötesi mimariler şeklinde de yapılandırılabilecek.

Başvurular, kazanan projeleri belirlemek amacıyla rekabetçi bir değerlendirme sürecinden geçecek.

Avrupa Yüksek Performanslı Hesaplama Ortak Girişimi (EuroHPC JU) ve üye ülkeler, seçilen yapay zeka dev tesislerinden hesaplama erişim süresini ortaklaşa tedarik edecek.

Almanya, Avusturya olmaksızın Belçika'nın da dışında kaldığı listede; Hırvatistan, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Yunanistan, Macaristan, İrlanda, İtalya, Letonya, Litvanya, Polonya, Portekiz, Slovakya, İspanya, İsveç ve Hollanda yer almazken, toplam 18 üye ülke EuroHPC JU ile ortak tedarik anlaşması imzaladı.

Anlaşmayı imzalayan ülkeler şunlar: Almanya, Çekya, Danimarka, Estonya, Fransa, Finlandiya, Hırvatistan, Hollanda yer almaksızın İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Yunanistan, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Portekiz ve Slovakya.

Tedarik süreci, katılan üye ülkelerin AB finansmanına eşdeğer katkı sağlamasıyla, iki ardışık geliştirme aşaması ve iki ayrı grup halinde yediye kadar yapay zeka dev tesisini destekleyecek. Kamu finansmanı, bu tesislerin inşası ve işletilmesi için gereken derin özel yatırımı tetikleyen bir kaldıraç görevi görecek.

Birinci grup, her biri birincil aşamada 100 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise proje başına 400 milyon euroya kadar ilave AB finansmanına uygun olan en fazla dört projeyi destekleyecek.

Bu grupta seçilen her dev tesis, ilk aşamada en az Avrupa'nın şu anki en güçlü yapay zeka fabrikasında kurulu olan kadar en gelişmiş yapay zeka işlemcisini konuşlandırmak zorunda olacak.

İkinci aşamada kapasitenin bu seviyenin en az üç katına çıkarılması gerekecek.

İkinci grup ise her biri birinci aşamada 200 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise proje başına 800 milyon euroya kadar ilave AB fonu alabilecek en fazla üç projeyi destekleyecek.

Bu grupta seçilen her dev tesis, Avrupa'nın en güçlü yapay zeka fabrikasında kurulu olanın iki katına kadar en gelişmiş yapay zeka işlemcisini devreye sokacak.

İkinci aşamada kapasite bu seviyenin en az dört katına yükseltilecek.

DONANIM TEDARİKİ İÇİN ABD'Lİ ŞİRKETLERLE NİYET MEKTUPLARI İMZALANDI

Gelişmiş yapay zeka, oldukça uzmanlaşmış hesaplama donanımlarına dayanıyor.

Küresel ölçekte yapay zeka kullanımı hızlanırken, büyük ölçekli egemen yapay zeka altyapısına erişim, Avrupa'nın sanayi rekabetçiliği ve teknolojik egemenliği açısından kritik önem taşıyor.

Yapay zeka dev tesisleri konsorsiyumları, iki geliştirme aşamasının herhangi birinde Avrupa'daki veya benzer düşüncedeki ülkelerdeki donanım sağlayıcılarından donanım tedarik edebilecek.

Bu tedarikin bir kısmı Avrupalı start-up ve ölçeklenen şirketlere ayrılabilecek ve böylece dev tesisler Avrupa dijital tedarik zincirini güçlendirmek için somut fırsatlar sunacak.

Aynı zamanda, AB-ABD ticaret mutabakatının bir devamı olarak Komisyon; AMD, Nvidia ve Qualcomm olmak üzere üç büyük ABD'li donanım sağlayıcısıyla niyet mektubu imzaladı.

Anlaşmalar, projelerde yer alan grupların ve konsorsiyumların ihtiyaç duyduğu çiplere ve donanımlara kesintisiz erişim sağlamayı amaçlıyor.

İhale süreci 12 Kasım 2026 tarihinde kapanacak. EuroHPC JU tarafından yönetilecek değerlendirme sürecinin ardından, kazananlara ilişkin kararların 2027 başlarında açıklanması öngörülüyor.

İnşaatın 2027'de başlayabilmesi için gerekli çerçeve ve özel sözleşmeler bu kararların ardından imzalanacak.

Seçilen yapay zeka dev tesislerinin, sözleşme imzasından itibaren en fazla 18 ay içinde faaliyete geçmesi bekleniyor.

SPACEX ROKETİ AY'A ÇARPACAK

SpaceX'e ait kullanım dışı bir roketin üst kademesinin gelecek hafta Ay yüzeyine çarpması bekleniyor.

Uzmanlar, saatte yaklaşık 8 bin 700 kilometre hızla gerçekleşecek çarpışmanın Ay'da yeni bir krater oluşturacağını ve ortaya çıkacak toz bulutunun önemli bilimsel veriler sağlayabileceğini söylüyor.

Çarpışmanın çarşamba günü Ay'ın Einstein Krateri yakınlarında meydana gelmesi öngörülüyor.

PATLAMANIN ETKİSİ 3 TON TNT'YE EŞ DEĞER

Uzay takip uzmanı Bill Gray'e göre roket, Ay'a yaklaşık 8 bin 700 kilometre hızla çarpacak.

Çarpmanın oluşturacağı enerji yaklaşık 3 ton TNT'nin patlama gücüne eşdeğer olacak. Bunun sonucunda Ay yüzeyinde yeni bir krater oluşacak ve kilometrelerce yükseğe toz ile kaya parçaları savrulacak.

Uzmanlar, oluşacak toz bulutunun teleskoplarla dakikalarca gözlemlenebileceğini belirtiyor.

İKİNCİ KEZ GERÇEKLEŞİYOR

Söz konusu roket, yaklaşık bir yıl önce iki Ay iniş aracını uzaya taşımak için kullanılmıştı.

Uzmanlara göre SpaceX'in roketi Ay'a göndermek gibi bir planı yoktu. Çarpışmanın, roketin görevini tamamladıktan sonra Güneş yörüngesine yönlendirilmesiyle önlenebileceği ifade ediliyor.

Bu olay, Ay'a istemeden çarpan ikinci roket olarak kayıtlara geçecek. Daha önce 2022 yılında Çin'e ait bir roket parçası Ay'ın karanlık yüzünde iki krater oluşturmuştu.

BİLİM İNSANLARI HEYECANLI

Araştırmacılar, oluşacak kraterin yaklaşık 27 metre genişliğinde ve 5 metre derinliğinde olacağını tahmin ediyor.

Krater Dünya'dan görülemeyecek kadar küçük olsa da Ay yörüngesindeki uzay araçları tarafından görüntülenebilecek.

NASA'nın Lunar Reconnaissance Orbiter uzay aracı ile Güney Kore'nin Danuri Ay yörünge aracı, çarpışma öncesi ve sonrasına ait görüntüler toplayacak.

Danuri'nin, çarpışmadan yaklaşık iki dakika önce roketin yalnızca birkaç kilometre yakınından geçmesi bekleniyor.

Nvidia'dan yapılan açıklamada, "Açık Güvenli Yapay Zeka İttifakı"nın (Open Secure AI Alliance), açık teknolojiler kullanarak güvenlik açıklarını gidermeyi ve ifşa etmeyi hedeflediği bildirildi.

Son dönemde yaşanan Hugging Face güvenlik ihlalinin, siber savunucuların kendi altyapılarında çalıştırabilecekleri açık ve gelişmiş yapay zeka sistemlerine ihtiyaç duyduğunu gösterdiğine işaret edilen açıklamada, şirketler ile ülkelerin açık ve gelişmiş savunma araçlarına sahip olmasının önem taşıdığı ifade edildi.

Açıklamada, ittifakın temel amacının dünyanın her yerindeki siber savunucuların güvenebilecekleri ve kontrol edebilecekleri açık ve gelişmiş araçlara erişimini sağlamak olduğu vurgulandı.

Bulut bilişim, siber güvenlik, kurumsal yazılım, açık kaynak vakıfları ve yapay zeka araştırmaları alanlarında faaliyet gösteren çok sayıda kuruluşun ittifaka katıldığı belirtilen açıklamada, Adobe, Cadence, Capital One, Cisco, Cloudera, Cloudflare, Cognition, CrowdStrike, Databricks, Dell Technologies, DoorDash, Elastic, HPE, Hugging Face, IBM, LangChain, Linux Foundation, Microsoft, NAVER, NetApp, Nous Research, OpenClaw, Palantir, Palo Alto Networks, Red Hat, Reflection AI, Salesforce, SAP, ServiceNow, Siemens, SK Telecom, Snowflake, SpaceXAI, Synopsys, Thinking Machines Lab ve TrendAI'ın ilk ortaklar arasında yer aldığı bildirildi.

Yapay zeka alanında öne çıkan şirketlerden OpenAI, Anthropic ve Google'ın ise açıklanan ortaklar arasında yer almaması dikkati çekti.

SpaceX'in ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, Starship roketinin 13. test uçuşunu başarıyla tamamladığı aktarıldı.

Roketin 20 adet Starlink V3 uydusunu yörüngeye yerleştirdiği kaydedilen açıklamada, Texas eyaletindeki Starbase tesisinden fırlatılan uzay aracının, Hint Okyanusu'na yumuşak iniş yaptığı belirtildi.

Starship, 16 Ocak 2025'te yapılan 7'nci, 7 Mart 2025'te yapılan 8'inci ve 28 Mayıs 2025'teki 9'uncu test uçuşlarında parçalanmıştı. Starship roketinin 10'uncu test uçuşu, Texas'taki bulutlu hava nedeniyle ertelenmiş, ardından başarıyla tamamlanmış, 11'inci test uçuşu da 13 Ekim 2025'te başarıyla yapılmıştı.

Sonuncu test uçuşu olan 12'nci uçuşta ise roket başarıyla fırlatılmış, ancak seyir sırasında bazı motor arızaları yaşadığı için iniş noktası olan Hint Okyanusu'na düşerek "beklenmedik" şekilde alev almıştı.

AA muhabirinin Google verilerinden yaptığı derlemeye göre, Türkiye'de internet trafiğinin çoğunluğu YouTube'da gerçekleşirken bu platformda en çok yapılan sorgular dikkati çekti.

Dünyaya dizi ve film ihracatıyla adından söz ettiren Türkiye'de "YouTube üzerinde en çok yapılan sorgular" listesine diziler damga vurdu.

Bu çerçevede ocak-haziran döneminde en çok yapılan aramalarda ilk 10'da 5 dizi öne çıktı. İlk sırada son dönemin ilgi çeken yapımlarından "Taşacak Bu Deniz" yer aldı, bunu "Yeraltı" izledi.

Üçüncü sırada "şarkılar" ifadesi dikkati çekerken daha sonra "Manifest", "Uzak Şehir", "Minecraft" ve "Sevdiğim Sensin" aramaları sıralandı.

Kullanıcıların en çok yaptığı sorgular arasında "şarkılar"ın yanı sıra "şarkı" ifadesinin de yer aldığı görüldü. Bunu "Eşref Rüya" ve "araba" sorguları izledi.

DİZİLERE MÜZİKLER EŞLİK ETTİ

Geçen yılın aynı dönemiyle kıyaslandığında söz konusu dönemde yeni başlayan dizilerin ilk sıralara yükselmesi dikkati çekti. "Şarkılar", "Uzak Şehir", "Minecraft", "şarkı" ve "Eşref Rüya" ifadeleri 2025'te de yer aldı.

Bunların yanı sıra "yükselişteki sorgular" (bir önceki döneme kıyasla en fazla artış gösteren) incelendiğinde ise ilk 10'daki dizilerin yanı sıra "Daha 17", "Kabe'de hacılar hu der Allah", "Survivor", "Delikanlı" ve "Daha İyi"nin bu listeye girdiği görüldü.

DÜNYADA "YÜKSELİŞTEKİ SORGULAR" LİSTESİNE TÜRK ETKİSİ

YouTube'da en çok yapılan sorgular dünya genelinde incelendiğinde, Türkiye'nin aksine liste geçen yıla göre değişmedi.

Bu kapsamda dünyada en çok "song", "movie", "video", "songs" ve "dj" sorgularının yapıldığı belirlendi.

"Yükselişteki sorgular" incelendiğinde ise bu yılın ocak-haziran döneminde ilk sırada dizisi de ilgi çeken "Yeraltı" araması öne çıkarken bunu "TikTok mashup 2026" ve "trending music" sorguları izledi.

"Trending music" sorgusunu "Sevdiğim Sensin" ve "bairan song" ifadelerinin takip ettiği görüldü.

Elon Musk’ın roket, uydu ve yapay zekâ devinin Haziran ayında gerçekleşen ilk halka arzının ardından, Wall Street hisse senedi etrafında türev ürünlerden kaldıraçlı borsa yatırım fonlarına uzanan devasa bir yatırım ekosistemi inşa etti.

Halka arz sonrası ulaştığı zirve seviyeden yüzde 40’tan fazla değer kaybeden SpaceX hisseleri, son dönemde aşırı yoğun işlem hacmi ve sert fiyat dalgalanmalarıyla öne çıkıyor.

Yaşanan bu sert satış dalgası karşısında finans kurumları, yatırımcıların tavan getirilerini belirli bir seviyede sınırlandırırken, alt tarafta yaşanan sert çakılmalara karşı koruma sağlayan yapılandırılmış notları piyasaya sürmeye başladı.

Sabit getirili menkul kıymetlerin özelliklerini türev ürünlerle birleştiren bu yapılandırılmış notlar, standart tahvillere kıyasla daha yüksek getiri potansiyeli sunan borçlanma araçları olarak işlev görüyor.

Genellikle yüksek net değerli bireyler, aile ofisleri ve portföylerinde özel risk profili arayan profesyonel yöneticiler tarafından tercih edilen bu araçlar, Wall Street’in popüler hisseler üzerinden yüksek işlem ücretleri elde ettiği en yeni alanlardan biri haline geldi.

MAREX’İN DOKUZ AYLIK ÖZEL KORUMA PAKETİ

Piyasaya sunulan yeni ürünlerin detayları, yatırımcılara sağlanan koruma mekanizmalarını net bir şekilde ortaya koyuyor.

Örneğin Marex Group, SpaceX hisselerinin önceden belirlenmiş tarihlerde ilk değerinin üzerinde kapanması halinde erken itfa edilebilen dokuz ay vadeli bir not sunuyor.

Yatırımcılara hisse senedinin performansından bağımsız olarak aylık en az yüzde 1,8 oranında faiz ödemesi vaat edilen bu üründe, vade sonunda yüzde 35'e kadar olan değer kayıplarına karşı anapara koruması sağlanıyor. Ancak hissenin bu eşiğin ötesinde gerilemesi durumunda yatırımcılar düşüş riskinin tamamıyla karşı karşıya kalıyor.

X Money, kullanıcılara dijital bir cüzdan ve Apple Cüzdan desteği de içeren eşler arası ödeme sistemi sunuyor.

Sosyal medya devi, aylarca yalnızca davetle erişilebilen beta aşamasında kalan X Money'nin salı günü ABD'de Premium ve Premium+ abonelerinin geniş çaplı kullanımına sunulduğunu açıkladı.

Yeni özellik, kullanıcıların bir mevduat hesabına sahip olmasına, X Money'nin eşler arası ödeme sistemini kullanmasına ve Visa banka kartını X'te saklamasına olanak tanıyor.

Şirket, X Money kullanıcılarının X üzerinde herhangi bir ücret veya sınırlama olmaksızın para gönderebileceğini, alabileceğini veya talep edebileceğini belirtti.

X, "Mevduat hesapları, Federal Mevduat Sigorta Kurumu üyesi Cross River Bank'te tutuluyor ve 250 bin dolara kadar sigortalanıyor" diye belirtti.

X, hizmete kaydolanlara sanal bir kart verildiğini ve bunun Apple Cüzdan aracılığıyla Apple Pay'e eklenebileceğini kaydetti.

Şirket, X kartıyla yapılan "geçerli alışverişlerde" yüzde 3 nakit iadesi sağlandığını söyledi.

X, "Premium+ aboneleri yıllık yüzde 6'ya varan getiri elde edebilir. Premium aboneleri ise Doğrudan Para Yatırma koşullarını yerine getirmeleri halinde yıllık yüzde 6'ya varan getiri kazanabilir" dedi.

Kullanıcılar ayrıca, isimlerinin nasıl görüneceğini kişiselleştirebilecekleri ve X kullanıcı adlarını eklemek isteyip istemediklerini seçebilecekleri fiziksel bir metal kart da edinebilir.

Teknoloji devi, kullanıcılara hizmete katıldıkları için 15 dolarlık bir hoş geldin depozitosu ve gerektiğinde "hızlı, özel destek" sağlanacağını söyledi.

X Money, X hesabında, "Para hesabınız, güvenli ve hızlı kimlik doğrulama için parola anahtarlarıyla korunmaktadır... Her kart işlemi, Visa'nın güvenlik ve risk yönetimi özellikleriyle güvence altındadır" diye belirtti.

Özellik halihazırda doğrulanmış bir ABD telefon numarasına bağlı X hesabı bulunan yetişkin ABD sakinlerinin kullanımına açık.

X Money özelliği, Musk'ın X'i Çin'in süper uygulamaları WeChat ve Alipay'e benzer bir "her şey uygulaması"na dönüştürme yönündeki uzun süredir dile getirdiği hedefleriyle örtüşüyor.

2023'te bir personel toplantısında, "Ödemeler dediğimde, aslında birinin tüm finansal hayatını kastediyorum... Parayla ilgiliyse, platformumuzda olacak" demişti.

ABD Senatörü Elizabeth Warren, nisanda Musk'a yazdığı mektupta X Money'yle ilgili endişelerini dile getirmişti.

Warren mektubunda, "X'i işletme geçmişiniz, X Money'yi nasıl işleteceğinizin bir göstergesi ise, tüketiciler, ulusal güvenliğimiz ve finansal sistemin istikrarı risk altında olabilir" diye yazmıştı.

X şirketini güvenli ve sorumlu bir şekilde işletmemeniz, tüketici finansmanı alanına güvenli bir şekilde genişleme yeteneğinize olan güveni zedeliyor.

Yapay zeka devi Anthropic'in CEO'su Dario Amodei, teknoloji sektöründe açık kaynaklı yapay zeka modellerine ilişkin başlayan geniş çaplı tartışmalara yanıt olarak resmi bir açıklama yayımladı.

Amodei, dün şirketin resmi internet sitesinde yer verdiği değerlendirmesinde, Anthropic'in açık ağırlıklı modellerin kısıtlanması veya yasaklanması yönünde lobi yürüttüğü iddialarını reddetti.

Gelişme, Nvidia CEO'su Jensen Huang'ın öncülüğünde 24 Temmuz'da kamuoyuna duyurulan "Açık Ağırlıklar ve Amerikan Yapay Zeka Liderliği" başlıklı ortak açık mektubun beraberinde geldi.

Huang, yapay zekanın her sektörü dönüştüreceğini, her şirkete güç vereceğini ve her ülke tarafından inşa edileceğini kaydetmişti.

Açık modellerin siber güvenliği güçlendirdiğini, yenilikçilik ile yayılımı hızlandırdığını ve egemenliğe imkan tanıdığını vurgulayan Huang, dünyanın hem öncü kapalı modellere hem de öncü açık modellere aynı anda ihtiyaç duyduğunu belirtmişti.

Söz konusu bildiri; Nvidia, Meta, Microsoft, IBM, Dell Technologies, CrowdStrike, Palantir, Mozilla, Mistral, Hugging Face, Y Combinator, Andreessen Horowitz, The Linux Foundation, Perplexity, ServiceNow, Box, Replit, Black Forest Labs, Arcee AI, Arena, Emergence Capital, Mariana Minerals, Reflection, Telnyx ve American Innovators Network ortaklığıyla imzalanmıştı.

"AÇIK KAYNAK AĞIRLIKLI MODELLERİN YASAKLANMASINI HİÇBİR ZAMAN SAVUNMADIK""

Anthropic CEO'su Dario Amodei, yayımladığı metinde son birkaç gündür özellikle Çin çıkışlı açık ağırlıklı modellere dair yoğun tartışmalar yürütüldüğünü kaydetti.

ABD'li yetkililerin, Amerikan şirketlerinin Çin menşeli açık ağırlıklı modelleri kullanmasını yasaklamayı değerlendirdiğine dair haberlerin basına yansıdığını aktaran Amodei, buna karşılık çok sayıda teknoloji firmasının açık modelleri destekleyen bildiriye imza attığını hatırlattı.

Bazı kesimlerin Anthropic'i kendi ticari çıkarını korumak adına açık modellerin yasaklanmasını istemekle suçladığını belirten Amodei, şu ifadeleri kullandı:

"Açıklığa kavuşturayım ki hiçbir şüphe kalmasın: Anthropic, açık ağırlıklı modellerin yasaklanmasını hiçbir zaman savunmadı. Tehlikeli kabiliyetler barındırmayan açık ağırlıklı modeller bir kamu yararıdır; çalıştırmak için gereken bilgi işlem gücü dışında bir maliyet getirmeyen bu modeller şirketlere, geliştiricilere ve araştırmacılara değer sağlar."

"KORUMACI YASAKLAR EN CİDDİ ULUSAL GÜVENLİK KAYGILARIMI GİDERMEYE YETMİYOR"

Korumacı yasakların en ciddi ulusal güvenlik endişelerini çözmeyeceğini savunan Amodei, altı ay önce kaleme aldığı "Teknolojinin Ergenliği" başlıklı makalesinde de vurguladığı iki temel korku senaryosunu yeniden sıraladı.

Amodei ilk ve en birincil kaygısının, Çin Komünist Partisi (ÇKP) başta olmak üzere “otoriter rejimlerin” ABD'den daha güçlü yapay zeka modelleri inşa ederek kalıcı askeri üstünlük sağlaması veya kendi halkı üzerinde derin baskılar kurması olduğunu aktardı.

Bu endişenin ABD yönetimi içinde de paylaşıldığına dikkati çeken Amodei, ABD Başkan Yardımcısı Vance'in geçen yıl Paris'te "Otoriter rejimler askeri, istihbarat ve gözetleme kabiliyetlerini güçlendirmek için yapay zekayı çaldı ve kullandı" dediğini, Amerikan istihbaratının 2026 Yıllık Tehdit Değerlendirmesi raporunda da diğer küresel güçlerin ilerlemesinin ABD'nin ekonomik ve askeri avantajlarına meydan okuduğunun kaydedildiğini hatırlattı.

Bu modellerin açık ağırlıklı olarak sunulmasının veya ABD şirketlerince kullanılmasının durumu değiştirmediğini belirten Amodei, en tehlikeli modelin gizlice eğitilerek insansız hava araçlarında kullanılmak üzere Çin Halk Kurtuluş Ordusuna veya gözetleme amacıyla Devlet Güvenlik Bakanlığına teslim edilen model olabileceğini kaydetti.

İkinci kaygısının ise güçlü yapay zeka modellerinin siber saldırılar veya biyolojik saldırılar gerçekleştirmek üzere kötüye kullanılması ve ciddi "hizalanma" sorunları yaratması olduğunu belirten Amodei, açık ağırlıklı modellerin kapalı modellere kıyasla daha yüksek risk taşıyabileceğini kabul etti.

Ancak ABD şirketlerinin bu modelleri kullanımını yasaklamanın riski ortadan kaldırmayacağını, çünkü kötü niyetli aktörlerin meşru ABD şirketleri olmadığını ve ticari rekabetten korunmanın kendisinin bir hedefi olmadığını vurguladı.

"GÜÇLÜ MODELLERİN TAMAMI MECBURİ GÜVENLİK TESTİNE TABİ TUTULMALI"

Dario Amodei, ulusal güvenlik ve güvenlik risklerini ele almak amacıyla Anthropic ve kendisinin tutarlı biçimde savunduğu üç maddelik tedbir paketini açıkladı:

Gelişmiş çip kısıtlamaları ve kaçakçılıkla mücadele: Çin'e güçlü çiplerin ve çip üretim ekipmanlarının satılmaması, kaçakçılık ve yasal boşlukların üzerine gidilmesi gerektiği ifade edildi. Çin'in yerli üretim kapasitesinin sınırlı olduğunu ve ölçekleme yasaları nedeniyle ABD çipleri olmadan ABD'den daha güçlü modeller üretemeyeceğini kaydeden Amodei, bunun en birincil tehdidi engellemenin en etkili yolu olduğunu yazdı.

Sanayi ölçeğindeki distilasyon operasyonlarının engellenmesi: Model kopyalama ve küçültme yöntemi olan distilasyonun, silikon kısıtlamalarının etrafından dolaşılmasına imkan tanıdığı belirtildi. Distilasyonun Çin sınırını ABD sınırına birkaç ay kadar yaklaştırabildiğine işaret eden Amodei, toptan bir yasak yerine bu davranışı caydıracak hedefli hukuki ve ticari müdahaleler yapılması gerektiğini vurguladı.

Zorunlu güvenlik testleri: İster açık ister kapalı olsun, yeterince gelişmiş tüm modellerin piyasaya sürülmeden önce siber, biyolojik ve hizalanma risklerine karşı zorunlu güvenlik testinden geçirilmesi önerildi. Amodei, Trump yönetiminin son aylarda bu yönde adımlar atmasını ve sektörün benzer önerilerini olumlu karşıladığını, test sürecinin küresel ölçekte uygulanması gerektiğini dile getirdi.

Açık mektuptaki pek çok görüşe katıldığını, açık ağırlıkların yapay zeka ekonomisine erişimi genişlettiğini ve rekabeti artırdığını belirten Amodei; ancak açık modellerin güvenlik önlemleri geliştirmeyi kolaylaştırdığı veya geniş erişimin savunmacılara saldırganlardan daha fazla yarar sağladığı tezine katılmadığını kaydetti.

Biyoloji alanında saldırı-savunma dengesizliği olabileceğine dikkati çeken Amodei, yeterli kabiliyete sahip modellerin salgın düzeyindeki virüsleri hızla silahlaştırabileceğini, savunmanın ise yıllar alabileceğini ifade etti.

Amodei açıklamasını, Anthropic'in bir kategori olarak açık ağırlıklı modellerin yasaklanmasını hiçbir zaman savunmadığını, odağın çiplerin otoriter rejimlerden uzak tutulması, sanayi ölçekli distilasyonun durdurulması ve tüm güçlü modellere güvenlik testi getirilmesi olması gerektiğini vurgulayarak tamamladı.

Apple, söz konusu açıkların şu ana kadar aktif olarak kötü amaçlı kişiler tarafından kullanıldığına dair bir kanıt bulunmadığını belirtse de, kullanıcıların cihazlarını bir an önce güncellemeleri hayati önem taşıyor.

• Apple, iOS 26.6 ve iPadOS 26.6 güncellemeleriyle toplam 78 güvenlik açığını giderdi.
• Güncelleme kapsamında çekirdek, WebKit ve Wi-Fi gibi sistemin temel bileşenleri için kritik yamalar sunuldu.
• Sistemdeki zafiyetler aracılığıyla uygulama izinlerinin aşılması veya yetkisiz erişim sağlanması engellendi.

Cihazınızı en yeni sürüme yükseltmek, dijital güvenliğinizi korumak adına atabileceğiniz en kritik adımdır.

Güvenlik Güncellemeleri Donanım ve Yazılımın Farklı Katmanlarını Etkiliyor

iOS 26.6 ile gelen iyileştirmeler, sistemin çok geniş bir yelpazesine yayılan zafiyetleri hedef alıyor. Özellikle MediaRemote ve AVEVideoEncoder bileşenlerinde bulunan hatalar, uygulamaların çekirdek yetkilerine erişim sağlamasına veya kötü amaçlı kodların çalıştırılmasına olanak tanıyordu. Game Center ve libc üzerindeki açıklar ise, uygulamaların kendilerine ayrılan sanal alanlardan (sandbox) dışarı çıkmasına neden olabiliyordu.

Apple, bu güncellemeyle birlikte Contacts ve Erişilebilirlik özelliklerinde bulunan hataları da düzeltti. Bu sayede, kötü niyetli uygulamaların kullanıcının izni olmadan rehber listesine müdahale etmesi veya iPhone Yansıtma özelliği üzerinden hassas verilerin sızdırılması gibi riskler tamamen ortadan kaldırılmış oldu.

Çekirdek ve WebKit Bileşenleri İçin Kritik Yamalar Yayınlanıyor

Güncellemenin en dikkat çeken kısımlarından biri de sistem çekirdeği ve tarayıcı motoru olan WebKit üzerindeki kapsamlı iyileştirmelerdir. Apple, bir düzineden fazla çekirdek zafiyetini düzelterek ağ filtrelerinin baypas edilmesini ve beklenmedik sistem çökmelerini engelledi. WebKit tarafında gerçekleştirilen düzenlemeler ise tarayıcı geçmişinin sızdırılması, iframe sandboxing kurallarının ihlali ve bellek hataları gibi riskleri bertaraf ediyor.

Wi-Fi protokolündeki zafiyetler, çevredeki saldırganların bellek hataları oluşturma riskini tamamen sonlandırıyor.

Yapılan bu yamalar, yapay zeka destekli saldırı tekniklerinin artış gösterdiği bu dönemde Apple’ın güvenlik stratejisini ne kadar ciddiye aldığını kanıtlıyor. Şirket, daha önceki 26.5.2 sürümünde de benzer bir hızla hareket ederek siber güvenlik tehditlerine karşı proaktif bir duruş sergilemişti. Güvenlik araştırmacıları tarafından sağlanan 12 ayrı katkı, bu güncellemenin detaylı bir inceleme sürecinden geçtiğini gösteriyor.

Güncellemenin tam listesi ve teknik detaylar hakkında daha fazla bilgi almak isteyen kullanıcılar, Apple’ın resmi destek sayfasını ziyaret ederek tüm CVE kayıtlarını inceleyebilirler. Cihazınızın güvenliğini tehlikeye atmamak için Ayarlar > Genel > Yazılım Güncelleme yolunu izleyerek iOS 26.6 sürümüne geçiş yapmanız önerilmektedir.

Xinhua ajansının haberine göre Çin Ticaret Bakanlığı Sözcüsü, bazı üst düzey ABD'li yetkililerin Çinli yapay zeka şirketlerinin gelişmiş ABD modellerini "damıtma" yöntemiyle kullandıkları ve ABD'nin fikri mülkiyet haklarını ihlal ettikleri iddiasıyla soruşturulmalarını istediğine ilişkin haberleri değerlendirdi.

Sözcü, bu iddiaların hiçbir somut olguya veya hukuki temele dayanmadığını savunarak Çinli yapay zeka şirketlerinin karalanması ve yaptırım tehdidiyle karşı karşıya bırakılmasının "tipik yapay zeka hegemonyası" örneği olduğunu ifade etti.

ABD'yi Çinli yapay zeka şirketlerini hedef almaktan vazgeçmeye çağıran sözcü, Washington yönetiminin piyasa ekonomisi ve adil rekabet ilkelerine saygı göstermesi gerektiğini belirtti.

ABD yönetimi, başta Çin merkezliler olmak üzere yabancı unsurların Amerikan yapay zeka teknolojilerini kopyalamak için "endüstriyel ölçekli" damıtma kampanyaları yürüttüğüne dair kanıtlara sahip olduğunu savunmuştu.

Yapay zeka alanında "damıtma" olarak adlandırılan yöntem, daha gelişmiş modelin çıktılarından yararlanılarak daha düşük kapasiteli bir modelin eğitilmesi anlamına geliyor.

Evrenin derinliklerinde yaşamın kökenine dair araştırmalar sürerken, bilim dünyasından dikkat çekici bir keşif geldi. Araştırmacılar, Samanyolu Galaksisi’nin merkezine yakın bir bölgede bulunan yıldızlar arası bir bulutta, Dünya’daki doğal şekerlere benzer yapıya sahip bir molekül tespit etti.

Nature Astronomy dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, keşfedilen eritriloz (erythrulose) adlı molekül, uzayda yaşamın temelini oluşturan karmaşık organik yapıların nasıl meydana geldiğine ilişkin yeni bilgiler sağlıyor.

UZAK GALAKSİ BÖLGESİNDEN GELEN SİNYALLER İNCELENDİ

İspanya Astrobiyoloji Merkezi'nden astrokimyacı Izaskun Jimenez-Serra liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, Samanyolu’nun merkezindeki yoğun gaz ve toz bulutlarından yayılan radyo frekanslarını analiz etti.

Araştırmacılar, iki farklı radyo teleskoptan elde edilen verileri kullanarak uzaydaki moleküllerin hareketleri sırasında ortaya çıkardığı özel frekans izlerini inceledi.

Bu sinyaller, laboratuvar ortamında elde edilen moleküler verilerle karşılaştırıldı ve gözlemlenen frekansların eritriloz molekülüyle birebir örtüştüğü belirlendi.

DÜNYA'DA AHUDUDUDA BULUNAN ŞEKER TÜRÜ

Dört karbon, sekiz hidrojen ve dört oksijen atomundan oluşan eritriloz, Dünya’da doğal olarak ahududu meyvesinde bulunan bir şeker türü olarak biliniyor.

Bu molekülün daha önce Dünya dışı ortamlarda kesin olarak tespit edilememiş olması, keşfi bilim insanları açısından önemli hale getiriyor.

Daha önce yapılan çalışmalarda, Dünya’ya ulaşan bazı meteorit ve asteroitlerde glikoz ve riboz gibi farklı şeker türlerine rastlanmıştı. Ancak bu moleküllerin uzayda nerede ve hangi süreçlerle oluştuğu konusunda kesin bir sonuca ulaşılamamıştı.

ŞEKER MOLEKÜLLERİ YILDIZLARDAN ÖNCE OLUŞABİLİYOR

Yeni araştırma, şeker benzeri organik moleküllerin yıldızların veya gezegenlerin oluşumundan önce dahi uzay ortamında meydana gelebileceğini ortaya koydu.

Bilim insanları, yıldızlar arası soğuk bölgelerde bulunan buz tabakaları üzerinde gerçekleşen kimyasal reaksiyonların, bu tür karmaşık moleküllerin oluşmasına zemin hazırlayabileceğini belirtti.

Elde edilen teleskop verileri ve laboratuvar analizleri, yaşamın ortaya çıkması için gerekli bazı temel bileşenlerin gezegenlerden bağımsız şekilde uzayda sentezlenebileceğine işaret ediyor.

YAŞAMIN TEMEL TAŞLARINA GİDEN YOL

Uzmanlara göre bu keşif, hücrelerde genetik bilgiyi taşıyan RNA ve DNA gibi karmaşık biyolojik yapıların oluşum sürecini anlamak açısından büyük önem taşıyor.

Şeker molekülleri, özellikle riboz gibi yapılar aracılığıyla RNA’nın temel bileşenleri arasında yer alıyor. Bu nedenle uzayda bu tür moleküllerin varlığının tespit edilmesi, yaşamın kimyasal başlangıçlarına dair önemli ipuçları sunuyor.

DÜNYA'YA MİLYONLARCA TON TAŞINMIŞ OLABİLİR

Araştırma ekibinin hesaplamalarına göre, Dünya’nın oluşumunun ilk dönemlerinde asteroit ve kuyruklu yıldız çarpmaları yoluyla uzaydan gezegenimize önemli miktarda şeker molekülü taşınmış olabilir.

Bilim insanları, bu miktarın yaklaşık 0,5 ila 50 milyon ton arasında olabileceğini tahmin ediyor.

Samanyolu’nda gerçekleştirilen bu keşfin, evrende yaşamın nasıl başladığına ilişkin araştırmalara yeni bir yön vermesi ve gelecekte yapılacak astrokimya çalışmalarına önemli bir temel oluşturması bekleniyor.

Yapay zeka şirketlerinin öncülük ettiği halka arzlar, 2026'nın ilk yarısında küresel ölçekte 194 milyar dolara ulaştı.

EY danışmanlık şirketinin verilerine göre bu tutar, 2025'in aynı döneminin üç katına çıktı ve geçen yılın tamamındaki toplamı aştı.

Halka arzlardan elde edilen gelirin büyük bölümü ABD'de, daha sınırlı ölçüde de Çin'de toplandı.

SpaceX hisselerinin haziranda 86 milyar dolarlık halka arzı, küresel toplamın neredeyse yarısını oluşturdu.

Hisse piyasaları, merkez bankalarının Covid-19 salgınının ekonomiler üzerindeki etkisini hafifletmek amacıyla şirket finansmanını kolaylaştırdığı dönemden bu yana böylesi bir hareketlilik yaşamadı.

Renaissance Capital kıdemli stratejisti Matthew Kennedy, AFP ajansına yaptığı açıklamada talebin belirli sektörlerde yoğunlaştığını belirterek şöyle dedi:

"Bu yoğun talep çılgınlığı, şu anda faaliyet gösteren birkaç sektörde, örneğin yapay zeka ve teknolojide, ayrıca belki havacılık ve savunmada, belki de biyoteknolojide yoğunlaşıyor."

Reuters

Teknoloji şirketlerinin yapay zekayı geliştirmek ve kullanıma sunmak için yüzlerce milyar dolarlık yatırımı finanse etmesi gerekiyor. Borç piyasaları ve özel finansman, şirketlerin bu ihtiyaçlarını karşılayacak kapasiteye sahip değil.

PwC France'tan Philippe Kubisa, yatırımcıların yaklaşımını şöyle açıkladı:

"Yatırımcılar arasında yapay zekanın uzun vadeli bir ekonomik ihtiyaca karşılık geldiği ve yatırım yapmak için zamanın şimdi olduğu yönünde bir inanç var."

Yıl başından bu yana en yüksek hacimli 10 halka arzın 8'i ABD'de gerçekleşti. Bunların yarısı, teknoloji hisselerinde uzmanlaşan Nasdaq'ta yapıldı.

EY'nin halka arz danışmanı Cedric Garcia, Donald Trump'ın göreve başlamasından bu yana uyguladığı finansal düzenlemeleri gevşetme tedbirlerinin halka arzları kolaylaştırdığını söyledi.

Garcia, "Kasımda yapılacak ara seçimlerden önce mümkün olduğunca çok şirketin halka arz edilmesini istemesi de dikkat çekiyor. Demokratların zaferi bu tedbirleri tehdit edebilir" dedi.

Reuters

Yılın ikinci yarısında, ABD'nin önde gelen iki yapay zeka girişimi OpenAI ve Anthropic'in toplam değeri yüzlerce milyar doları bulabilecek halka arzlar gerçekleştirmesi bekleniyor.

Yapay zeka, Çin şirketlerinin halka arzlarındaki büyümeyi de destekliyor. Pekin ile Washington arasındaki gerilim sürerken sermaye hareketlerine getirilen daha sıkı kısıtlamalar da bu süreci etkiliyor.

EY'den Garcia, mevcut koşullarda ABD'de finansman sağlayacak Çin şirketlerinin Hong Kong'a yöneldiğini belirterek şöyle konuştu:

"Mevcut durumda, ABD'de finansman sağlayacak Çin şirketleri şimdi Hong Kong'a yöneliyor."

PwC'ye göre Hong Kong borsası, ocaktan bu yana topladığı 48 milyar dolarlık fonla son beş yılın en iyi performansını göstermeye hazırlanıyor.

Yapay zeka çipi üreticisi Nvidia'nın tedarikçisi Victory Giant'ın 3 milyar dolarlık halka arzı, 2026'da dünya genelinde dördüncü sıraya yerleşti.

Çinli yapay zeka girişimleri DeepSeek ve Moonshot AI'ın yanı sıra Baidu'nun çip iştiraki Kunlunxin ile yapay zeka altyapısı için yüksek hızlı optik bağlantı parçaları üreten Zhongji Innolight'ın da halka arz sürecine katılması bekleniyor.

Reuters

Öte yandan bazı piyasa aktörleri, bu ivmenin patlamaya hazırlanan bir yapay zeka balonuna dönüşebileceğinden kaygı duyuyor.

Sektörle bağlantılı hisseler, birkaç aydır bu yöndeki endişeler nedeniyle düzenli olarak sarsılıyor.

PwC'den Kubisa, devasa işlemlerin piyasadaki likiditeyi şimdiden tüketebileceğini ve arzın talebi aşacağı durumlar yaratabileceğini belirterek bunun fiyatlar üzerinde baskı oluşturabileceğini söyledi.

EY'den Garcia ise finansal balonun patlaması veya fiyatların uzun süre düşüş eğilimini koruması halinde halka arz akışının kuruyabileceğini ifade etti.

SpaceX'in hisse fiyatı da temmuz ortasından bu yana halka arz başlangıç değerinin altında seyrediyor.

ABD ve Çin dışındaki bölgelerde, özellikle teknoloji sektöründe halka arz faaliyeti zayıf kaldı. Avrupa, Ortadoğu ve Afrika'yı kapsayan bölge, şimdiye kadar yalnızca 16 milyar dolar topladı. Bu tutar, geçen yılla aynı düzeyde kaldı.

Bununla birlikte Avrupa, savunma sektöründeki sınırlı hareketlilikten yararlanıyor.

Çek silah şirketi CSG'nin Amsterdam borsasındaki halka arzı 4,47 milyar dolara ulaştı ve ocaktan bu yana dünya genelindeki en yüksek hacimli üçüncü işlem oldu.

Bilim insanları, yaklaşık 40 yıldır gökbilimcileri meşgul eden Samanyolu'ndaki dev yapı hakkındaki gerçeği ortaya çıkardı.

Uzun yıllardır galaksinin merkezinden yükselen dev bir "lob" olarak yorumlanan oluşumun,aslında ne galaktik merkezde bulunduğu ne de sanıldığı gibi bir lob olduğu belirlendi.

MERKEZDE DEĞİL, DÜNYA'YA ÇOK DAHA YAKIN

Almanya'daki Heidelberg Üniversitesi'nden astrofizikçi Kathryn Kreckel liderliğindeki araştırmaya göre "Galaktik Merkez Lobu" (Galactic Center Lobe-GCL) adı verilen yapı, Dünya'dan yaklaşık 6 bin 520 ışık yılı uzaklıkta yer alıyor.

Daha önce yaklaşık 26 bin ışık yılı uzaklıktaki Samanyolu merkezinde bulunduğu düşünülen yapının bu yeni konumu, boyutunun da sanılandan çok daha küçük olduğunu gösteriyor.

Araştırmacılar, yapının yıldızların etkisiyle oluşmuş dev bir gaz balonu olduğunu düşünüyor.

40 YIL BOYUNCA YANLIŞ YORUMLANMIŞ

Bu yapı, onlarca yıldır radyo teleskop görüntülerinde Samanyolu merkezinden yükselen dev bir çıkıntı gibi görünüyordu. Ancak araştırmacılar, bunun aslında gözlem açısı nedeniyle oluşan bir yanılsama olduğunu belirledi.

Yapının alt kısmı galaksinin yoğun gaz ve toz tabakasıyla üst üste geldiği için bugüne kadar yalnızca bir bölümü görülebilmişti.

YENİ GÖZLEM YÖNTEMİ GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARDI

Araştırmada bilim insanları, Samanyolu'ndaki gazları görünür ve kızılötesi dalga boylarında haritalayan "SDSS-V Local Volume Mapper" araştırmasının verilerini kullandı.

Özellikle iyonize kükürt gazının yaydığı uzun dalga boylu ışık sayesinde, daha önce toz bulutlarının arkasında kalan bölüm ilk kez net şekilde görüntülendi. Bu sayede yapının açık bir lob değil, tamamen kapalı bir halka olduğu anlaşıldı.

DEV BİR HİDROJEN BALONU OLABİLİR

Araştırmacılara göre yapı, yoğun morötesi ışınım altında parlayan dev bir hidrojen gazı bulutundan oluşuyor.

Bu balonun, milyonlarca yıl önce aynı yıldız oluşum bölgesinde doğan büyük kütleli yıldızların güçlü rüzgarları ve süpernova patlamalarıyla şekillenmiş olabileceği değerlendiriliyor.

Yaklaşık 115 ışık yılı genişliğindeki yapının, Avcı (Orion) Takımyıldızı'ndaki ünlü Barnard Döngüsü ile benzer süreçler sonucunda oluştuğu düşünülüyor.

İSMİ DEĞİŞTİRİLECEK Mİ?

Araştırmacılar, bugüne kadar "Galaktik Merkez Lobu" olarak adlandırılan yapının aslında ne galaktik merkezde bulunduğunu ne de bir lob olduğunu belirterek, yapının mizahi bir ifadeyle "Greatly Confused Loop" (Büyük Ölçüde Karıştırılmış Halka) olarak yeniden adlandırılmasını önerdi.

Araştırmacılar, tarihi boyunca çarpıcı bir dönüşüm geçiren galaksinin doğrultusunun 90 dereceden fazla değiştiğine inanıyor.

Bu bulgu, galaksinin en derin gizemlerinden birini aydınlatmaya yarayabilir: Galaksimize çekilen yıldızlardan oluşan seyrek "yıldız halesi" neden çok yavaş dönüyor?

Durham Üniversitesi'nden araştırmacılar, Samanyolu gibi galaksiler üzerinde süper bilgisayar simülasyonları yürüttükten sonra bu bulgulara ulaştı. Araştırmacılar, bu kadar yavaş dönen yıldız halesine sahip galaksilerin "disk dönmesi" yaşamasının, yani merkezindeki kısmın doğrultusunun çarpıcı bir şekilde değişmesi ihtimalinin daha yüksek olduğunu saptadı.

Bilim insanları bizim galaksimize benzeyen 25 galaksiyi inceleyerek milyarlarca yıl boyunca geçirdikleri değişimleri takip etti. Özellikle yavaş dönen halelere sahip galaksilerin iki belirgin özelliğini tespit ettiler: başka bir galaksiyle kafa kafaya çarpışmış olmaları ve bu tür bir dönme sürecinden geçmeleri.

Çalışmayı yöneten Kirill Batrakov, "Samanyolu'nun geçmişte Gaia-Sausage-Enceladus (genellikle kısaca Gaia Sausage denir) adlı bir galaksiyle muazzam bir kafa kafaya çarpışma yaşadığını zaten biliyoruz" diyor.

Bu yüzden Samanyolu diskinin geçmişte muhtemelen döndüğünü düşünüyoruz.

Gaia Enceladus (Sosis Gökadası) diye bilinen devasa cüce galaksi yaklaşık 10-11 milyar yıl önce çarpıştığı Samanyolu tarafından yutuldu. Galaksimizin erken tarihindeki en önemli olay olan bu çarpışma, Samanyolu'nu yeniden şekillendirdi ve arkasında uzun, sosis biçimindeki yörüngelerde dönen milyarlarca yıldız bıraktı.

Batrakov, "Diskin dönmesi, Samanyolundaki yıldızların çoğunun, muhtemelen Güneş'in bile, bir zamanlar bugünkünden çok farklı yörüngelerde hareket ettiği anlamına da geliyor. Yani galaksideki 'istikrarlı' konumumuz, Güneş Sistemi'nin ömrü boyunca o kadar da istikrarlı kalmamış olabilir" diyor.

Bilim insanları, bulguların galaksimizin tuhaf doğasını açıklamasını umuyor. Ancak aynı zamanda yakındaki bir "test sahası" işlevi gören Samanyolu'nu anlamanın, diğer benzer yapılar hakkında da daha iyi bir fikir verdiğini söylüyorlar.

Batrakov, "Diskin döndüğünün tespit edilmesi, bu hikayeye yeni bir bölüm ekliyor ve Samanyolu'nu diğer galaksileri de içeren daha geniş bağlamda ele alırken bunu hesaba katmamız gerekiyor" ifadelerini kullanıyor.

Beni en çok heyecanlandıran şey, bu karmaşık tarihin sadece günümüz gözlemlerinden yola çıkılarak yeniden oluşturulabilmesi.

Geçtiğimiz yıl İstanbul’da ilk kez düzenlenen TEKNOFEST Mavi Vatan; yerli ve milli deniz araçları, su altı teknolojilerine uzanan zengin içeriği, yarışmaları ve yoğun katılımıyla büyük bir heyecan oluşturmuş, denizlerde yükselen millî teknoloji hamlesinin güçlü bir yansıması olarak hafızalarda yer etmişti.

Bu yıl ise 20-23 Ağustos tarihleri arasında; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı (T3 Vakfı) ana yürütücülüğünde, Gölcük Tersanesi Komutanlığı ev sahipliğinde gerçekleştirilecek TEKNOFEST Mavi Vatan; Türkiye’nin denizcilikteki gücünü ve ileri teknoloji kabiliyetini genç nesillerle buluşturarak, yerli ve milli teknolojiler etrafında güçlü bir gelecek vizyonu inşa etmeyi amaçlıyor.

Denizcilik ruhu, yenilikçi teknolojilerle TEKNOFEST Mavi Vatan’da buluşuyor

Denizlerin derinliklerinden geleceğin ufkuna uzanan bu özel etkinlikte; İnsansız Su Altı Sistemleri Yarışması, Su Altı Roket Yarışması ve İnsansız Deniz Aracı Yarışmasıyla genç zihinler hayallerini teknolojiye dönüştürecek.

Genç mühendis adayları ve girişimciler, geliştirdikleri projelerle aynı zamanda Türkiye’nin denizlerdeki yarınlarına yön verecek. Etkinlik boyunca TEKNOFEST paydaş kurumları da stant alanlarında yer alarak hem faaliyetlerini tanıtacak hem de ziyaretçilerle etkileşimde bulunacak.

TEKNOFEST Mavi Vatan’a özel olarak düzenlenecek etkinlikler arasında; donanmanın önemli gemilerinin gezilebileceği sergiler, sanal gerçeklik gözlükleriyle deneyimlenebilecek sanal gerçeklik oyun alanları, denizcilik kültürünü yaşatmayı amaçlayan yarışmalar, ziyaretçiler için hatıra fotoğrafı çektirebileceği özel alanlar, SAT ve SAS Komutanlığı personeli tarafından gerçekleştirilecek gösteriler, denizcilik tarihini yansıtan deneyim alanları, çeşitli konferans ve sergilerin olacağı birçok etkinlik yer alacak.

Siri’nin yeni yetenekleri ve tasarım güncellemeleri, CarPlay’in merkezinde yer alıyor. Bu yenilikler, sürüş esnasında bilgiye erişimi ve etkileşimi daha akıcı hale getirmeyi hedefliyor.

Gelişmiş Siri ve Video Desteği

iOS 27 ile birlikte gelen yeni Siri AI, CarPlay üzerinde daha yetenekli bir asistan deneyimi sunuyor. Siri, ekranın alt kısmında parlayan bir küre şeklinde tasarlanmış yeni bir arayüzle kullanıcıları karşılıyor.

Siri, karmaşık soruları yanıtlama konusunda artık çok daha başarılı ve konuşma bağlamını koruma yeteneği artırılmış durumda. CarPlay üzerinden yapılan tüm Siri görüşmeleri otomatik olarak iPhone’daki Siri uygulamasıyla senkronize ediliyor ve burada araç simgesiyle işaretleniyor.

Video tarafında ise iOS 27, geliştiricilerin CarPlay için özel video uygulamaları oluşturmasına olanak tanıyor. Daha önce sadece AirPlay üzerinden sunulan video desteği, artık doğrudan CarPlay ekranı üzerinden içeriklere göz atma imkanıyla genişliyor.

Kullanıcılar, araç hareket halinde değilken favori videolarını CarPlay ekranından seçip izleyebiliyor. Bu özelliğin çalışması için otomobil üreticilerinin destek sağlaması gerektiğini belirtmek gerekiyor.

Tasarım Güncellemeleri ve Yeni Arayüz

Apple, iOS 27 ile birlikte CarPlay arayüzüne yeni duvar kağıtları ve görsel iyileştirmeler ekliyor. Uygulama simgeleri, Liquid Glass tasarım diliyle yenilenerek daha modern bir görünüm kazanıyor.

Medya uygulamaları için geliştirilen yeni MiniPlayer, ekranın sağ üst köşesinde konumlanıyor. Bu yeni oyuncu, önceki dalga formu simgesine kıyasla daha kapsamlı albüm kapağı ve oynatma kontrolleri sunuyor.

Müzik veya podcast dinlerken Now Playing ekranında artık daha büyük bir ilerleme çubuğu yer alıyor. Bu sayede kullanıcılar, ses dosyaları üzerinde çok daha hassas bir şekilde ileri veya geri sarma işlemi yapabiliyor.

İnsanlar biri sağa, diğeri de sola bakan iki üçgen gördüklerinde bunları birbirinden rahatça ayırt edebiliyor. Neredeyse tıpatıp aynı şekillerin bile hangi yöne baktığını anlamak bize çok kolay gelse de bu yeteneğin kökenleri tam bilinmiyor.

Arkeologlar daha önce Güney Afrika'da 70 bin yıllık bir taş levhanın üzerinde çok sayıda paralel çizgi keşfetmiş, Almanya'da ise düzgün bir sıra halinde dizilmiş 88 çentik içeren 35 bin yıllık bir mamut dişi bulmuştu.

ABD'deki Carnegie Mellon Üniversitesi'nden bilişsel sinirbilimci Jessica Cantlon, "Bu, insanların kaydetmek istediği ilk şeylerden biriydi. Ve bu tür sezgiler bize otomatik geliyor çünkü bunları çok derin bir şekilde kodlamışız" diyor.

Cantlon ve ekibi başka primatların da benzer sezgilere sahip olup olmadığını anlamak için New York'taki Seneca Park Hayvanat Bahçesi'nde yaşayan 4 zeytuni babun (Papio anubis) ve 4 Hint şebeğiyle (Macaca mulatta) bir çalışma yürüttü.

Hayvanat bahçesinde yürütülen bir proje kapsamında maymunlar düzenli olarak dokunmatik ekranlar üzerinden bilişsel seviyelerini ölçen görevler yapıyor. Ancak yeni çalışma öncesinde özel bir eğitimden geçmediler.

Araştırmacılar çalışmaya ABD'den 3 ila 6 yaşında 55 çocuk ve 21 yetişkinin yanı sıra Bolivya'da yaşayan ve çok az örgün eğitim alan yerli halk Tsimanélerden 79 kişiyi de dahil etti. Bu sayede geometri becerisinin eğitime ve yaşa ne kadar bağlı olduğunu belirlemeye çalıştılar.

Çalışma kapsamında maymunlar ve insan katılımcılar iki boyutlu geometrik şekilleri eşleştirme testine tabi tutuldu. Ekip, nesnelerin şekil, boyut ve renk açısından belirgin farklar taşımaması nedeniyle testin göründüğünden daha zor olduğunu söylüyor.

Bulguları hakemli dergi PNAS'te dün (20 Temmuz) yayımlanan çalışmada, insanların ve diğer primatların temel geometriye ilişkin düşünme biçimlerinde belirgin bir süreklilik olduğu keşfedildi.

Maymunlar, yetişkin ve eğitimli kişilerle aynı sembolik kavrayışa sahip olmasa da üçgen, dikdörtgen, yamuk ve diğer şekillerin yönlerini tanıma yetenekleri, eğitimsiz insan zihniyle neredeyse aynı seviyedeydi.

Cantlon, "Bizi şaşırtan şey sadece maymunların bu görevi yapabilmesi değildi" diyerek ekliyor:

Asıl şaşırtıcı olan, maymunların, çocukların ve yetişkinlerin geometrik ilişkiler hakkında temelde aynı şekilde düşündüklerinin anlaşılmasıydı. Bu da bu sezgilerin primat zihninin temel yapısının bir parçası olduğunu gösteriyor.

Bilim insanları maymunlar ve çocukların testte benzer seviyelerde zorlandığını da gözlemledi.

Ayrıca bu iki grup görünüşe göre daha sezgisel bir süreçle ilerlerken, yetişkinler sembolik yaklaşıma daha çok ağırlık verdi. Araştırmacılara göre yetişkinler benzer şekiller arasındaki ayrımı, farkında olmadan temel geometri kurallarına dayanarak yapıyor.

Bu durum, sembolik ifadenin doğuştan gelen bir yetenekten ziyade eğitimle kazanılıyor olabileceğine işaret ediyor.

Cantlon, "Çalışmamız, örgün eğitimin sembolik geometrik ifadeyi güçlendirdiğini ancak (metrik özellikler ve açılarla ilgili) soyut geometrik sezgilerin insanlar ve diğer primatlarda halihazırda bulunduğunu gösteriyor" diye açıklıyor.

Yapay zeka sektöründe yaşanan hızlı büyüme, hisse senedi piyasalarındaki dalgalanmaların ardından yeni bir finansal tartışmayı beraberinde getiriyor.

Sektörün dev yapı taşları olan "hyperscaler" (büyük ölçekli veri merkezi sağlayıcıları) şirketleri, altyapı yatırımlarını sürdürmek için özkaynak ve nakit akışlarının yanı sıra borçlanma piyasalarına yöneliyor.

Ancak Wall Street yatırımcılarının borç sağlama konusundaki isteksizliği, bu hızlı yükselişin sürdürülebilirliğini sorgulatıyor.

BORÇLANMA YARIŞI HIZ KAZANIYOR

Bloomberg'ün verilerine göre, 2025 yılının başından bu yana Alphabet, Meta, Amazon ve Oracle tek başlarına 300 milyar dolardan fazla tahvil ihraç etti.

Sektörün öncü çip üreticisi Nvidia, beş yıl aradan sonra ilk kez geçtiğimiz ay 25 milyar dolarlık tahvil satışı gerçekleştirdi.

xAI şirketini bünyesine katarak yapay zeka alanında konumunu güçlendiren SpaceX ise 86 milyar dolarlık halka arzının hemen ardından 25 milyar dolarlık tahvil satışı yaptı.

Fortune dergisinin analizine göre en büyük beş veri merkezi sağlayıcısının yıllık tahvil ihracının, gelecek yıllarda yıllık 300 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

JPMorgan tahminleri, SpaceX hariç tutulduğunda, 2026-2030 döneminde toplam borçlanma gelirinin 375 milyar doları bulacağını gösteriyor.

Reuters

YATIRIMCI TALEBİ DÜŞÜŞÜTE

Tahvil arzındaki bu büyük artışa karşın yatırımcıların iştahında belirgin bir azalma gözleniyor.

Amazon, bu ay gerçekleştirdiği 25 milyar dolarlık tahvil satışında talebin düşmesi nedeniyle en uzun vadeli borçlanma kağıtlarında yatırımcılara fazladan 18 ila 21 baz puan ek getiri sunmak zorunda kaldı.

Tahvil talebinin ihraç miktarına oranı, mart ayındaki 3,2 seviyesinden 2,5'e geriledi.

Bank of America tarafından yayımlanan analiz notunda, yatırımcıların geri çekilmeye başladığı ve bu durumun yapay zeka tedarik görünümüne yönelik belirsizliği artıracağı ifade edildi.

Fortune'a konuşan Apollo Global Başekonomisti Torsten Slok, veri merkezi sağlayıcılarının tahvil talep oranlarının şubat ayındaki 5 kat seviyesinden temmuzda 2 katın altına gerilediğini, yatırımcıların bu arzı karşılamak için daha geniş spreadler talep edebileceğini açıkladı.

Yatırım yapılabilir seviyedeki genel tahvillerde ise bu düşüş yarım puanla sınırlı kaldı.

Dolar tahvili piyasasındaki bu doymuşluk, şirketleri farklı para birimlerinde borçlanmaya yönlendirirken borçlanma maliyetlerini de yükseltiyor.

Yapay zeka borçları aynı zamanda, bu mali yılda 2 trilyon dolara ulaşması beklenen ABD federal bütçe açığının yarattığı Hazine tahvili arzıyla da rekabet ediyor.

Reuters

HİSSE SENETLERİNDE DEVASA KAYIPLAR

Borçlanma piyasasındaki olumsuz hava ikincil piyasaya da yansıyor.

SpaceX'in ihraç ettiği borç senetlerinin satılmasıyla tahvil getirileri çöp (junk) tahvil seviyelerine yaklaştı.

SpaceX hisseleri, 135 dolarlık halka arz fiyatının altına inerek zirve noktasının yüzde 45 gerisine düştü.

Çip sektörü hisselerinde de sert kayıplar yaşanıyor. Apple, cuma günü Nvidia'yı geride bırakarak yeniden dünyanın en değerli şirketi unvanını aldı.

Bu düşüşlerde, Çinli yapay zeka girişimi Moonshot'ın geliştirdiği ve OpenAI ile Anthropic modellerini geride bıraktığını öne sürdüğü Kimi K3 modelinin tanıtılması etkili oldu.

Kimi K3, diğer Çinli rakiplerine göre maliyetli olsa da ABD menşeili modellere kıyasla daha ucuz bir alternatif sunuyor. Bu da, ABD'li şirketlerin pazar payı kaybederek yapay zeka yatırımlarını azaltabileceği endişesini doğuruyor.

Citi Research, son çeyreklerde reel GSYH büyümesinin yarısından fazlasını oluşturan yapay zeka yatırımlarının azalması halinde ABD ekonomisinde hafif bir durgunluk yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Kurum, hisse senedi fiyatlarındaki düşüşün hanehalkı tasarruf oranlarını artırarak tüketim harcamalarını yavaşlatabileceğini ekledi.

Reuters

ŞİRKETLERİN YENİ YÜKÜ: TOKEN MALİYETLERİ

Yapay zeka kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte çıkarım (inference) maliyetleri düşse de, karmaşık görevler için tüketilen veri birimleri yani "token" miktarı bütçeleri zorluyor.

Yazılım kodlama veya insan müdahalesi olmadan çok adımlı işlemleri gerçekleştiren yapay zeka ajanlarının (agentic AI) yönetimi, basit bir sohbet robotuna göre yüz binlerce kat daha fazla token tüketimine neden oluyor.

KPMG Kanada Yapay Zeka Bölüm Başkanı Andrew Forde, Financial Post sitesine yaptığı açıklamada, yeni bir yazılım projesinde tek bir işlemde 150 bin token tüketilebilirken, kısa bir metin yanıtının yalnızca 100 token gerektirdiğini belirtti.

Axios'un haberinde de bir şirketin Anthropic'in Claude lisansları için tek bir ayda 500 million dolar harcadığı iddia edildi.

Bazı şirketlerin bu harcamalar nedeniyle çalışan zamlarını ertelediği veya insan gücünün yapay zekadan daha ucuz hale geldiğini rapor ettiği belirtiliyor.

Öte yandan, Silikon Vadisi genelinde çalışanların üretkenliklerini kanıtlamak amacıyla yoğun şekilde token tüketmesi "tokenmaxxing" olarak adlandırılıyor.

Nvidia CEO'su Jensen Huang, yüksek maaşlı bir mühendisin bütçe dahilinde yüksek miktarda token tüketmemesinin endişe verici olacağını ifade etti.

Reuters

ŞİRKETLER YENİ MALİYET YÖNETİMİ ARAYIŞLARINA GİDİYOR

Yapay zeka modellerinin token fiyatları ChatGPT'nin lansmanından bu yana düşüş gösterdi.

Forde, lansman öncesinde 1 milyon token maliyetinin 20 dolar civarındayken bugün 8 sente kadar gerilediğini aktardı.

Ancak Anthropic gibi geliştiricilerin sabit ücretli modellerden kullanım bazlı fiyatlandırmaya geçmesi, kurumsal harcamaları hızla artırıyor.

Diğer yandan siber güvenlik firması Palo Alto Networks, kod açıklarını denetlemek için kullandığı Anthropic modelinde çok kısa sürede 1 milyon dolarlık bütçe tükettiğini bildirdi.

Büyük şirketler hacim avantajıyla indirim alıp kendi altyapılarını kurarak maliyetleri dengeleyebilirken, küçük işletmeler bu fiyat dalgalanmalarına karşı daha korumasız kalıyor.

Bunun yanı srıa Goldman Sachs, yapay zeka token tüketiminin 2026-2030 yılları arasında 24 kat artarak aylık 120 katrilyona ulaşacağını öngörüyor.

Şirketler bu maliyet baskısını azaltmak için çeşitli önlemler alıyor. Uber, kodlama araçlarında kullanıcı başına aylık 1500 dolarlık limit uygularken, birçok banka tüketimi daha sıkı denetim altına alıyor.

En yaygın stratejilerden biri olan "model yönlendirme" (model-routing) yöntemiyle, pahalı modeller sadece karmaşık işler için saklanırken, basit görevler daha ucuz ve küçük modellere yönlendiriliyor.

Daha önce OpenAI CEO'su Sam Altman da modellerin verimliliğini artırarak kullanıcıların daha az harcamayla daha yüksek değer elde etmesini sağlamak üzere çalıştıklarını belirtmişti.

Alphabet bünyesindeki teknoloji devi Google, bulut bilişim ve yapay zekâ hizmetlerine yönelik küresel talebin hızla artması üzerine, ABD ile Avrupa arasındaki veri rotalarına bir yenisini ekledi.

Şirket tarafından bugün yapılan açıklamada, Portekiz'in Sines kentine uzanan yeni transatlantik denizaltı kablosunun bağlantı işlemlerinin başarıyla tamamlandığı duyuruldu.

Portekizce "bulut" kelimesinden esinlenilerek "Nuvem" adı verilen kablo sistemi; ABD'nin Güney Karolina eyaletinde yer alan Myrtle Beach şehri ile Lizbon'un güneyindeki Sines kentini birbirine bağlıyor.

Dev veri hattının rotası, Atlantik Okyanusu üzerindeki Bermuda ve Azor Adaları üzerinden geçiyor.

Yaklaşık 7 bin kilometre uzunluğa sahip olan Nuvem kablo sistemi, toplamda 16 fiber optik çiftten oluşuyor ve saniyede yaklaşık 384 terabitlik bir veri iletim kapasitesi sunuyor.

Google Cloud Avrupa, Ortadoğu ve Afrika (EMEA) Kamu Politikaları ve Hükümet İlişkileri Başkanı Giorgia Abeltino, Nuvem projesinin Portekiz ve Avrupa için geliştirilen daha geniş bir vizyonun parçası olduğunu belirtti.

Abeltino, bu yatırımın dijital ekonominin temelini oluşturan stratejik altyapıyı güçlendirmeyi hedeflediğini kaydetti.

Küresel veri trafiğinin yüzde 95'inden fazlasını taşıyan denizaltı kabloları, dünya genelindeki internet ağının ana omurgasını teşkil ediyor.

Portekiz'i diğer kıtalara bağlayan yüksek kapasiteli iki büyük denizaltı kablosu daha mevcut.

Bunlardan ilki, Google mülkiyetinde olan ve çeşitli Afrika ülkeleri üzerinden Güney Afrika'ya uzanan Equiano kablosu, ikincisi ise Sines liman kentinden doğrudan Brezilya'ya bağlanan EllaLink hattı olarak biliniyor.

Portekiz Devlet Reformu ve İnovasyon Bakanı Goncalo Matias, kablonun karaya çıkış töreninde yaptığı konuşmada, Nuvem projesinin Portekiz'i veri merkezleri, yapay zekâ ve inovasyon alanında bir çekim merkezine dönüştürme stratejisinin parçası olduğunu vurguladı.

Girişimin Avrupa'nın dijital egemenliğini ve dayanıklılığını da pekiştireceğini ifade eden Matias, "Portekiz, coğrafyasının her zaman bizi davet ettiği konuma yerleşiyor. Ülkemiz artık Avrupa'nın Atlantik kapısı, aynı zamanda üç kıtanın; Avrupa, Afrika ve Amerika'nın kesişim noktası haline geliyor" dedi.

Portekiz'in Atlantik Okyanusu kıyısındaki stratejik konumu, ülkeyi kıtalararası denizaltı kabloları için bir cazibe merkezi haline getirirken yapay zekâ odaklı veri yatırımlarını da bölgeye çekiyor.

Lizbon yönetimi, bu avantajı hidroelektrik, rüzgâr ve güneş enerjisi kaynaklarından elde edilen düşük maliyetli yenilenebilir enerji potansiyeliyle birleştirmek istiyor.

Ülkede bu alanda 2,6 gigavattan fazla kapasiteye sahip yenilenebilir enerji projesinin geliştirilme süreci devam ediyor.

Bu yatırım zincirinin başında Sines'te yer alan 1,2 gigavat kapasiteli Start Campus projesi var.

Microsoft'un yapay zekâ altyapı yatırımlarından da faydalanması beklenen bu projenin, önümüzdeki yıllarda hacmini daha da büyüteceği öngörülüyor.

Apple, Türkiye'deki popüler servisleri Apple Music ve iCloud+ abonelik ücretlerinin fiyatlarını ciddi şekilde artırdı.

Türkiye'deki kullanıcıları yakından ilgilendiren fiyat artışları, şirketin resmi internet sitesi üzerinden güncellenen tarifelerle yürürlüğe girdi.

APPLE MUSIC ABONELİKLERİ YÜZDE 50 ZAMLANDI

Güncellenen yeni tarifeyle birlikte Apple Music öğrenci paketi aylık 32,99 TL'den 49,99 TL'ye, bireysel abonelik ücreti ise 59,99 TL'den 89,99 TL'ye ulaştı.

Aile paketi kullanıcıları ise yapılan bu düzenlemenin ardından bundan sonra aylık 149,99 TL ödemek durumunda kalacak.

ICLOUD+ DEPOLAMA PAKETLERİ DE ZAMLANDI

Bulut depolama tarafında ise paket fiyatlarında, yüzde 25 ile yüzde 37,5 arasında değişen oranlarda fiyat artışları uygulandı.

Yeni tarifeyle 50 GB depolama alanı 49,99 TL'ye çıkarken, 200 GB seçeneği 169,99 TL, en yüksek artışın görüldüğü 2 TB paketi ise 549,99 TL oldu.

Geniş depolama ihtiyacı olan kullanıcılar için 6 TB seçeneğinin yeni fiyatı aylık 1.699,99 TL olarak belirlendi.

En üst seviyede yer alan 12 TB kapasiteli dev depolama paketinin aylık ücreti ise yapılan son zamla birlikte 3 bin 399,99 TL seviyesine ulaştı.