ABD Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) Artemis II misyonuyla insanlı uzay yolculukları hız kazanırken dört kişilik mürettebatın, görev kapsamında uzay aracı sistemlerini test etmesi, Ay'ın daha önce görüntülenmeyen bölgelerini incelemesi ve gelecekteki insanlı inişler için uygun alanları belirlemesi hedefleniyor.

İnsanlı uzay yolculukları, bilimsel gelişmelere önemli katkılar sağlarken ülkeler arasında uzay alanındaki rekabeti de artırıyor.

20. yüzyılın ortalarından itibaren hız kazanan uzay çalışmaları, keşiflerin yanı sıra teknolojik ilerlemeyi de beraberinde getirdi. Bu süreçte öncü olma isteği, ülkeleri uzay araştırmalarında daha fazla yatırım yapmaya yöneltti.

Birleşmiş Milletler (BM), insanlı uzay yolculuklarının önemine dikkati çekmek amacıyla ilk insanlı uçuşun gerçekleştirildiği 12 Nisan'ı, "Uluslararası İnsanlı Uzay Yolculuğu Günü" olarak kutluyor.

AA muhabiri, insanlı uzay yolculuklarının gelişimini ve bu alandaki rekabeti derledi.

UZAY YOLCULUĞUNUN BAŞLANGICI

Uzay çalışmalarında ilk büyük adım, eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) 1957'de Sputnik 1 uydusunu yörüngeye göndermesiyle atıldı.

Bu gelişme, başta ABD ve SSCB olmak üzere birçok ülke arasında uzay yarışını başlattı.

Sovyet kozmonot Yuri Gagarin'in 1961'de uzaya çıkan ilk insan olması, insanlığın uzay çağını başlatan önemli dönüm noktası oldu.

Sovyet astronot Valentina Tereshkova'nın 1963'te Dünya'nın yörüngesine çıkan ilk kadın olmasıyla bu alandaki başarılar genişledi.

ABD'NİN UZAY PROGRAMLARI

Soğuk Savaş döneminde ABD ile SSCB arasındaki rekabet, uzay çalışmalarını da etkiledi. ABD, bu alanda Mercury, Gemini ve Apollo programlarını başlattı.

Alan Shepard 1961'de uzaya çıkan ilk Amerikalı astronot olurken Neil Armstrong 1969'da Ay'a ayak basan ilk insan olarak tarihe geçti.

Ay'a indiğinde, hafızalara kazınan "Bir insan için küçük, insanlık için büyük bir adım." ifadesini kullanan Armstrong, insanlı uzay yolculuklarının genel anlamda insanlığın gelişimi için önemine vurgu yaptı.

Astronot Eugene Cernan'ın 1972'de Ay'da yürüyen son insan olmasıyla, Ay görevleri bir süreliğine sona erdi.

ARTEMİS PROGRAMI

NASA, yaklaşık yarım asırlık aranın ardından Artemis Programı kapsamında astronotları yeniden Ay'a göndermeye hazırlanıyor.

Programın ilk adımı olan Artemis I görevi, 2022'de mürettebatsız gerçekleştirilirken Orion uzay aracı, Ay yörüngesinde görevini tamamlayarak Dünya'ya başarıyla döndü.

Programın ikinci aşaması Artemis II misyonu 1 Nisan'da Kennedy Uzay Merkezi'nden yapılan fırlatmayla başladı.

Toplam 4 kişiden oluşan ekip, görev süresince uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.

Görev sırasında mürettebat, Dünya'dan yaklaşık 406 bin kilometre uzaklaşarak insanlı uzay uçuşlarında bugüne kadar ulaşılan en uzak mesafeye erişti.

NASA, bu mesafenin Apollo 13 görevinde kırılan rekoru aştığını belirterek Artemis II'yi insanlı Ay keşifleri açısından yeni bir dönüm noktası olarak nitelendirdi.

Programın bir sonraki aşaması olan Artemis III kapsamında ise Ay'ın güney kutbuna ilk kez insanlı iniş yapılması hedefleniyor.

ULUSLARARASI İŞBİRLİKLERİ

ABD, Rusya, Japonya, Kanada ve Avrupa uzay ajanslarının ortak çalışmasıyla 1990'larda inşa edilen Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS), farklı ülkelerden bilim insanlarını bir araya getiren önemli bir araştırma platformu olarak öne çıkıyor.

2000 yılında ilk mürettebatın istasyona ulaşmasından bu yana ISS'de 270'ten fazla astronot görev yaptı.

Öte yandan Çin, 2003'te Yang Liwei ile ilk insanlı uzay uçuşunu gerçekleştirirken Hindistan'ın da gelecek yıllarda ilk insanlı görevini hayata geçirmeyi planladığı bildiriliyor.

Díaz-Canel NBC'ye verdiği demeçte, "Egemen, özgür bir ülkemiz var" diyerek, "Kendi kaderimizi tayin etme ve bağımsızlık hakkına sahibiz ve ABD'nin planlarına tabi değiliz" ifadelerini kullandı.

65 yaşındaki başkan, "Küba'ya karşı düşmanca politika izleyen ABD hükümetinin Küba'dan herhangi bir şey talep etmeye hakkı yoktur" diye ekledi.

"İsyancıların teslim olup mevzilerinden çekilmesi kavramı bizim sözlüğümüzde yer almıyor" diye devam etti.

Washington, komünist Küba'ya baskı uyguluyor ve adaya petrol satmaya çalışan herhangi bir ülkeye gümrük vergisi uygulama tehdidiyle fiili bir petrol ambargosu getirmiş durumda.

Küba, Nicolás Maduro'nun devrilmesinin ardından Venezuela'dan gelen ana enerji kaynağının kesilmesinden sonra ocak ayından beri ciddi bir enerji krizi yaşıyor.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Karayip adası, altmış yılı aşkın süredir ABD'nin ticaret ambargosu altında bulunuyor. Trump, "Grönland, Kanada ve Venezuela'da yaptığı gibi Küba'yı da ele geçirme" fikrini kamuoyuna açık olarak dile getirirken, yönetimi Havana liderlerini ABD ulusal güvenliğine "tehdit" olarak nitelendiriyor.

Küba kökenli ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Havana ile müzakerelerde öncülük etti ve yetersiz bulduğu Küba liderliğinde değişiklikler yapılması çağrısında bulundu.

Ancak Rubio, Diaz-Canel'in istifasını istediği iddialarını reddediyor. Küba Devlet Başkanı, Havana'nın "ön koşulsuz olarak diyalog kurmak ve her konuda görüşmek" istediğini söyledi.

Trump, sosyal medya hesabından, 12 Nisan'da genel seçime gidecek olan Macaristan'da Başbakan Viktor Orban'a desteğini yineleyen bir paylaşım daha yaptı.

ABD Başkanı Trump, yönetiminin, Orban ve Macar halkının ihtiyaç duyması halinde, Macaristan ekonomisini güçlendirmek için ABD'nin tüm ekonomik gücünü kullanmaya hazır olduğunu ifade etti.

Trump ayrıca, "Orban'ın devam eden liderliğinin oluşturacağı gelecekteki refaha yatırım yapmak için heyecanlı olduklarını" kaydetti.

Macaristan'da yaklaşan seçimler öncesinde Başbakan Orban'a destek veren Trump, seçmenlere Orban'ı yeniden seçmeleri yönünde çağrıda bulunmuştu.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de 7 Nisan'da Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de düzenlenen mitingde Macaristan halkını Orban'ı desteklemeye çağırmıştı.

Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Milletvekili Erkut Şahali, Başbakan Ünal Üstel’in hayat pahalılığı düzenlemesine ilişkin açıklamasına tepki gösterdi.

Şahali, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede, Üstel’in açıklamasının net olmadığını savunarak, kullanılan ifadelerin farklı anlamlara gelebileceğini ancak yasanın geri çekildiği yönünde açık bir irade ortaya konmadığını belirtti.

Başbakan’ın, düzenlemenin bir sonraki Meclis oturumuna ertelendiğini açıklamasına dikkat çeken Şahali, bunun Meclis’te nisap sorunu yaşandığı için alınmış bir karar olup olmadığını sorguladı. Şahali, “Nisabım yok, Meclis’i açamayacağım, haftaya bakarız mı deniyor?” ifadelerini kullandı.

Meclis’te görüşmesi başlamış bir yasanın ancak geri çekilmesi halinde gündemden düşeceğini vurgulayan Şahali, mevcut durumda Meclis’in oturuma ara verdiğini ve bu nedenle ne başka yasa görüşülebileceğini ne de denetim faaliyetlerinin yapılabileceğini kaydetti.

Şahali, açıklamasının sonunda Başbakan Ünal Üstel’e yönelik eleştirisini sürdürerek, “O zaman sahi, Ünal Bey nereye koşuyor?” ifadelerine yer verdi.

Başbakan Üstel’in açıklamasının tamamı şu şekilde:

"Hayat pahalılığı meselesi, bugün sadece ülkemizin iç dinamiklerinden doğan bir sorun değildir. İçinde bulunduğumuz küresel konjonktür, ekonomik dengeleri tüm dünyada derinden sarsmaktadır.

'GELİNEN AŞŞAMADA TOPLUMUN FARKLI KESİMLERİNDE ORTAYA ÇIKAN HASSASİYETLERİ VE KÜRESEL BELİRSİZLİKLERİ BİRLİKTE DEĞERLENDİRMEK ZORUNDAYIZ'

Son dönemde uluslararası piyasalarda yaşanan dalgalanmalar, enerji fiyatlarındaki oynaklık ve özellikle bölgemizde yaşanan gerilimler hepimizi doğrudan etkilemektedir. İran merkezli gelişmeler ve ardından gelen süreç, her ne kadar zaman zaman kısa vadeli iyimserlik üretse de, bölgesel belirsizliğin hala güçlü şekilde devam ettiği açıktır. Böylesi bir ortamda, hiçbir ülkenin ekonomik kararlarını yalnızca iç hesaplarla alması gerçekçi değildir. Hükümetimiz de bu gerçeklikten hareket ediyor. Hükümet olarak hedefimiz nettir: Halkımızın alım gücünü korurken, ülkemizin ekonomik dengesini ve geleceğini güvence altına almak. Meclis gündemindeki hayat pahalılığı düzenlemesi, bu hedef doğrultusunda hazırlanmıştır. Ancak gelinen aşamada, toplumun farklı kesimlerinde ortaya çıkan hassasiyetleri ve küresel ekonomik belirsizlikleri birlikte değerlendirmek zorundayız. Bu çerçevede hükümet olarak, bölgemizde yaşanan gelişmeleri anlık değil, stratejik bir perspektifle takip ediyoruz. Özellikle İran merkezli gelişmelerle birlikte Lübnan’da devam eden çatışmaları üzüntüyle karşılıyor; bölgede kalıcı bir ateşkesin ve istikrarın gecikmeksizin sağlanmasının artık bir tercih değil, zorunluluk olduğunu açıkça ifade ediyoruz.

'BU NEDENLE HP DÜZENLEMESİNİ BU HAFTAKİ MECLİS GÜNDEMİNDE ELE ALINMASINI BİR SONRAKİ OTURUMA ERTLEME KARARI ALDIK'

Bilinmelidir ki böylesi bir jeopolitik ortamda, ekonomik kararları dar ve kısa vadeli hesaplarla almak sorumsuzluk olacaktır. Hükümet olarak, ülkemizin ekonomik istikrarını riske atacak hiçbir adımı popülist baskılarla atmayacağız. Bu nedenle, hayat pahalılığına ilişkin düzenlemenin bu haftaki Meclis gündeminde ele alınmasını bir sonraki meclis oturumuna erteleme ve Meclis çalışmalarını, bölgedeki gelişmelerin seyrine göre yeniden takvimlendirme kararı aldık. Bu kararımızın önemli bir nedeni ise toplumsal gerginliği azaltmak uzlaşı ile çözüme katkı koyma fırsatı yaratmaktır.

Bu karar, değişen küresel şartları doğru okuyarak daha güçlü, daha gerçekçi ve daha sürdürülebilir bir ekonomik model ortaya koyma iradesidir. Bölgede kalıcı istikrar sağlandığı ölçüde, biz de ilgili kesimlerle görüşerek hayat pahalılığı ve ekonomik düzenlemelerimizi aynı kararlılıkla ve daha sağlam bir zeminde hayata geçireceğiz. Değerli halkım, müsterih olunuz ki bu adım herhangi bir kesimin baskısıyla atılmış bir karar değildir. Bu, devlet ciddiyetinin ve sorumluluk bilincinin bir gereğidir. Bilinmelidir ki, bugün alınacak her ekonomik karar yalnız bugünü değil, yarının istikrarını da belirleyecektir.

Diğer taraftan hayat pahalılığı meselesi yalnızca kamu maaşlarına ilişkin teknik bir düzenleme değildir; asgari ücretle geçinen vatandaşlarımızdan emeklilerimize, sosyal destek alan kesimlerden dar gelirli tüm hanelere kadar toplumun tamamını etkileyen kapsamlı bir yaşam maliyeti sorunudur. Bu anlayışla hükümet olarak eş zamanlı şekilde alım gücünü korumaya yönelik somut ve etkili adımlar atmaya devam edeceğiz.

Bununla birlikte, hayat pahalılığıyla mücadele yalnızca gelir düzenlemeleriyle değil; kamu maliyesinde disiplinin güçlendirilmesi, israfın önlenmesi ve sürdürülebilir gelir artırıcı tedbirlerin hayata geçirilmesiyle mümkündür. Bu doğrultuda, kamu harcamalarında etkinlik ve tasarruf esas alınacak, aynı zamanda ekonominin kayıtlı yapısını güçlendirecek ve devlet gelirlerini artıracak yapısal adımlar kararlılıkla atılacaktır. Hükümetimizin yaklaşımı her zaman olduğu gibi açık ve nettir: Küresel kriz ortamında popülizmle değil, akıl ve sorumlulukla hareket edeceğiz.

'BU SÜRECİ GÜÇ MÜCADELESİ ALANINA ÇEVİRMEK YERİNE, ORTAK AKIL ZEMİNİ OLARAK DEĞERLENDİRMEK ZORUNDAYIZ'

Tüm kesimlere çağrımız şudur: Devlet ne sendikalarla ne de halkıyla bilek güreşi yapmaz. Bu süreci bir güç mücadelesi alanına çevirmek yerine, ortak akıl zemini olarak değerlendirmek zorundayız. Bu ülkenin geleceği hepimizin ortak sorumluluğudur. Biz bu süreci bir kriz olarak değil, küresel belirsizlikler içinde ülkemizi daha dirençli hale getirme fırsatı olarak görüyoruz. Halkımız müsterih olsun. Bu hükümet, her zaman olduğu gibi, günü değil geleceği düşünerek karar almaya devam edecektir. Hükümetimiz devletimizi sahiplenip hakımızı kucaklamaktadır. Halkımızın gayesi bizim gayemizdir”

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), bölgedeki askeri çatışmaların başlamasından bu yana en karamsar değerlendirmesini yayımlayarak, Ortadoğu’daki askeri tırmanışın Arap bölgesinin kalkınma hedeflerini eşi görülmemiş risklerle karşı karşıya bıraktığını duyurdu. UNDP’ye göre, askeri etkiler yalnızca doğrudan çatışma bölgeleriyle sınırlı kalmayacak. Zira bölgede yıllarca süren kalkınma kazanımları silinme tehlikesiyle karşı karşıya ve 2025’te elde edilen toplam büyümenin tamamını tehdit ediyor. UNDP’nin son tahminleri, artan gerilimin Arap ekonomilerine 120 ila 194 milyar dolar arasında mali kayıp yaşatabileceğini, bu kaybın bölgenin toplam gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 3,7 ila 6’sına denk geldiğini gösteriyor.

Mali kayıplar, işsizlik oranlarında yaklaşık 4 puanlık keskin bir artışa yol açacak. Bu durum, 2025’te Arap bölgesinde yaratılan toplam istihdamdan daha fazla olan 3,6 milyon iş kaybı anlamına geliyor.

UNDP’nin ‘Ortadoğu’da Askeri Tırmanış: Arap Bölgesi Üzerindeki Ekonomik ve Sosyal Etkiler’ başlıklı değerlendirmesi, bölgedeki yapısal kırılganlıkları ortaya koyarak, kısa süreli bir askeri tırmanışın bile uzun vadede derin ve geniş kapsamlı sosyoekonomik etkiler doğurabileceğine işaret ediyor.

Değerlendirme, askeri çatışmanın bölgesel deniz taşımacılığı üzerindeki etkilerini analiz ederek, stratejik deniz yollarındaki aksaklıkların ekonomik krizin ‘ana geçiş kanalı’ olarak görüldüğünü ortaya koyuyor. Rapor, özellikle Hürmüz Boğazı’na dikkat çekiyor; dünya petrol ve gaz arzının yüzde 20’sinin bu boğazdan geçtiği belirtilerek, bölgenin fiilen ‘kapanma’ durumuna girdiği ve bunun enerji ve temel mal akışlarını aksatarak petrol fiyatlarını onlarca yılın en yüksek seviyelerine çıkardığı vurgulanıyor.

Raporun kullandığı simülasyon modellerine göre, ‘şiddetli aksaklık ve enerji şoku’ senaryosunda bu kritik deniz yollarının kapanması veya darboğaza girmesi, ticaret maliyetlerinde 100 katı bulan dramatik artışlara yol açabilir. Lojistik tıkanıklık, tedarikçileri nakliye rotalarını çatışma bölgelerinden uzaklaştırmaya zorladı ve üretim sektörlerinde kâr marjlarının daralmasına neden oldu.

UNDP, söz konusu aksaklığın bölgesel gıda güvenliği ve ilaç tedarik zincirlerini doğrudan tehdit ettiğini, özellikle bu deniz yollarına tamamen bağımlı ülkeler için ciddi risk oluşturduğunu bildirdi.

Değerlendirme, etkilerin bölge genelinde homojen olmadığını, ana alt bölgelerin yapısal farklılıkları nedeniyle sonuçların belirgin şekilde değiştiğini ortaya koyuyor. Tahminlere göre, makroekonomik kayıpların en büyük kısmı Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri ve Levant bölgesinde yoğunlaşıyor.

KİK ülkeleri için en ciddi senaryolar, GSYİH’nin yüzde 5,2 ila 8,5 oranında kaybedilebileceğini öngörüyor. Bu tahminler doğrultusunda, askeri tırmanışın devam etmesi durumunda üretimin durması nedeniyle 3,1 milyon iş kaybı riski bulunuyor.

Levant bölgesinde (Lübnan, Ürdün, Irak ve Suriye) etkiler rakamların ötesine geçerek ciddi bir insani kriz oluşturuyor. Değerlendirme, bu bölgenin ‘yeni yoksulluk merkezi’ haline geleceğini ve 2,85 ila 3,30 milyon kişinin daha yoksulluk sınırına itilmesinin beklendiğini, bu rakamın Arap bölgesindeki toplam yoksulluk artışının yüzde 75’inden fazlasını temsil ettiğini belirtiyor.

Lübnan özelinde UNDP, insani yardım zincirlerinin kesintiye uğramasıyla birlikte mülteciler ve yerinden edilmiş kişiler için ‘sessiz bir çöküş’ uyarısı yaparken, eğitim ve sağlık sektörlerinin artık asgari hizmetleri sunamaz hale geldiğine dikkat çekiyor.

Bölge genelinde, İnsani Gelişme Endeksi ile ölçülen insanî gelişme seviyesinin yaklaşık yüzde 0,2 ila 0,4 oranında düşmesi bekleniyor. Bu düşüş, insanî gelişme alanında sağlanan ilerlemenin neredeyse yarı yıl ila bir yıl kadar geriye gitmesine eşdeğer bir gerilemeyi temsil ediyor.

Teknik değerlendirme, krizin devam etmesinin Arap bölgesinde para istikrarını ciddi şekilde tehdit ettiğini vurguluyor. Raporda, Levant ve Kuzey Afrika’daki yerel para birimleri üzerindeki artan baskılar nedeniyle, ithal kaynaklı enflasyonun kötüleşmesi durumunda merkez bankalarının zor kararlar almak zorunda kalabileceği; bu kararlar arasında faiz oranlarını artırmanın da olabileceği ifade ediliyor. Değerlendirme, bu adımın enflasyonla mücadele aracı olmasına rağmen, devlet borçlarının geri ödenme yükünü artıracağı ve gelecekte hükümetlerin temel kamu hizmetleri ile kalkınma programlarını finanse etme kapasitesini azaltabileceği uyarısında bulunuyor.

Değerlendirme, sivil havacılık ve hava lojistiği sektörlerinde ciddi aksaklıklar yaşandığını ortaya koyuyor. Bazı hava sahalarının kapanması ve uçuş rotalarının çatışma bölgelerinden uzaklaştırılması, işletme maliyetlerinde önemli artışlara yol açtı. Rapor, bu durumun bölgesel turizm sektöründe ciddi kayıplara neden olduğunu vurguluyor; turizm, Ürdün, Mısır ve Körfez ülkeleri gibi ülkelerde gelir çeşitlendirmesinin temel direğini oluşturuyor ve binlerce işin kaybı riski yaratıyor.

UNDP Arap Ülkeleri Bölge Ofisi Direktörü Abdullah ed-Derderi, değerlendirmeyi sunarken, “Bu kriz, bölge ülkeleri için mali, sektörel ve sosyal politika seçeneklerini kökten yeniden gözden geçirme çağrısı niteliğindedir; çünkü bu durum, bölgenin kalkınma yolunda önemli bir dönüm noktasını temsil ediyor” dedi. Derderi ayrıca, elde edilen bulguların, ekonomilerin çeşitlendirilmesini teşvik edecek bölgesel iş birliğinin güçlendirilmesi ihtiyacını ortaya koyduğunu belirtti. Bu bağlamda, enerji üretimine dayalı büyümeye bağımlılığın azaltılması, üretim altyapısının genişletilmesi, ticaret ve lojistik sistemlerinin güvence altına alınması ve ekonomik ortaklıkların artırılması gerektiğini vurguladı. Amaç, bölgenin şoklara ve çatışmalara karşı kırılganlığını azaltmak.

Limasol'da bir apartman çöktü!

Olayın ardından polis ve itfaiye ekipleri bölgeye sevk edilirken, güvenlik gerekçesiyle çevre kontrol altına alındı.

Yetkililer, dört katlı bir binada meydana gelen çökme sonucu yaralanan dört kişinin ambulanslarla hastaneye kaldırıldığını açıkladı.

İtfaiye Sözcüsü Andreas Kettis, Limasol İtfaiye ekiplerinin kurtarma araçları ve personelle hızlı şekilde müdahale ettiğini belirtti. Ayrıca, takviye amacıyla Özel Afet Müdahale Birimi (EMAK) bölgeye çağrılırken, insansız hava araçlarıyla havadan inceleme çalışmaları da başlatıldı.

İlk belirlemelere göre iki kişinin enkazdan çıkarıldığı, diğer olası mahsur kalanlara ulaşmak için arama-kurtarma çalışmalarının sürdüğü bildirildi.

Olay yerine İtfaiye Operasyonlar Direktörü ile bölge sorumlusunun da gittiği belirtilirken, İtfaiye Genel Merkezi’nde bir kriz merkezi oluşturulduğu kaydedildi. Kriz merkezinde Sivil Savunma ve polis yetkililerinin de yer aldığı, yetkililerin gelişmeleri yakından takip ettiği ifade edildi.

Uluslararası başkentler, savaşın patlak vermesinden bu yana Washington ile Tahran arasında yapılacak ilk doğrudan görüşme olacak ve yarın (Cumartesi) Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlaması beklenen kritik müzakereleri yakından takip ediyor. Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmaya devam etmesi ve Lübnan cephesinde gerilimin tırmanması, görüşmeler öncesinde atmosferi daha da gergin hale getiriyor.

İslamabad görüşmesi öncesindeki saatler kritik aşama olarak nitelendirilirken, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf şartların çıtasını yükseltti. Kalibaf, müzakerelere başlanmadan önce Lübnan’da ateşkes ilan edilmesi ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması gerektiğini söyledi. Bu iki adımın henüz yerine getirilmemiş yükümlülükler olduğunu vurgulayan Kalibaf, söz konusu şartların görüşmeler başlamadan önce uygulanması gerektiğinin altını çizdi.

Öte yandan ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, bugün (Cuma) Washington’dan Pakistan’a hareket etti. Vance, İran’ın “iyi niyetle” müzakere etmesi halinde “olumlu” bir sonuç elde etmeyi umduğunu ifade ederken, heyetinin “herhangi bir oyalama girişimini kabul etmeyeceği” uyarısında bulundu.

Vance’in ziyareti, ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’ı “arabuluculuk anlaşmasına uymamakla” suçladığı bir döneme denk geliyor. Özellikle İran heyetinin yapısına ilişkin belirsizlik dikkat çekiyor.

Sahada ise karşılıklı “ateşkes” üçüncü gününe girerken, hava saldırılarını kısmen durdurmada sınırlı bir başarı sağlandı. Ancak Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin hâlâ felç durumda olması ateşkesi ciddi bir sınavla karşı karşıya bırakıyor. Trump bu durumu sert sözlerle eleştirerek, “Bu bizim aramızdaki anlaşma değil” uyarısında bulundu.

Bu arada Lübnan, önümüzdeki hafta yapılması planlanan “hazırlık toplantıları” ile kritik bir döneme giriyor. Söz konusu temasların, yeni bir “ateşkes” müzakere sürecinin önünü açması bekleniyor. Washington ve Tel Aviv’in “dosyaların ayrılması” yaklaşımında ısrar ettiği süreçte, İsrail’in Beyrut ile “doğrudan görüşmeler” yapılması yönünde bir teklif sunduğu da belirtiliyor.

Lefkoşa’da bir apartman boşluğunda mahsur kalan küçük bir hayvan, Sivil Savunma Teşkilatı Başkanlığı arama-kurtarma ekipleri ile itfaiye ekiplerinin koordineli çalışmasıyla kurtarıldı.

Sivil Savunma Teşkilatı Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, olayın ardından ekiplerin kısa sürede bölgeye sevk edildiği ve titiz bir çalışma yürütüldüğü belirtildi. Apartman boşluğunda sıkışan hayvana zarar vermeden ulaşabilmek için kontrollü bir kurtarma operasyonu gerçekleştirildiği kaydedildi.

Ekiplerin özverili müdahalesi sonucunda bulunduğu yerden çıkarılan hayvanın sağlık durumunun iyi olduğu ifade edilirken, kurtarma anlarının çevrede bulunan vatandaşlar tarafından da yakından takip edildiği aktarıldı.

Sivil Savunma Teşkilatı Başkanlığı, benzer durumlarda vakit kaybetmeden ilgili ekiplerle iletişime geçilmesi çağrısında bulundu.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının NSosyal hesabından yapılan açıklamaya göre, liderler görüşmede, Türkiye-Fransa ilişkilerinin yanı sıra bölgesel ve küresel konuları da ele aldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülke ilişkilerinin savunma sanayii başta olmak üzere her alanda işbirliği fırsatlarını değerlendirerek daha ileriye taşınmasının faydalı olacağını vurguladı.

İran'a yönelik saldırılarla başlayan sürecin tüm dünyayı olumsuz etkilediğine dikkati çeken Erdoğan, Türkiye'nin ilgili ülkelerle birlikte desteklediği diplomatik çabaların ateşkes sürecinde önemli rol oynadığını ifade etti.

Erdoğan, Lübnan'a yönelik saldırılara işaretle, ateşkes sürecini sabote edebilecek girişimlere fırsat verilmemesi gerektiğini, Türkiye'nin bu sürece elinden gelen katkıyı sunmaya devam edeceğini kaydetti.

Gazze'deki barış planının ikinci aşamasının başlatılmasının önemli olduğuna değinen Erdoğan, bu konuda yakalanan ivmeyi kaybetmemek gerektiğine işaret etti.

Liderler görüşmede, Hürmüz'de uluslararası hukuk temelinde seyrüsefer serbestisinin sağlanması, Suriye'deki gelişmeler, Kafkaslar'daki barış sürecinin desteklenmesi, Ukrayna ile Rusya arasında kalıcı barış arayışları ve müzakerelerin canlandırılması konularını da etraflıca ele aldı.

Söz konusu geçiş, İran ile koordineli yapılmadı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana ilk kez ABD donanmasına ait gemiler boğazdan geçiş yaptı.

- Hürmüz Boğazı

ABD-İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırılarına karşılık İran'ın misilleme saldırıları devam ederken İran Silahlı Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nı ABD ve İsrail ile müttefikleriyle bağlantılı gemilerin geçişine kapatmıştı. İran donanması, Boğaz'dan geçmeye çalışan bazı gemileri füze ve silahlı insansız hava araçlarıyla (SİHA) vurmuştu.

İran, saldırılara katılmayan bazı ülkelerin gemilerine koordinasyon şartı ile Hürmüz Boğazı’ndan geçiş izni vermişti.

Ayrıca İran, Irak’ın, Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamalardan muaf tutulduğunu duyurmuştu.

İran basını, Hürmüz Boğazı’ndan günlük ortalama 10 geminin geçiş yaptığını belirtmişti.

ABD ile İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemelerinde Körfez ülkelerinde birçok kritik nokta hedef alınırken, Arap ülkelerine yönelik toplamda en az 6 bin 657 füze ve İHA saldırısı tespit edildi.

ABD ile İran arasında ateşkesin ilk günü BAE, Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt ve Bahreyn'e 14, ikinci günü Kuveyt ve Bahreyn'e 14 İHA saldırısı gerçekleştirildi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu ise ABD'yle ateşkes ilan edilmesinden bu yana İran güçleri tarafından hiçbir ülkeye herhangi bir atış yapılmadığını duyurdu.

AA muhabirinin saldırıya uğrayan ülkelerin savunma bakanlıkları ve enformasyon merkezlerini esas alarak derlediği bilgilere göre saldırılardan en fazla etkilenen ülke Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), en az etkilenen ülke Umman oldu.

- BAE

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Savunma Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, saldırıların başından bu yana, BAE savunma sistemlerinin 563 balistik füze, 26 seyir füzesi ve 2 bin 256 İHA'ya müdahale ettiği kaydedildi.

- Kuveyt

Kuveyt Hükümeti Enformasyon Merkezi ve Kuveyt ordusunun yaptığı açıklamalara göre, İran'ın misilleme saldırılarının başlangıcından bu yana 369 balistik füze, 15 seyir füzesi ve 852 İHA engellendi.

- Suudi Arabistan

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı ve resmi El-İhbariye televizyon kanalının verilerine göre, ülke hava sahasına giren en az 104 füze ve 916 İHA etkisiz hale getirildi.

- Bahreyn

Bahreyn Savunma Kuvvetleri'nin açıklamasında saldırıların başlangıcından itibaren İran'dan gönderilen 194 füze ve 515 İHA'nın engellendiği duyuruldu.

- Katar

Katar Savunma Bakanlığı verilerine göre, ülkeye "537 hava saldırısının yapıldığı" belirtilirken, hava savunma sistemlerinin 227 füze ve 111 İHA'ya karşılık vererek engellediği aktarıldı.

- Ürdün

Ürdün ordusunun açıklamalarına göre, savaşın başlangıcından bu yana hava sahasında 291 füze ve İHA'nın "ülke topraklarını hedef aldığı" kaydedildi.

- Umman

Saldırılardan en az etkilenen ülke olan Umman'da, resmi haber ajansı ONA'nın verilerine göre ise şu ana kadar en az 19 İHA saldırısının gerçekleştiği bildirildi.

İran, ABD ile İsrail'in saldırılarına misilleme kapsamında 28 Şubat'tan bu yana 7 Arap ülkesindeki ABD üsleri ile hassas noktalara füze ve İHA'larla saldırılar düzenlemişti.

Suriye yönetimine bağlı güçlerin operasyonlar sırasında gözaltına aldığı 400 YPG mensubunun takas kapsamında salıverildiği, buna karşılık örgütün de elinde tuttuğu 91 kişiyi serbest bıraktığı belirtildi.

Takasın, Suriye hükümeti ile terör örgütü YPG arasında 29 Ocak 2026'da imzalanan anlaşma kapsamında ve taraflar arasında yürütülen temaslar sonucu gerçekleştirildiği kaydedildi.

Açıklamada, İsrail’in geçiş noktalarını hastalara kapattığı ve binlerce hastayı “acı ile bekleyiş arasında” bıraktığı ifade edildi.

Son 6 ayda yalnızca 420 hastanın Gazze’den tahliye edildiği ancak 21 bin 500’den fazla hastanın Gazze dışında acil tedavi için sevk beklediği kaydedildi.

Sağlık amaçlı tahliyelerin mevcut koşullarda oldukça sınırlı şekilde gerçekleştirildiği aktarılan açıklamada özellikle yoğun bakım ve kritik vakaların uzun bekleme listelerinde yer aldığı vurgulandı.

- Gazze'de felç olan sağlık sistemi

Gazze'de sağlık sistemi, yakıt, ilaç ve tıbbi malzeme yetersizliği ile insani yardım girişlerine getirilen kısıtlamalar nedeniyle neredeyse tamamen felç olmuş durumda.

İsrail ordusu, Ekim 2023'te başlayan ve iki yıl süren saldırıları sırasında hastaneleri, sağlık tesislerini ve ilaç depolarını da hedef almış, sağlık çalışanlarını alıkoymuş ve tıbbi malzemelerin bölgeye girişini engellemişti.

Her ne kadar ateşkes anlaşması 10 Ekim'de yürürlüğe girmiş olsa da Gazze'deki insani durum gözle görülür şekilde iyileşmedi.

İsrail'in anlaşmada yer alan yükümlülükleri yerine getirmemesi, gıda, ilaç, tıbbi malzeme, yakıt ve barınma ekipmanlarının girişini kısıtlaması, krizin kalıcı hale gelmesine yol açıyor.

Görüşmelerin devam ettiğini belirten Bekayi, "İran’ın 10 maddelik önerisi Pakistan’a iletildi. Diplomasi alanından başı dik şekilde çıkmayı umuyoruz." dedi.

Bekayi, diplomatik faaliyet yürüttüklerini ancak askeri olarak da teyakkuzda olduklarını vurgulayarak, olası ateşkes ihlallerini de yakından takip ettiklerini ve Lübnan’da bulunan İran Büyükelçiliği ile irtibat halinde olduklarını belirtti.

İran devlet televizyonu ise Tahran'ın Pakistan aracılığıyla yapılan görüşmelerde "kırmızı çizgilerini" belirlediğini ve bu çizgilerin, "Hürmüz Boğazı'nın kontrolü, savaş tazminatları, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasıyla ilgili bölgelerde gerçek ve istikrarlı bir ateşkes olduğunu" aktardı.

Açıklamada, esir değişiminin Birleşik Arap Emirlikleri'nin arabuluculuğu ile gerçekleştiği bilgisi paylaşıldı.

Halihazırda Rus askerlerinin Belarus topraklarında bulunduğu kaydedilen açıklamada, gerekli tıbbi ve psikolojik destek verildikten sonra askerlerin rehabilitasyon ve tedavi için askeri hastanelere sevk edileceği ifade edildi.

- Zelenskiy: "Çoğu 2022'den beri esaret altındaydı"

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, Rusya ile yapılan esir takası sonucu 175 Ukraynalı askeri personelin ülkeye geri getirildiğini bildirdi.

Zelenskiy, serbest bırakılan askerler arasında yaralıların da bulunduğunu kaydederek, "Çoğu 2022'den beri esaret altındaydı." ifadesini kullandı.

Esir takası sonucu ayrıca 7 Ukraynalı sivilin de serbest bırakıldığını aktaran Zelenskiy, "Rusya'daki esaretten herkesin geri dönmesi bizim için temel önemdedir." değerlendirmesinde bulundu.

Zelenskiy, esir takasının gerçekleştirilmesine katkı sağlayan tüm taraflara teşekkür etti.

Rus yetkililer daha önce yaptığı açıklamada, Rusya ve Ukrayna arasında Paskalya Bayramı nedeniyle esir değişimi yapılacağını duyurmuştu.

Lübnan resmi ajansı NNA'ya göre, Nebatiye kenti ve çevresine şiddetli saldırılarını sürdüren İsrail ordusunun Tul kentine düzenlediği saldırılarda biri sağlık çalışanı 3 kişinin öldüğü, yine biri sağlık çalışanı 3 kişinin de yaralandığı belirtildi.

İsrail ordusunun gece saatlerinden bu yana Lübnan'a düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 14'e çıktı.

Sağlık Bakanlığı, İsrail ordusunun sağlık çalışanlarını kasıtlı bir şekilde hedef alarak kurtarma operasyonlarını aksattığını belirterek, bu durumun uluslararası insancıl hukukun ciddi bir ihlali olduğunu vurguladı.

İsrail ordusu Şeba beldesinde bir eve hava saldırısı gerçekleştirirken, bu saldırıların başlangıcından bu yana Şeba beldesini hedef alan ilk saldırı olmuştu.

Cibşit beldesinde İsrail ordusunun jeneratörlerin toplu halde bulunduğu bir noktayı hedef alması sonucu tesis tamamen yıkılmış ve yangın çıkmıştı.

Hiyam beldesini gece saatlerinde bombalayan İsrail ordusu, insansız hava araçlarıyla Kefr Rumman beldesine saldırılar düzenlemişti.

Sur kentinde ise İsrail ordusuna ait tanklar Mansuri, Kalile ve Hınniyye beldelerini hedef almıştı.

- İsrail'in Lübnan'a saldırısı

İsrail ordusundan 2 Mart'ta yapılan açıklamada, Lübnan'dan füze atıldığının tespit edilmesinin ardından ülkenin kuzeyinde sirenlerin devreye girdiği belirtilmişti.

Daha sonra Lübnan geneline hava saldırıları başlattığını duyuran ve başkent Beyrut'u hedef alan İsrail ordusu, havadan ve denizden yoğun saldırılar düzenlediği Lübnan'da kara işgalini genişletme kararı almıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, İsrail ordusunun Lübnan'a 2 Mart'ta başlattığı saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısının 1953'e yükseldiğini bildirmişti.

Lübnan hükümeti de ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyon 162 bini geçtiğini açıklamıştı.

Ajans, ismini açıklamadığı İranlı yetkilinin, “ABD, baskı ve görüşmeler sonunda İran'ın varlıklarının serbest bırakılmasını kabul etti, İran heyeti konuyla ilgili teminat sağlamaya çalışıyor.” ifadesini kullandığını belirtti.

Yetkilinin ayrıca, ABD’nin mali konularda bir sonuca varılabilmesi için Pakistan’a bir ekip getirdiğini söylediği kaydedildi.

Habere göre, İran'ın 40 gün boyunca süren misillemelerinde İsrail'e fırlattığı yaklaşık 650 füzeden 16'sı doğrudan isabet sağladı. Bu füzelerin yaklaşık 60'ı parçaları geniş bir alana yayılan ve yüzlerce bölgede hasara yol açan çok başlıklı füzelerden oluştu.

ABD-İsrail saldırılarının başlamasından ateşkese kadar geçen süre içerisinde işgal altındaki Batı Şeria'da hayatını kaybeden 4 Filistinli kadın da dahil toplam 28 kişi öldü. Bu kişilerden 14'ü füzelerin doğrudan isabet ettiği bölgelerde, 10'u çok başlıklı füzelerin parçalarının düştüğü noktalarda ve 4'ü ise sığınaklara kaçarken aldıkları yaralar nedeniyle öldü.

İran en etkili saldırılarından birini tek misillemede 9 kişinin öldüğü Beyt Şemeş'e gerçekleştirirken İran'ın misillemeleri boyunca Tel Aviv ve çevresindeki bölgelerde yaklaşık 180 kez sirenler çaldı.

İsrail Sağlık Bakanlığı, toplamda yaralanan 7 bin 100 kişinin tedavi gördüğünü ve bunların 100'ünün hala hastanelerde olduğunu aktardı. Söz konusu 7 bin 100 yaralının arasında çok sayıda panik atak geçiren kişi ve sığınaklara giderken düşerek hafif yaralanan kişi olduğu biliniyor.

İsrail Vergi Dairesi, mart sonuna kadar 15 bini bina, 2 bin 200'ü eşya, 5 bin 300'ü taşıt, 5 yüzü de diğer olmak üzere toplam 23 bin hasar ve tazminat talebi aldığını açıkladı.

-12 saatlik operasyon

Birtan, beyin ölümü gerçekleşen 52 yaşındaki hastanın ailesinin bağışçı olmasıyla nakille ilgili sürecin başladığını, organlardan sadece kalbin nakil için uygun bulunduğunu söyledi.

Operasyonun yaklaşık 12 saat sürdüğünü belirten Birtan, aynı hastaya ikinci kez kalp nakli yapılmasının cerrahi zorluğuna işaret etti.

Birtan, “Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde tıp dünyasında ender görülen bir başarıya imza atıldı” dedi.

-İkinci şans, ikinci nakil

Dr. Birtan, ileri derecede kalp yetmezliğiyle takip edilen hastaya 2019’da kalp nakli yapıldığını, bunun KKTC’deki ilk kalp nakil operasyonu olduğunu anımsattı.

Nakille hayata tutunan hastanın yedi yıl sonra geçirdiği kalp kriziyle yeniden kalp yetmezliğine girdiğini, nakil listesine dahil edildiğini söyleyen Birtan, organ bağışçısı bulunmasıyla hastanın ikinci kez yaşama tutunma şansına sahip olduğunu belirtti.

-“Nakil listesinde 20’ye yakın kişi var ama hasta sayısı çok daha fazla”

Kalp yetmezliğinde bilimin önerdiği tek etkili tedavinin nakil olduğunu vurgulayan Hasan Birtan, KKTC’de kalp nakli bekleyen hasta listesinde yaklaşık 20 kişi bulunduğunu ancak yetmezlik yaşayan hasta sayısının çok daha fazla olduğunu vurguladı.

-Birtan hastalara seslendi: “Çaresiz değilsiniz”

Kalp yetmezliği yaşayan hastalara “Çaresiz değilsiniz…” diyerek seslenen Dr. Birtan, nakil listesine başvurulmasını istedi.

Organ bağışının önemine de işaret eden Hasan Birtan, toplumda bu konudaki farkındalığın artması gerektiğini söyledi.

Hasan Birtan, hayatını kaybeden hastaya rahmet, bağışçı olan aileye sabır diledi.

Birtan, Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Klinik Şefi Dr. Ozan Emiroğlu, nakil ekibi ve Antalya Üniversitesi uzmanları Prof. Dr. Ömer Bayezid’a da teşekkür etti.

60 SANİYEDE HABERİN ÖZÜ - 25 TEMMUZ 2023

www.kibristurk.com

FACEBOOK: Kibristurkhaber

İNSTAGRAM: kibristurkhaber

YOUTUBE: kibristurkhaber

TWİTTER: kibristurk

WHATSAPP: 0548881974

60 SANİYEDE HABERİN ÖZÜ - 14 TEMMUZ 2023