Yeniboğaziçi Gazimağusa ana yolunda az önce meydana gelen kazada şans eseri yaralanan olmadı. Kaza ana yolda seyretmekte olan CTP Milletvekili Şifa Çolakoğluna tali yoldan durmadan ana yola çıkan Pakistan uyruklu Şöferin kullandığı NP 299 plakalı aracın vurması sonrasında meydana geldi

Sözcü, sınırlı sayıda özel tasarım pasaport basılacağı ve bu tasarımda Başkan Trump'ın görselinin yer alacağı bilgisini içeren haberi teyit etti.

Sözcü Pigott, açıklamasında, "ABD'nin temmuz ayında 250. yıl dönümünü kutlaması vesilesiyle, Dışişleri Bakanlığı bu tarihi olayı anmak için sınırlı sayıda özel tasarımlı ABD pasaportu basmaya hazırlanıyor." ifadesini kullandı.

Fox News'ın haberinde, önerilen yeni tasarımın iç kapağında Trump'ın portresinin yer aldığı 25 bin adetlik sınırlı sayıda pasaportun basılacağı belirtildi.

Söz konusu özel tasarım pasaportların basılması durumunda, "ABD tarihinde ilk kez hayattaki bir başkanın bir seyahat belgesinde görselinin yer alacağı" kaydedildi.

Konuşmasından önce dakikalarca ayakta alkışlanan Kral Charles, iki ülke arasındaki tarihi bağların önemine işaret ederek, bugün de ABD ile İngiltere arasındaki güçlü ilişkilerin uluslararası sistemde önemli bir rol oynadığını vurguladı.

- "Büyük bir belirsizlik döneminin ortasındayız"

Kral Charles, "Büyük bir belirsizlik döneminin ortasındayız; Avrupa'dan Orta Doğu'ya uzanan çatışmaların yaşandığı bu dönemde, uluslararası toplum önünde muazzam zorluklar durmakta ve bu çatışmaların etkisi ülkelerimizin dört bir yanında hissedilmektedir." ifadesini kullandı.

Uluslararası sistemdeki kaosun, ABD ve İngiltere gibi ülkelerin üzerindeki sorumluluğu artırdığını ve bu iki ülke arasındaki ittifakın her zamankinden daha önemli olduğunu vurgulayan Charles, ABD tarihinden örnekler vererek bu konudaki yaklaşımını örneklendirdi.

Kral Charles, "İki ulusumuzun yüzyıllar boyunca kurduğu ittifak için Amerikan halkına gerçekten minnettarız." diyerek, ABD'nin 250 yıl önce bağımsızlığını kazandığı sürece atıf yaparak bazı konularda anlaşmazlıkları olsa da demokratik olgunluk içinde iki ulus olarak güçlü işbirliği içinde çalışmaya devam ettiklerini anlattı.

- "1991'den daha tehlikeli bir dönemde yaşıyoruz"

İngiltere Kraliçesi 2. Elizabeth'in 1991'de Kongrede yaptığı konuşmaya atıf yapan Charles, "Bugün, yeni bir çağda yaşıyoruz ancak aynı değerlerimiz hala geçerliliğini koruyor. Bu dönem, 1991 yılında rahmetli annemin bu mecliste bahsettiği dünyadan daha istikrarsız ve daha tehlikeli bir çağdır. Karşı karşıya olduğumuz zorluklar, tek bir ulusun tek başına üstesinden gelemeyeceği kadar büyüktür." değerlendirmesini yaptı.

Kral Charles, ABD ile İngiltere arasındaki ittifakın kendi kendine ayakta kalamayacağını ve korunması gerektiğini kaydederek, İngiltere'nin NATO kapsamında savunma bütçesini ciddi oranda artırdığını ve Batı ittifakına güçlü katkı sağladığını belirtti.

- Ukrayna'ya destek mesajı

Konuşmasında Ukrayna'ya da değinen İngiltere Kralı, "Bugün gerçekten de adil ve kalıcı bir barışı sağlamak için Ukrayna'yı ve onun en cesur halkını korumak amacıyla aynı sarsılmaz kararlılığa ihtiyaç vardır." dedi.

ABD ile İngiltere arasında özellikle savunma alanında ciddi işbirlikleri olduğunu anımsatan Kral Charles, bu ortak çabaların uluslararası düzenin güvenliği bakımından önemli olduğunu dile getirdi.

Charles, "Birleşik Krallık ile Amerika Birleşik Devletleri'nin hikayesi, temelde bir uzlaşma, yenilenme ve olağanüstü bir ortaklık hikayesidir." ifadesini kullanarak, ABD'nin 250. kuruluş yılını tebrik ettiğini söyledi.

Konuşmasını, "250. kuruluş yıl dönümünüzde, ülkelerimizin halklarına ve dünyadaki tüm halklara özverili bir şekilde hizmet sunmak amacıyla birbirimize olan bağlılığımızı yeniden pekiştirelim." sözleriyle tamamlayan Kral Charles, eşi Kraliçe Camilla ile Kongre üyeleriyle tokalaşarak salondan ayrıldı.

Uçak yakıtının (Jet A-1) varil başına 80 dolardan 150 doların üzerine yükselişine dikkati çeken O’Leary, "Fiyatlar temmuz, ağustos ve eylül aylarında da bu seviyelerde kalırsa, Avrupa havayolu şirketlerinin birer birer havlu attığını göreceksiniz." dedi.

O’Leary, İrlanda merkezli Ryanair’in, yakıt ihtiyacının yüzde 80’inde fiyat sabitleyerek kendisini güvence altına aldığını vurguladı.

Ancak rakiplerinin zayıf sabitleme pozisyonları nedeniyle ciddi finansal darboğaza gireceğini öngören O’Leary, Ryanair’in güçlü finansal yapısını kullanarak bilet fiyatlarını baskılayacağını ve bu durumun rakipleri üzerindeki baskıyı daha da artıracağını söyledi.

Michael O’Leary, başlangıçta haziran ayı için öngörülen jet yakıtı tedarik krizinin, yakıt şirketlerinden gelen son bilgiler doğrultusunda azaldığını bildirdi.

Tedarikçilerle yapılan görüşmelere dayanarak haziran sonuna kadar bir kesinti beklemediklerini belirten O’Leary, "Hürmüz Boğazı en kısa sürede trafiğe açılmalı. İngiltere gibi Kuveyt petrolüne bağımlı pazarlarda risk azalsa da durum hassasiyetini koruyor." değerlendirmesinde bulundu.

Hürmüz Boğazı’ndaki blokaj maliyetleri katladı

Orta Doğu'da 28 Şubat’ta başlayan çatışmalar ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, Avrupa enerji piyasalarında ve havacılık sektöründe şok dalgaları oluşturdu.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verileri, jet yakıtı fiyatlarının tarihi bir hızla yükseldiğini ortaya koydu.

IATA Jet Yakıt Endeksi’ne göre, 27 Şubat’ta varil başına 99,4 dolar seviyesinde olan küresel fiyatlar, savaşın başlamasından sadece bir ay sonra, 3 Nisan itibarıyla yüzde 110 artışla 209 dolara fırladı.

Kuzeybatı Avrupa’da navlun ve sigorta dahil (CIF) fiyatlar ise varil başına 216,9 doları görerek rekor kırdı. 24 Nisan itibarıyla fiyatlar 179,46 dolara gerilese de kriz öncesi seviyelerin çok üzerinde seyretmeye devam ediyor.

Krizin merkezinde, küresel petrol ticaretinin ana arteri olan Hürmüz Boğazı'ndaki blokaj yer alıyor. 28 Şubat'ta başlayan savaş sonrası ticaret akışının aksamasıyla; günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevkiyatında büyük çaplı kesintiler yaşandı. Bu durum, havacılık sektöründe ciddi bir arz kısıtı ve maliyet baskısı oluşturdu.

Orta Doğu'daki istikrarsızlık sadece jet yakıtını değil, doğal gaz ve ham petrol fiyatlarını da tetikledi. Avrupa Birliği (AB), savaşın başladığı 28 Şubat'tan bu yana enerji ithalatı için yaklaşık 24 milyar avro ek maliyetle karşı karşıya kaldı.

Sektörde kesintiler ve ek ücretler başladı

Uçak yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 70'ini öz kaynaklarıyla karşılayabilen, geri kalan bölümünde ise büyük oranda Orta Doğu ve Körfez ülkelerine bağımlı olan Avrupa Birliği (AB) rafinerileri, tedarik zincirindeki kırılma nedeniyle "kıtlık" riski yaşadı.

Yakıt maliyetlerinin iki katına çıkması, kıta genelinde operasyonel dengeleri altüst ederken, havayolu şirketlerini kapasite düşürmeye ve kitlesel uçuş iptallerine zorladı.

Artan maliyet baskısı karşısında Avrupa'nın önde gelen havayolu şirketleri operasyonel stratejilerini yeniden yapılandırıyor.

Alman hava yolu şirketi Lufthansa, yakıt tasarrufu hedefleri doğrultusunda ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşu programından çıkardı.

İngiltere merkezli düşük maliyetli havayolu şirketi EasyJet, mart ayında 25 milyon sterlin ek yakıt faturasıyla karşılaştığını duyurdu. Yılın ilk yarısında 540 ile 560 milyon sterlin arasında zarar öngören şirket, kapasite kesintilerinin yanı sıra bilet fiyatlarında artış sinyali verdi.

İskandinavya Havayolları (SAS) maliyetler nedeniyle bin uçuşu iptal ederken, Hollandalı KLM kapasitesini 80 uçuş azaltma kararı aldı.

Air France-KLM Group ise artan giderleri sübvanse etmek amacıyla uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına 100 avroluk "ek yakıt harcı" uygulamasına geçti.

Brüksel devreye giriyor

Avrupa Birliği (AB), Orta Doğu’da derinleşen çatışmaların ve Hürmüz Boğazı'ndaki arz daralmasının tetiklediği enerji krizine karşı kapsamlı bir acil durum planı hazırladı. Hava yolu şirketlerinin ve Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol’un "Avrupa kısa sürede jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşılaşabilir" uyarısının ardından harekete geçen AB Komisyonu, "AccelerateEU" planını kamuoyuna sundu.

İthal fosil yakıtlara bağımlılığın son 5 yılda ikinci kez büyük bir krize yol açması üzerine hazırlanan plan, havalimanları ve havayolu şirketleri arasındaki koordinasyonu en üst seviyeye çıkarmayı hedefliyor.

Plana göre, enerji alanında AB düzeyinde daha güçlü koordinasyon sağlanacak. Gaz depolarının doldurulması, petrol stoklarının kullanımı, ulusal acil önlemler ile jet yakıtı ve dizel arzının güvence altına alınması gibi alanlarda işbirliği artırılacak. Üye ülkelerin acil durum tedbirleri, petrol rafinerisi üretim kapasitesi de dahil olmak üzere yakından koordine edilecek.

AB genelinde ulaşım yakıtlarının üretimi, ithalatı, ihracatı ve stok seviyelerini izlemek amacıyla yeni bir "Yakıt Gözlemevi" kurulacak.

Bu mekanizma sayesinde olası yakıt kıtlıkları hızlı şekilde tespit edilecek ve acil durumlarda dengeli yakıt dağılımı sağlanacak.

Komisyon, yüksek jet yakıtı fiyatları ve olası arz sıkıntılarının havacılık sektörü üzerindeki etkisini azaltmak için mevcut AB havacılık kurallarındaki esnekliklere açıklık getirecek.

Enerji analistleri, AB’nin bu adımlarının stratejik önemine dikkat çekmekle birlikte, planın sınırlarına işaret ediyor.

Uzmanlara göre "AccelerateEU", jet yakıtı fiyatlarını doğrudan düşürmekten ziyade, arz zincirindeki kopmaları engellemeye ve olası bir fiziksel yakıt kıtlığının önüne geçmeye odaklanıyor.

Grevlerin hava trafiğini doğrudan etkilediğine dikkati çekilen açıklamada, eylemlere katılanlar arasında güvenlik ve yer hizmetleri personelinin de bulunduğu aktarıldı.

Bu nedenle havayolu şirketlerinden, güvenliğin sağlanması ve uzun bekleme sürelerinin önlenmesi amacıyla o günkü kalkış uçuşlarını sınırlandırmaları istendiği kaydedildi.

Yolculara, "uçuşlarıyla ilgili güncel bilgileri havayolu şirketlerinden kontrol etmeleri" çağrısı yapıldı.

Varış uçuşlarında ise aksamanın sınırlı olması bekleniyor.

Muhalefet milletvekillerinin boykot ettiği oturumda, cumhurbaşkanı seçiminin ilk turunun yapılabilmesi için gerekli olan milletvekillerinin üçte ikisinin Genel Kurul'da hazır bulunması şartı sağlanamadı.

Bu gelişme üzerine yerel saatle 23.00'te son kez toplanan Genel Kurul oturumu, yeni cumhurbaşkanını seçemeden saat 00:00'da sona erdi.

Kosova Meclis Başkanı Albulena Haxhiu, oturumu sonlandırırken yaptığı konuşmada, "Bu oturum, bu sürecin ve bu yasama döneminin sonunu işaret ediyor. Anayasa Mahkemesinin kararına göre Meclis feshedilmiş sayılıyor ve seçimler Anayasal süre içinde ilan edilecek." diye konuştu.

Sürenin dolmasına kısa süre kala Başbakan Albin Kurti, "Artık yapabileceğimiz başka bir şeyin kalmadığı bu noktadayız." dedi.

Kosova'daki muhalefet partilerinin hızla düşüşte olduğunu ve her seçim sürecinde daha da gerilediklerini belirten Kurti, Kosova'nın yeni bir cumhurbaşkanına sahip olmak için yeni bir muhalefete ihtiyacı olduğunu vurguladı.

Kurti, muhalefet milletvekillerinin Meclis'te bulunmamasına değinerek, "Umarım onların seçmenleri bu yokluğu kalıcı bir yokluğa dönüştürür." diye konuştu.

Muhalefetteki Kosova Demokratik Partisi (PDK), cumhurbaşkanı seçim süresinin dolmasının ardından sosyal medya hesaplarından bir yazılı açıklama paylaştı.

PDK'nin açıklamasında, şu ifadelere yer verildi:

"Tek taraflı ve anayasal çerçevenin dışında bir sürecin dayatılması yönündeki girişimler başarısız oldu. Cumhuriyetin kurumları ve anayasal düzen korunmuş oldu. Mevcut iktidar, ardı ardına yaşanan siyasi krizlerin, kötü yönetimin, ekonomik krizlerin, vatandaşların güveninin boşa çıkarılmasının ve devlet ile vatandaşlara karşı sorumluluklardan kaçınılmasının başlıca sorumlusu olarak ortaya çıkan krizin temel sorumluluğunu taşımaktadır. Anayasa doğrultusunda ülke şimdi yeni bir seçim sürecine giriyor."

PDK, erken genel seçim tarihinin anayasal süre içinde belirlenmesini, düzenli, özgür ve demokratik bir sürecin güvence altına alınmasını talep etti.

Kosova'da 9 Şubat 2025'te genel seçim, 28 Aralık 2025'te ise erken genel seçim yapılmış, Albin Kurti liderliğindeki yeni hükümet 11 Şubat'ta Meclis'ten güvenoyu almıştı.

Cumhurbaşkanlığı seçimi süreci

Kosova'nın eski Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani, Meclis'in yeni cumhurbaşkanını seçememesi üzerine 6 Mart'ta Meclisi feshettiğini duyurmuştu.

Kosova Anayasa Mahkemesi, 25 Mart'ta Osmani'nin Meclis'i feshetme kararını geçersiz sayarak milletvekillerine yeni cumhurbaşkanını seçmeleri için 34 gün süre tanımıştı.

Mahkeme, bu süre içinde yeni cumhurbaşkanının seçilememesi halinde Meclis'in feshedileceğini ve ülkenin 45 gün içinde erken genel seçime gideceğini bildirmişti.

Osmani, beş yıllık görev süresinin sona ermesiyle 4 Nisan'da cumhurbaşkanlığı görevini geçici olarak Kosova Meclis Başkanı Haxhiu'ya devretmişti.

Oturumun açılış konuşmasını yapan Yeşiller grubu mensubu Raportör Anna Strolenberg temel hakların "pazarlık konusu olamayacağını" vurguladı.

Strolenberg, Avrupa’da artan ayrımcılık ve nefret söylemine dikkati çekerek "İnsanların kimi sevdikleri ya da nasıl ibadet ettikleri nedeniyle dışlandığı bir toplumda, sonunda kimse için güvenli bir yer kalmaz." dedi.

Avrupa’da antisemitizmin yeniden yükselişe geçtiğini belirten Strolenberg, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu eski önyargının yanı sıra yeni bir önyargı olan İslamofobi de giderek ana akım haline geliyor ve bu ikisini birlikte anmamın nedeni, çoğu zaman insanların birine karşı mücadele etmenin diğerini ihmal etmek anlamına geldiğini düşünmesidir. Oysa bir seçim yapmak zorunda olduğunuzu düşünüyorsanız, asıl noktayı kaçırıyorsunuz; ırkçılıkla mücadele etmek, herkesin kendini güvende hissetmesi ve gerçekten güvende olması demektir."

AB Komisyonu ve üye ülkelere çağrıda bulunan Strolenberg, temel hakların seçilerek savunulamayacağını belirterek tüm tarafların yükümlülüklerine bağlı kalması gerektiğini ifade etti.

AB Komisyonu adına söz alan, Komisyonun Demokrasi, Adalet, Hukukun Üstünlüğü ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu üyesi Michael McGrath da AB'de temel hakların korunmasının ortak bir sorumluluk olduğunu vurguladı.

Temel hakların "soyut kavramlar değil, Avrupa projesinin özü" olduğunu belirten McGrath, ayrımcılıktan dijital tehditlere kadar birçok alanda bu hakların baskı altında olduğunu, Komisyonun, bu hakları korumak ve uygulamak için tüm araçları kullandığını ifade etti.

- Gazze vurgusu

Oturum, sol grup milletvekillerinin sert eleştirilerine sahne oldu. Sol grup temsilcileri, özellikle Gazze ve Filistin konularına yeterince yer verilmemesini gündeme taşıdı.

Sol grup adına söz alan milletvekilleri, raporda Filistin’le dayanışmanın açık şekilde ifade edilmediğini belirterek taslak metinde Filistin’le beklenilen düzeyde dayanışma göremediklerini, İsrail’e yönelik değerlendirmelerin ise yetersiz kaldığını vurguladı.

Gazze başta olmak üzere, insan hakları ihlallerine dikkati çeken temsilciler, AB'nin bu konularda sorumluluk üstlenmesi gerektiğini kaydetti.

Sağ görüşlü milletvekilleri ise raporun göçmenlerle dayanışma gösterdiğini ancak AB vatandaşlarının yeterince gözetilmediğini savundu.

Bazı milletvekilleri, Avrupa’daki Müslüman nüfusun artışı ve bu kesimlere tanınan haklar üzerinden eleştiriler yöneltti.

Öte yandan oturumda söz alan diğer konuşmacılar, Avrupa’da temel hak ve özgürlüklerin gerilediğine dikkati çekti. Bazı üye ülkelerde medya özgürlüğünün kısıtlandığı, sivil toplumun zayıflatıldığı ve yargının bağımsızlığının aşındırıldığı yönünde değerlendirmeler yapıldı.

Kullanılmış yemeklik yağ gibi biyokütlelerden üretilen SAF, mevcut motor teknolojisiyle uyumlu olması ve emisyonları yüzde 80'e kadar azaltmasıyla en güçlü alternatif konumunda. Ancak SAF'ın en büyük engeli her zaman "fiyatı" oldu.

Aradaki fark iki katın altına indi

SAF fiyatları, fosil bazlı jet yakıtının yaklaşık üç katı düzeyindeydi. Geleneksel jet yakıtı ton başına 800 dolardan 1.500 doların üzerine çıktı.

SAF fiyatının 2.700 dolar civarında seyretmesiyle, aradaki fark iki katın altına indi.

Enerji güvenliği ve hammadde darboğazı

Avrupa'da jet yakıtı ihtiyacının yüzde 30'unun Körfez bölgesinden karşılanması, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı stratejik bir sorun haline getirdi.

SAF üretimi ise yeni bir bağımlılık riski taşıyor. Avrupa Birliği'nin (AB) SAF üretimi için kullandığı hammaddelerin yüzde 69'u dışarıdan geliyor; sadece Çin bu payın yüzde 38'ini oluşturuyor.

Çözüm "e-SAF" olabilir mi?

Yeşil hidrojen ve yakalanan karbonun birleştirilmesiyle üretilen e-SAF, Avrupa'nın Norveç, İzlanda, İspanya ve Portekiz gibi yenilenebilir enerji kaynakları zengin ülkelerinde üretilebilir.

Ancak e-SAF'ın maliyeti geleneksel yakıtın 12 katına kadar çıkabiliyor. Bu durum, havayolu şirketlerinin uzun vadeli alım anlaşmaları yapmasını zorlaştırıyor.

Yatırımlar yeşil enerjiye kayıyor

Analistler, İran krizinin bir sonucu olarak yatırımların biyoyakıt maliyetlerini düşürmeye odaklanan şirketlere ve girişimlere yöneleceğini öngörüyor.

AB ve ulusal hükümetlerin Emisyon Ticaret Sistemi’nden (ETS) elde edilen gelirleri e-SAF projelerine aktarması ve üretici ile havayolu şirketi arasında köprü olacak "çift taraflı açık artırma" (DSA) mekanizmalarını hayata geçirmesi bekleniyor.

Hürmüz Boğazı kapalı kaldığı sürece "Plan B" arayışları hız kazanmaya devam edecek.

Bir zamanlar maliyeti nedeniyle "hayal" olarak görülen yeşil yakıtlar, artık çözümün bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Geçiş yapmak isteyen gemilerden Çin yuanı cinsinden yüksek tutarlı "geçiş ücretleri" talep eden Tahran yönetimi, boğazı adeta bir kontrol noktasına çevirdi.

8 Nisan'da sağlanan geçici ateşkese rağmen Lübnan'daki çatışmaları gerekçe gösteren İran, boğazdaki kısıtlamaları kaldırmayı reddetti.

ABD'den "karşı abluka" hamlesi

Pakistan'daki barış görüşmelerinin sonuçsuz kalması üzerine ABD, 13 Nisan'da İran limanlarına yönelik kendi ablukasını başlattı.

Operasyonun Kapsamı: ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran kıyı şeridinin tamamını kapsayan bir abluka uyguluyor.

Şimdiye kadar İran bağlantılı en az 39 gemi rotasından saptırıldı, 2 petrol tankerine ise el konuldu.

Trump, İran'a yasa dışı geçiş ücreti ödeyen hiçbir geminin güvenli geçiş hakkına sahip olmayacağını açıkladı.

Küresel ekonomi ve insani kriz riski

Hürmüz Boğazı'ndaki bu tıkanıklık, dünya genelinde yakıt ve gübre fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu.

Birleşmiş Milletler, bu durumun küresel bir gıda acil durumunu tetikleyebileceği ve milyonlarca insanı açlık sınırına itebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verilerine göre, yaklaşık 2.000 gemi ve 20.000 denizci Basra Körfezi'nde mahsur kalmış durumda.

Bölgedeki tanker trafiği kriz öncesine göre yüzde 70 oranında azalırken, 150'den fazla gemi risk nedeniyle boğaz dışında demirlemiş halde bekliyor

Soruşturma süreci ve şeffaflık eleştirileri

Eski Hava Kuvvetleri kıdemli hukuk danışmanı Emekli Yarbay Rachel E. VanLandingham, mevcut tutumun standart müdahale usullerinden belirgin şekilde saptığını vurguladı.

VanLandingham, geçmiş yönetimlerin savaş hukukuna ve hesap verebilirliğe daha bağlı bir duruş sergilediğini ifade etti.

Pentagon'un Sivil Koruma Merkezi'nin eski danışmanlarından Wes Bryant ise, sivil kayıpların yaşandığı ve ABD güçlerinin bölgede faaliyet gösterdiği durumlarda resmi soruşturmanın başlatılmasının, aslında sorumluluğun ön kabulü anlamına geldiğini savundu. Bryant, yönetimin bu durumu bildiği halde sessiz kalmasının kabul edilemez olduğunu belirtti.

Trump ve Hegseth’in açıklamaları çelişiyor

Başkan Trump, 7 Mart'ta herhangi bir kanıt sunmadan saldırıdan İran'ı sorumlu tuttuğunu dile getirdi. Okulun hemen yanındaki askeri üssü vuran ABD yapımı Tomahawk füzesine ait görüntüler sorulduğunda ise Trump, bu görüntüleri görmediğini iddia etti.

Savunma Bakanı Pete Hegseth de konuya ilişkin soruları, sivil hedeflerin asla kasıtlı olarak vurulmadığını ve soruşturmanın sürdüğünü söyleyerek yanıtladı. Ancak sivil toplum kuruluşları ve basın yayın organları, okulun yanındaki Devrim Muhafızları üssünün ABD tarafından hedef alındığını, ancak güncel olmayan istihbarat koordinatları nedeniyle okulun vurulmuş olabileceğini bildirdi.

Demokratlar yanıt bekliyor

Kongre’deki Demokratlar, Savunma Bakanı Hegseth’e gönderdikleri mektuplarda saldırının ABD tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine dair net yanıtlar talep etti.

Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi'nin en kıdemli Demokrat üyesi Adam Smith, Pentagon yetkililerinin "soruşturma sürüyor" gerekçesiyle bilgi vermemesini "yetersiz ve acınası" olarak tanımladı.

Geçmişteki benzer olaylarla karşılaştırma

Minab saldırısındaki sessizlik, geçmişteki benzer sivil kayıp vakalarıyla karşılaştırıldığında farklılık gösteriyor:

2021 Kabil: ABD yönetimi, bir ailenin öldüğü dron saldırısından üç hafta sonra sorumluluğu kabul ederek özür diledi.

2015 Kunduz: Afganistan'da bir hastanenin bombalanmasından beş gün sonra ABD ordusu, saldırının kendi komuta zinciri içerisinde alınan bir karar olduğunu itiraf etti.

1991 Bağdat: El-Amiriye sığınağının vurulmasının ardından ABD yönetimi, sivil ölümlerini ve saldırıyı gerçekleştirdiğini en baştan kabul etti.

Eski Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Charles O. Blaha, Washington'daki bu şeffaflık eksikliğinin, Başkan Trump'ın İran'ı suçlayan açıklamalarıyla çelişmekten duyulan çekinceden kaynaklanabileceğini ifade etti.

Piyasalarda yükseliş sekizinci gününe girdi

Küresel petrol piyasalarında gösterge kabul edilen Brent petrolün haziran ayı vadeli kontratları, GMT ile 01.54'te yüzde 0,47 oranında değer kazanarak varil başına 111,78 dolara ulaştı.

Bu artışla birlikte Brent petrolde üst üste sekizinci işlem gününde de değer kazancı kaydedildi.

Perşembe günü vadesi dolacak olan haziran kontratının yanı sıra, daha yoğun işlem gören temmuz vadeli kontratlar da yüzde 0,4 yükselişle 104,84 dolardan işlem gördü.

ABD ham petrolü 100 dolar sınırını aştı

ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün haziran vadeli kontratları da 57 sentlik artışla varil başına 100,50 dolara çıktı. Bir önceki seansta yüzde 3,7 oranında sert bir yükseliş kaydeden WTI fiyatları, son sekiz işlem gününün yedisini kazançla kapattı.

Kıb-Tek’ten yapılan açıklamaya göre, alçak gerilim hattında yapılacak proje çalışması nedeniyle 09.00 ile yaklaşık 12.00 saatleri arasında belirtilen bölgelere elektrik enerjisi verilemeyecek.

Gazimağusa Taksiciler Birliği, Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı’nın Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’nda taksicilere yönelik açıklamalarına yanıt verdi.

Birlik, Arıklı’nın “taksiciler yüzde 70 zam istiyor” yönündeki ifadelerinin gerçeği yansıtmadığını belirterek, kamuoyunun yanlış bilgilendirildiğini ileri sürdü.

Açıklamada, sektörün temel taleplerinin zam değil; kaçak taşımacılığın önlenmesi ve vergi düzenlemelerinin yapılması olduğu vurgulandı. Birlik ayrıca, ticari araç sigortalarının 6 bin TL’den 35 bin TL’ye yükseldiğini, akaryakıt fiyatlarının ise 27 TL’den 60 TL’ye çıktığını hatırlattı.

Otostopcu alınmasının yasak olduğu yönündeki iddialara da değinen birlik, bu konuda kendilerine bakanlık yetkilileri tarafından bilgi verildiğini savundu.

Kaçak taşımacılığa yönelik yasanın geri çekildiğini de hatırlatan birlik, sektörde yaşanan sorunların çözülmesi yerine taksicilerin hedef gösterildiğini ifade etti.

Birlik açıklamasında ayrıca, Bakan Arıklı’nın daha önce taksicilerin taleplerini haklı bulduğunu ve yüzde 40 oranında bir artış önerdiğini dile getirerek, bu durumun unutulmaması gerektiğini kaydetti.

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, kendisine yöneltilen eleştirilere yönelik sosyal medya hesabı üzerinden bir açıklama yaptı.

Cumhurbaşkanı Erhürman’ın açıklaması şöyle:

"Eleştiriyi dinlerim, öfkeyi anlarım, üzüntüyü, endişeyi yüreğimde hissederim.

Ama ne bölerim, ne böldürürüm. Ne umut tacirliği yaparım, ne de umutsuzluk tacirliği yapmaya çalışanlara fırsat veririm. Ne ötekileştiririm, ne halkımın, yurttaşlarımın haklarını savunmaktan geri dururum.

Çok denendi, hiç başarılamadı! Ben paniğe kapılıp sorunları kavgayla büyütmek için değil, sorunlara istişareyle, diplomasiyle, diyalogla çözüm üretmek için buradayım.

Ne demokrasiden, insan haklarından, ne de çözüm iradesinden vazgeçerim.

"Yetki bende değil, beni ilgilendirmez"in rehavetine, konformizmine kapılmaya niyetim olmadığını söylemiştim.

Aynı şekilde, "bu memleketten, bu halktan bir şey olmaz"ın konformizmine de yer yok benim kitabımda.

Dedim ya, çok denendi, başarılamadı! Öfkelenmem, kırılmam, küsmem, soğukkanlılıkla, sabırla ve kararlılıkla devam ederim.

Ne devraldığımı da, bu ülke, bu halk, en çok da bu ülkenin çocukları için nereye doğru yürümem gerektiğini de biliyorum.

Hep sokaktaydım, gene sokaktayım. Hep dinledim, yine dinliyorum. Özgüvenimin kaynağı, halkıma, bu halkın yetişmiş insan gücüne duyduğum güvendir ve bilinsin ki bunda zerre sarsılma olmadığı gibi, asla da olmayacaktır."

Beşiktaş Gain, EuroCup final serisi ikinci maçında Bourg ile kozlarını paylaştı.

Fransa'da oynanan karşılaşmada Marcin Kowalski, Beniamino Manuel Attard, Tomislav Hordov hakem üçlüsü görev yaptı.

Temsilcimiz, müsabakaya Berk Uğurlu, Brynton Lemar, Anthony Brown, Conor Morgan, Ante Zizic beşi ile çıktı.

Fransız ekibi ise Darius McGhee, Adam Mokoka, Both Gach, Ricky Lindo, Kevin Kokila beşi ile başladı.

Sergilediği etkili oyunla müsabakanın ilk çeyreğinde üstünlüğü rakibine bırakmayan Bourg, karşılaşmanın ikinci çeyreğine 25-17 önde girdi.

Beşiktaş Gain, karşılaşmanın ikinci çeyreğinde kaydettiği üst üste sayılarla rakibi karşısında farkı azaltmayı bildi. Öne geçmeyi de başaran temsilcimiz, soyunma odasına 40-38 önde gitti.

Beşiktaş Gain'de Brynton Lemar kaydettiği 9, Ante Zizic ise attığı 8 sayı ile maçın ilk yarısında öne çıktı.

Beşiktaş Gain, güçlü oyunuyla müsabakanın üçüncü çeyreğinin büyük bölümünde üstünlüğünü korusa da Bourg, bitime 03:05 kala mücadelede tekrar öne geçti.

Siyah-beyazlılar skoru eşitlese de Agee, kaydettği üçlükle takımını bir kez daha öne geçirdi ve Fransız ekibi, son çeyreğe 55-52 üstün girdi.

EuroLeague'de play-off heyecanı başladı. Fenerbahçe Beko evinde Zalgiris'i konuk etti.

Sarı-lacivertliler, Ülker Spor ve Etkinlik Salonu'nda oynanan maçın ilk çeyreğini Tarık Biberovic'in son hücumda attığı üçlükle 22-20 önde tamamladı.

İkinci çeyrekte farkı arttıran Sarunas Jasikevicius'un öğrencileri soyunma odasına 47-29 önde girdi.

Karşılaşmanın ilk yarısında Tarık Biberovic 17, Talen Horton-Tucker ise 11 sayı kaydetti.

Litvanya temsilcisi üçüncü çeyrekte farkı 8 sayıya indirdi, son çeyreğe Fenerbahçe'nin 65-57 üstünlüğüyle gidildi.

Dördüncü çeyrekte üstünlüğünü koruyan sarı-lacivertliler, parkeden 89-78 galip ayrıldı ve seride 1-0 öne geçti.

26 sayıyla oynayan Tarık Biberovic, maçın en skorer oyuncusu oldu.

İkinci maç Perşembe günü

Seride ikinci karşılaşmaya Perşembe akşamı yine Ülker Spor ve Etkinlik Salonu ev sahipliği yapacak. 3 galibiyet alan taraf, adını Final Four'a yazdıracak.

Serinin üçüncü maçı 6 Mayıs'ta, gerekmesi durumunda dördüncü müsabaka 8 Mayıs'ta Litvanya'da yapılacak. Gerekmesi durumunda 5. maç ise 12 Mayıs'ta İstanbul'da oynanacak

Final Four, Atina'da

EuroLeague'de bu sezon Final Four maçları 22-24 Mayıs 2026 tarihlerinde oynanacak.

Organizasyona Yunanistan'ın Atina kentinde bulunan ve Panathinaikos'un maçlarını oynadığı Telekom Center ev sahipliği yapacak.

Sarı-kırmızılı kulüpten yapılan açıklamada, "2024-2025 sezonunda Galatasaray Erkek Basketbol Takımı kadrosuna dahil olan ve geçtiğimiz sezon FIBA Basketbol Şampiyonlar Ligi’nde final oynayan takımımızın da önemli bir parçası olan Will Cummings ile yollarımızı ayırmış bulunmaktayız. Sarı kırmızılı formamız altında geçirdiği süre boyunca gösterdiği mücadele ve verdiği emekler için kendisine teşekkür ediyor, profesyonel kariyerinin bundan sonraki bölümünde başarılar diliyoruz." ifadeleri kullanıldı.

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, parti genel merkezinde Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında gerçekleştirilen Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısına ilişkin açıklamalarda bulundu.

Toplantının gündeminde Genel Sekreterliğin sunumu olduğunu belirten Çelik, partinin kuruluşunun 25. yıl dönümüne ilişkin nasıl bir organizasyon gerçekleştirecekleriyle ilgili kapsamlı bir değerlendirme yapıldığını söyledi.

Çelik, dün, 27 Nisan muhtıra teşebbüsünün 19. yılı olduğunu anımsatarak "O karanlık günlerden, vesayet günlerinden bu günlere gelen mücadele çok büyük hikayeler, fedakarlıklar, bedeller, meydan okumalara cevap vermeler ve cesaretler içeriyor. Aynı zamanda bütün bu zorlukların içerisinde yapılmış çok büyük hizmetler, devrimci dönüşümler var. Bunun tabii bir anma programıyla ele alınması mümkün değil ama bir şekilde seçeceğiz içerisinden bütün bunları." diye konuştu.

Erdoğan'ın, Türkiye'nin ve Türkiye Yüzyılı'nın gelecek 25 yılına bakan bir perspektifi ortaya koyma açısından değerlendirmelerinin olacağını dile getiren Çelik, partinin 25. kuruluş yıl dönümüyle ilgili hazırlıklara şimdiden başladıklarını ve bunu MYK'de değerlendirmeye aldıklarını ifade etti.

Çelik, her MYK'de olduğu gibi bu toplantıda da "Terörsüz Türkiye" konusunun gündemde olduğunu ifade ederek bunun dışında toplantıda Meclis çalışmalarının da değerlendirildiğini söyledi.

"TÜRKİYE'NİN DEMOKRASİSİ VE SİVİL SİYASİ TARİHİ AÇISINDAN DEVRİMCİ BİR DÖNÜŞÜMDÜR"

27 Nisan e-muhtıra teşebbüsüne ilişkin konuşan Çelik, "Bu muhtıra, darbe mekaniği açısından, Türkiye'de seçilmiş iradenin milletten aldığı gücün yaralanması, işlevsiz bırakılması bakımından çok çirkin ve siyaset karşıtı bir geleneğin maalesef önemli enstrümanlarından biriydi. 27 Nisan'da da bu ortaya koyulmaya çalışıldı. Fakat Cumhuriyet tarihinde ilk defa bir Başbakan, Sayın Cumhurbaşkanımız ve bir hükümet, AK Parti hükümeti buna direnerek muhtıra haline getirilmek istenen girişimi bir kağıt parçasına çevirdi. Bu, Türkiye'nin demokrasisi, sivil siyasi tarihi açısından devrimci bir dönüşümdür. Dolayısıyla bunun çok iyi değerlendirilmesi gerekir. Türkiye'nin siyasetinin ve demokrasisinin üzerindeki çirkin bir uygulamanın, vesayetin bitirilmesidir." değerlendirmesinde bulundu.

Dış politikadaki gelişmeleri yakinen takip ettiklerini söyleyen Çelik, "Gerek Rusya-Ukrayna Savaşı, gerek Gazze konusu, gerek diğer kriz alanları konusunda, şu anda İran konusunda ülkeler arasındaki ittifaklar çatlarken NATO'yla ilgili tartışmalar oluyor. Avrupa Birliği (AB) kendi içerisinde pek çok tartışma yaşıyor. Avrupa Birliği bu krizlerde bir bütün olarak hareket edemiyor." diye konuştu.

"KAFASININ ARKASINDAKİNİ GÖSTERMESİ BAKIMINDAN ÇOK ÖNEMLİ"

AB Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen'in, "Avrupa kıtasını tamamlamayı başarmalıyız ki Rus, Türk veya Çin etkisine girmesin." şeklindeki açıklamalarını hatırlatan Çelik, bu ifadelerin "çok talihsiz" olduğunu ifade etti.

Çelik, açıklamasını şöyle sürdürdü:

"Bu, Avrupa Birliği'nin şu anda niye bu halde olduğunu gösteren çok temel bir açıklama. Yani Türkiye gibi AB'ye aday bir ülkeyi karşıt konumda değerlendirmek, göç ve güvenlik konusunda sürekli kapımızı çalanların kafasının arkasındakini göstermesi bakımından çok önemli. Tabii bu bir sır değildi. Ama gerek fasılların müzakere edilmesine dönük fanatik, kurala dayanmayan uygulamalar, gerek diğer konulardaki ilerlemelere dönük tıkanmalar aslında bize her zaman bir aydınlanma Avrupa'sı yaklaşımını değil, bir Hristiyan kulübü Avrupa'sını gösteriyordu. Biz de bu konuda uyarılarımızı yapıyorduk. Şimdi bunun sonuçlarıyla sadece Türkiye-Avrupa Birliği ilişkileri karşı karşıya gelmiyor. Avrupa Birliği, kendi çelişkilerinin doğurduğu sonuçları, Rusya-Ukrayna Savaşı'nda yaşıyor. Gazze konusundaki savrulmalarını görüyoruz. İran Savaşı konusundaki etkisizliklerini ve işlevsizliklerini görüyoruz."

Ursula von der Leyen'e, "AB Komisyon Başkanı olarak, bir aday ülkeye dönük bu çifte standardınızın ideolojik temelleri nedir?" sorusunu sormak gerektiğini belirten Çelik, "İkincisi de her zaman söylenir, Avrupa Birliği bir ekonomik güç oldu ama hiçbir zaman siyasi bir güç olamadı, stratejik bir güç haline gelemedi diye. Bugün de mesela NATO meselesinde de kendi güvenliğini bile kendisi sağlayamayan bir birlik durumunda. Bütün bunlar tartışılırken von der Leyen'in aday ülke olan Türkiye'nin etkisini engellemeye dönük bir tutum içine girmesi, Avrupa Birliği'nin bugün neden bu halde olduğunu iyi gösteren bir şey." ifadelerini kullandı.

Çelik, konuyla ilgili değerlendirmelerine şöyle devam etti:

"Madem Türkiye, bütün Balkanlar'ı ve Avrupa'yı domine edecek kadar büyük bir güç, normal bir siyasi akıl, Türkiye'yle işbirliği yapmayı gerektirir. Türkiye'nin bu kadar büyük bir güç olduğunu aslında von der Leyen, söylediklerinin alt yazısında itiraf ediyor, değil mi? Bu itirafıyla da aslında bir tür büyüyen, ilkelere dayanan Avrupa değil, küçülen ve kendi bürokrasisine gömülmüş bir Avrupa'yı söylüyor. Ama Türkiye'nin, zikrettiği diğer ülkelerden farkı, Türkiye, Avrupa Birliği'ne aday bir ülke. Onu, Balkanlar'ı domine edecek kadar güçlü görüyorsanız o zaman doğrusu, bu aday ülkeyle işbirliği yapmaktır. Bu vizyondan çok uzaklar ama bu vizyona ulaşmalarını temenni ediyoruz."

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve onun katliam şebekesinin fanatizminin sadece Müslümanlarla sınırlı olmadığını, insanlığın tüm unsurlarına karşı bunu gerçekleştirdiklerini söylediklerini hatırlatan Çelik, "Önceki basın toplantılarımdan bir tanesinde Kıyamet Kilisesi'nde yapılacak ayini nasıl engellediklerini ifade etmiştim. Şimdi de Lübnan'da İsrail askerinin, Hz. İsa'ya ait bir heykeli parçalamasındaki nefret, doğal olarak Hristiyan aleminin tepkisini çekti. Burada şunu görmek gerekiyor, tamamen ideolojik bir motivasyonla, fanatik bir dini yaklaşımla hareket eden bir şebekeyle, yapıyla karşı karşıyayız. Bunların Müslümanların değerlerine de, Hristiyanların değerlerine de hiçbir saygıları yok. Onun için biz insanlık ittifakı diyoruz. İnsanlık ittifakının topyekun bu fanatizmi durdurması gerektiğinden bahsediyoruz." ifadelerini kullandı.

Papa'nın savaş karşıtı ifadelerinin son derece dikkat çekici olduğunu belirten Çelik, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Katolik bir din adamı, bu savaşa karşı olduklarını söylerken 4 ölçüden bahsediyor. Birincisi, bir savaş için adil bir neden olmalıdır. İkincisi, doğru bir niyet olmalıdır. Üçüncüsü, savaş son çare olmalıdır. Dördüncüsü, orantılı araçlar söz konusu olmalıdır. Bütün bunlar olmadığına göre, Gazze'de, Lübnan'da, İran'da yürütülen bu savaşların hepsinin gayrimeşru olduğunu ifade ediyor ki bunun, Hristiyan din adamları tarafından ifade edilmesinin de son derece kıymetli olduğunu belirtmek isterim. Aynı şekilde Kudüs'ün statüsünün korunması konusunda da insanlık cephesi, insanlık ittifakının ortak hareket etmesi gerektiği her olayla birlikte bir kere daha görülüyor."

"Amerika Birleşik Devletleri'nin ve İsrail'in, haksız ve hukuksuz şekilde İran'a yaptığı saldırıdan sonra ortaya çıkan tabloyu yakından takip ediyoruz." diyen Çelik, ateşkesin sağlandığını ancak İslamabad'daki müzakerelerin henüz istenilen şekilde ilerlemediğine işaret etti.

Ömer Çelik, şunları söyledi:

"İslamabad'daki müzakerelerin sağlıklı bir şekilde ilerlemesi gerektiğini ve ateşkesin kalıcı barışa dönüşmesi gerektiğini ifade ediyoruz. Kesinlikle tekrar savaşa dönülmemelidir. Bu savaş, haksız ve hukuksuzdur. Hiçbir şekilde daha büyük insani trajedilere yol açılmamalıdır. Uluslararası toplum da ateşkesin tamamen barışa dönüşmesine güçlü bir destek vermelidir. Burada tabii ki birçok konu var, zenginleştirilmiş uranyum meselesi, Hürmüz konusu, İran'ın talep ettiği tazminatlar var. Bu savaşın, bu haksız saldırganlığın sona ermesi için yapılması gereken, atılması gereken adımlar var. Güvenlik garantileri söz konusu. İsrail saldırganlığının bundan sonra devam etmeyeceğinin nasıl sağlanacağına dair garantilerin nasıl oluşturulacağı çok önemli. Ama tüm bunlar masada çözülebilir konulardır. Onun için İslamabad'daki müzakerelerin devam etmesi, tekrar savaşa dönülmemesi, ateşkesin kalıcı barışa dönüşmesi için uluslararası toplumun bütün bu tabloya tam destek vermesi gerekmektedir."

Gündemdeki konular arasında asla unutulmaması gerekenin Gazze olduğunu söyleyen Çelik, İsrail'in Lübnan'a ve İran'a saldırarak, başka yerlerde kriz çıkararak Gazze'yi de unutturmaya çalıştığını belirtti.

İsrail'in Lübnan'a saldırısının yakından takip edilmesi gerektiğine işaret eden Çelik, Litani Nehri'ne kadar olan bölgede bir milyondan fazla kişinin yerinden edildiğini, bölgenin hem kara hem de hava harekatlarıyla İsrail tarafından işgal edildiğini dile getirdi.

Çelik, İsrail'in işgalciliğini sürdürdüğünün altını çizerek, "Lübnan'ın insanlarını öldürdüğü gibi tarihi değerlerini de tahrip ediyor. Ve savaşın daha da büyümesi için her türlü kışkırtıcılığı yapıyor. Burada insani felaket giderek büyüyor. Ateşkes çağrılarına rağmen, bir masa zeminine rağmen İsrail hiç bunları dinlemeden saldırganlığını aynen devam ettiriyor. Onun için Lübnan konusunda uluslararası toplumun yine yüksek bir hassasiyet ortaya koyması gerekiyor." diye konuştu.

"İKİNCİ AŞAMAYA GEÇİLMESİNİ ENGELLEYEN GÜÇ ŞU ANDA İSRAİL'DİR"

Gazze'deki durumu yakından takip ettiklerini vurgulayan Çelik, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Aslında Gazze'de ikinci aşamaya geçilmesi gerekirdi. Ama İsrail ilk aşamadaki yükümlülüklerin hiçbirini yerine getirmiyor ve ilk aşamayı da tahrip etmek için elinden geleni yapıyor. Bu çerçevede tek taraflı birtakım dayatmalarda ve şartlarda bulunuyor. İsrail'in Gazze'de suikastlere, kadın ve çocuk dahil insan öldürmeye bir son vermesi lazım. Bu ilk aşamanın, en azından var olması için gereken en temel insani zemin. Yine ilk aşama için mutabık kalınmış olan yardımların Gazze'ye tam olarak ulaşması, refah kapısının açılması gibi ilkelerin yerine gelmesi lazım. Ama İsrail bunlardan da uzak duruyor. O yüzden ikinci aşamaya geçilmesini engelleyen güç şu anda İsrail'dir.

Yine Batı Şeria'ya saldırmaya devam ediyor ve Batı Şeria'yı Gazzeleştirmek için yoğun bir çaba sarf ediyor. Bunun da muhakkak surette önlenmesi gerekiyor. Tüm bu çerçeve içerisinde bakıldığı zaman dış politika gündeminde Sayın Cumhurbaşkanımızın mesaisi en yoğun şekilde, barışın sağlanması ve diplomasi masalarının güçlendirilmesi ekseninde devam etmektedir. Bütün bunları değerlendiriyoruz, takip ediyoruz. Ülkemizin herhangi bir yerde kurulacak barış masası için en güvenilir liman olması net bir şekilde kendisini tüm dünyanın gözü önünde gösteriyor. Bu zamanlar insanlık ittifakı adına doğru ittifaklar kurmanın, doğru ilkeleri çalıştırmanın, kurala dayalı uluslararası düzeni daha çalışır hale getirmenin zamanlarıdır. Bunun zıddına hareket edenler ya da bunun dışında hareket edenler daha büyük sıkıntılarla kendi kendilerini karşı karşıya bırakacaklardır."

"BU DOĞRU BİR TAVIR DEĞİL"

Açıklamalarının ardından bir gazetecinin Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Yunanistan ziyareti ve Türkiye karşıtı açıklamalarının nasıl değerlendirildiğini sorması üzerine Çelik, Fransa'nın açıklamalarını yakından takip ettiklerini belirtti.

Açıklamaların rasyonel bir zemine oturmadığının altını çizen Çelik, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Fransa ile NATO içerisinde müttefiklik ilişkimiz varken, ima yollu olsa bile başka NATO müttefikleriyle ittifak kurduğunu ifade ederken, Türkiye'yi karşısına alan söylemler üretmesi son derece yanlıştır. Yine unutmamak gerekir ki çok yakın zamanda Sayın Macron, 'NATO'nun beyin ölümü gerçekleşti.' demişti. Daha sonra bu görüşünden geri adım attı. Bugün aslında Fransa'nın Türkiye'ye karşı birtakım aşırı söylemler kullanmada gereksiz bir cömertlik ve cüretkarlık içerisinde olduğunu görüyoruz. Bu doğru bir tavır değil. Fransa'nın Akdeniz'deki istikrarsızlıkla ilgilenmesi gerekir. Rusya-Ukrayna arasındaki savaşın bir an evvel sona erdirilmesiyle ilgilenmesi gerekir.

Suriye'de birtakım farklı grupları desteklemek yerine Suriye'nin istikrarına katkı sağlayacak bir siyasi teşvik içerisinde olması gerekir. Fransa'nın, ABD'nin ve İsrail'in İran'a saldırısı karşısında daha net konuşması gerekir. Karadeniz'deki tabloyu iyi değerlendirmesi gerekir. Ama bunun yerine ne zaman bir tartışma çıksa Rum kesiminin etrafında bir bayrak göstermekten, gemi göndermekten bahsediyor. Yunanistan ile ittifak kurmaktan bahsediyor. Burada şunu sormak gerekir. Bu tip tavırların Fransa'ya ne faydası var? Bu tip tavırların Yunanistan'a ne faydası var? Bu tip tavırların Akdeniz'in güvenliğine ne faydası var? Bu tip tavırların NATO müttefikliğine ne katkısı var? Bütün bu soruların cevabı olumsuzdur."

"RUM KESİMİNİN İSRAİL'LE KURDUĞU İTTİFAK UTANÇ VERİCİ BİR İTTİFAKTIR"

Çelik, günün sonunda herkesin gittiğine, Yunanistan ile Türkiye'nin baş başa kaldığına dikkati çekti.

"Yunanistan'ın Türkiye ile sorunlarını masada çözme imkanı varken, sürekli olarak İsrail'den, başkalarına kadar birtakım ittifaklar peşinde koşup, Türkiye karşıtlığı söylemini sürekli yükseltip, bundan elde edeceği nedir?" diye soran Çelik, "Biz Yunanistan'a 'üçüncü ülkeler, taraflar araya girmesin, Türkiye ve Yunanistan berrak, net, müzakereler yoluyla kendi sorunlarını çözebilecek kapasiteyi üretsin.' diyoruz. Ama onun yerine sürekli olarak bu tip yan yollara başvuruyorlar. Otobandan ayrılmamak lazım. Otobandan ayrılındığı zaman çoğu kez şarampole düşüldüğü görülmüştür. Tekrar aynı hatayı yapmaya gerek yok. Tabii Rum kesiminin İsrail'le kurduğu ittifak utanç verici bir ittifaktır. Bu kadar katliam gerçekleştirmiş bir siyonist şebekeyle yan yana durmak onların kendilerinin bileceği bir iştir. Ama bugün uluslararası sorunlarda Türkiye ile ilişkilerde yanlış yerde durdukları gibi, uluslararası sorunlarda da tarihin doğru tarafında durmuyorlar." ifadelerini kullandı.

Fransa'nın Sahel bölgesinden Akdeniz'e kadar olan tüm bu bölgede değerlendirmelerinin ve attığı adımların ne kadar yanlış olduğunun son birkaç yıldır üst üste görüldüğünü dile getiren Çelik, Fransa'nın bunlardan vazgeçmesinde, Türkiye ile olan müttefiklik ilişkisini gerçekçi bir zeminde ve doğru bir yaklaşımla ele almasının herkesin faydasına olduğunu vurguladı.

Bir köşe yazarının eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu için "kılıç artığı" ifadesini kullanması ve toplumda bazı kesimlerin tepkisine neden olan duruma ilişkin yaklaşımlarının sorulması üzerine Çelik, şu yanıtı verdi:

"CHP ya da başka parti, bazı köşe yazarları, bu tartışmalar bizi ilgilendiren tartışmalar değil. Ama kullanılan o ifade bütün Alevi canlarımızı, Alevi vatandaşlarımızı inciten bir ifadedir. Alevi vatandaşlarımızı ve Alevi canlarımızı inciten ifadeden biz de inciniriz. Bunu kendimize yapılmış sayarız. O ifade bir nefret söylemidir. O ifade doğrudan bir nefret söylemi olarak kodlanmalıdır ve tümüyle kategorik olarak reddedilmelidir. Alevi kardeşlerimize, vatandaşlarımıza, canlarımıza dönük bu şekilde çirkin ifadeler kullanılmasını en güçlü şekilde lanetliyoruz ve reddediyoruz. Bunu kendimize yapılmış sayıyoruz. Esasında bu nefret söylemlerinin hem ahlaki olarak mahkum edilmesi lazım hem de bunlarla ilgili hassasiyetler konusunda daha güçlü sesler çıkarmak lazım. Dolayısıyla Alevi canlarımıza, Alevi vatandaşlarımıza dönük bu çirkin ifadeleri insanlığımıza yapılmış bir çirkinlik olarak görüyoruz."

Bağımsız Milletvekili Jale Refik Rogers, Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu'nda “Koruyucu Sağlık Hizmetleri ve Güncel Aşı Politikaları” konulu güncel konuşmasında, ulusal aşı takviminin güncellenmesi gerektiğini belirterek, bunun yalnızca bir sağlık değil aynı zamanda sosyal adalet meselesi olduğunu söyledi.

Rogers, hükümetin önceliklerini birçok anlamda şaşırdığını dile getirerek, koruyucu sağlık hizmetlerinin yeterince önemsenmediğini ifade etti.

Aşı denildiğinde çoğunlukla yalnızca rutin çocukluk aşılarının düşünüldüğünü belirten Rogers, bilimsel gelişmelerle birlikte çocukları ve gençleri ağır hastalıklardan, hastane yatışlarından, kalıcı hasarlardan ve bazı kanser türlerinden koruyabilen yeni nesil aşıların artık birçok ülkede koruyucu sağlık politikalarının bir parçası haline geldiğini söyledi.

HPV aşısının yalnızca bir enfeksiyon aşısı olmadığını vurgulayan Rogers, “HPV sadece bir virüse karşı korumakla kalmıyor, aynı zamanda insanı kanserden koruyan bir aşıdır” dedi.

HPV enfeksiyonunun rahim ağzı kanseri başta olmak üzere gırtlak kanseri ve genital bölge kanserleriyle doğrudan ilişkili olduğunu kaydeden Rogers, bu nedenle aşının artık sadece kız çocuklarına değil birçok ülkede kız ve erkek çocuklara birlikte önerildiğini belirtti.

Avrupa ülkelerinin kendi ulusal aşı programlarını oluşturduğunu ifade eden Rogers, rota virüsü ve menenjit aşılarının da farklı yaş gruplarında ve farklı finansman modelleriyle uygulandığını söyledi.

KKTC’de HPV aşısının ulusal aşı takviminde yer almadığını belirten Rogers, ilk olarak 2019 yılında bir sivil toplum örgütünün girişimiyle sınırlı sayıda çocuğa uygulandığını, ardından 2025 yılında Sağlık Bakanlığı’nın inisiyatifiyle 12-13 yaş grubundaki çocuklara yapılmaya başlandığını kaydetti.

Ancak uygulamanın yeterli olmadığını belirten Rogers, aşının yalnızca devlet okullarında davet usulüyle yapıldığını gözlemlediğini, özel okullardaki birçok öğrencinin ve ailenin bu uygulamadan haberdar olmadığını söyledi.

2019 ile 2025 yılları arasında bu yaş grubunda bulunan çocukların önemli bir kısmının aşılanamadığını belirten Rogers, bunun ciddi bir “aşı adaletsizliği” yarattığını ifade etti.

“Maddi imkânı kısıtlı olan çocuklar bu aşılardan yararlanamadı. Bu durum koruyucu sağlık hizmetlerine erişimde ciddi bir adaletsizlik yaratıyor” diyen Rogers, dar gelirli ailelerin gıda, kira, okul, ulaşım ve sağlık giderleri nedeniyle devletin karşılamadığı aşıları kendi imkânlarıyla yaptıramadığını söyledi.

Bu durumun yalnızca bireysel sağlık değil, ülkenin gelecekteki kanser yükünü azaltmak açısından da önemli olduğunu belirten Rogers, HPV aşısının güçlü bir kanserden korunma politikası aracı olduğunu kaydetti.

Rogers, halk arasında menenjit aşısı olarak bilinen aşıların da devlette ücretsiz uygulanmadığını belirterek, bu enfeksiyonların bebeklerde, çocuklarda ve gençlerde çok hızlı ilerleyebildiğini, ölüme kadar gidebilen ciddi tablolara yol açabildiğini söyledi.

Bu hastalıkların saatler içinde ağırlaşabildiğini, tedavi edilse bile kalıcı nörolojik hasar, işitme kaybı ve ciddi sağlık sorunları bırakabildiğini ifade eden Rogers, birçok ülkede iki farklı menenjit aşısının çocukluk ve ergenlik dönemi programlarına dahil edildiğini kaydetti.

Rota virüsü aşısının da özelde yaptırılabilen ancak devlet tarafından karşılanmayan aşılardan biri olduğunu söyleyen Rogers, maddi durumu iyi olmayan ailelerin çocuklarının bu aşılardan yararlanamadığını belirtti.

“Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde menenjit, rota virüsü ve HPV aşılarının ulusal aşı takviminde olmaması koruyucu sağlık hizmetleri açısından ciddi bir sorundur” diyen Rogers, bunun parası olan çocuğun korunduğu, olmayanın ise riskle baş başa kaldığı bir yapı yarattığını söyledi.

Devletin en azından dar gelirli kesimler için bu kritik aşıları sağlaması gerektiğini ifade eden Rogers, “Devletin görevi çocukların sağlığını ailenin gelir düzeyine göre kaderine terk etmek değil, herkese eşit şekilde bu sistemden yararlanma imkânı sağlamaktır” dedi.

Bilimsel veriler ışığında maliyet etkinlik analizleri yapılarak önceliklendirme sistemi oluşturulması gerektiğini de kaydeden Rogers, ulusal aşı takviminin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Çocuk sağlığı uzmanları, enfeksiyon hastalıkları uzmanları ve halk sağlığı uzmanlarının yer aldığı komitelerin bu konuda bilimsel değerlendirme yapması gerektiğini ifade eden Rogers, aşıların öncelikle risk gruplarına ve dar gelirli ailelerin çocuklarına ücretsiz ulaştırılmasının önemine işaret etti.

HPV aşısının bireysel tercih değil, bir halk sağlığı politikası olarak ele alınması gerektiğini vurgulayan Rogers, “Bu konu sadece bir aşı listesi değil, bu konu bir sosyal adalet meselesidir, bir çocuk hakları meselesidir” dedi.

Sağlık Bakanlığı’nın yalnızca tedavi edici sağlık hizmetleriyle değil, koruyucu sağlık politikaları ve halkı bilinçlendirme konusunda da daha aktif olması gerektiğini belirten Rogers, ulusal aşı takviminin bilimsel veriler ışığında yeniden güncellenmesi çağrısında bulundu.

Türkiye Cumhuriyeti’nin katkılarıyla dijital bir aşı kayıt sistemi oluşturulmasının olumlu bir adım olduğunu belirten Rogers, bu sistemin özel sağlık kuruluşlarındaki kayıtlarla da entegre edilmesi gerektiğini söyledi.

Konuşmasında, anne sütü ve doğum izinlerine de değinen Rogers, kamu görevlileri yasasında kadınlara doğum öncesi ve sonrası yalnızca 40’ar gün izin verilmesini yetersiz bulduğunu ifade etti.

Yeni doğum yapan ve emziren annelerin bebekleriyle daha uzun süre birlikte kalabilmesi gerektiğini belirten Rogers, kamu görevlileri yasasında bu yönde düzenleme yapılması gerektiğini söyledi.

HASİPOĞLU

Jale Refik Rogers’ın konuşmasına yanıt vermek üzere kürsüye çıkan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Oğuzhan Hasipoğlu ise, koruyucu sağlık hizmetleri ve aşı politikalarının önemine dikkat çekerek, 2026 yılı çocukluk dönemi aşı takviminin hazırlandığını ve HPV aşısının da bu takvime dahil edildiğini söyledi.

Sağlık Bakanı Hakan Dinçyürek’in yurt dışı temasları nedeniyle toplantıda bulunmadığını belirten Hasipoğlu, Dinçyürek’ten aldığı bilgiler doğrultusunda 2026 yılı çocukluk dönemi aşı takviminin yayımlandığını, programda doğumdan itibaren Hepatit B ile Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak; iki aydan itibaren ise Difteri, Tetanoz, Boğmaca, Çocuk felci ve Suçiçeği aşılarının yer aldığını söyledi.

HPV aşısının da bu takvime eklendiğini ifade eden ve aşının artık yalnızca kız çocuklarına değil erkek çocuklarına da uygulanmaya başlandığını belirten Hasipoğlu, “13 ve 14 yaş grubunda bulunan ve kabul eden tüm ailelerin çocuklarına bu aşılar yapılmaya başlanmıştır” dedi.

Bu aşıların uygulanmasının sosyal devlet olmanın bir gereği olduğunu vurgulayan Hasipoğlu, “Bu aşıların yapılması elzemdir” ifadelerini kullandı.

Sağlık Bakanı’ndan aldığı bilgiye göre bu konuda gerekli ihalelerin yapıldığını ve ilaç temininde herhangi bir sıkıntı bulunmadığını söyleyen Hasipoğlu, çocukluk dönemi aşı takviminin 2026 yılı için belirlenen program çerçevesinde yürürlükte olduğunu kaydetti.

Kral Charles ve eşi Camilla'nın 27 Nisan'da başlayan ve 4 gün sürmesi planlanan ABD ziyareti, bu ülkenin bağımsızlığının 250. yıl dönümü kapsamında düzenlenirken, iki ülke arasındaki ilişkilerin tarihçesi bağlamında meydana gelen olayları akıllara getirdi.

ABD ile İngiltere arasındaki ilişkilerin kökeni, 17. yüzyılda Kuzey Amerika kıtasında başlayan İngiliz kolonileşme sürecine uzanıyor. İngiltere, Atlantik'in karşı kıyısında kurduğu yerleşimlerle zamanla doğu kıyısı boyunca geniş bir koloni ağı oluşturdu.

1607’de kurulan Jamestown ile başlayan bu süreç, 1620’de Plymouth Kolonisi gibi yeni yerleşimlerle genişledi. 18. yüzyıla gelindiğinde İngiltere, “On Üç Koloni” olarak bilinen yapı üzerinden bölgede siyasi ve ekonomik hakimiyet kurdu.

Başlangıçta İngiltere’ye bağlı olan bu koloniler, coğrafi uzaklık ve yerel dinamikler nedeniyle zamanla daha özerk bir yapıya evrildi. Kolonilerde yerel meclisler kurulurken, ticaret ve üretim kapasitesi arttı.

Bu durum, kolonilerin kendi kendini yönetme eğilimini güçlendirdi. İngiltere ise bu gelişmeleri uzun süre tolere etti ancak 18. yüzyılın ortalarında değişen küresel dengeler, Londra yönetiminin kolonilere yaklaşımını sertleştirdi.

Özellikle dönemin Avrupası'nın güçlü devletleri arasında meydana gelen Yedi Yıl Savaşı sonrasında İngiltere’nin artan borç yükü, koloniler üzerinde yeni vergi politikalarının uygulanmasına yol açtı.

Londra yönetimi, savaşın maliyetini karşılamak amacıyla kolonilerden daha fazla gelir elde etmeyi hedefledi. Bu kapsamda yürürlüğe konulan çeşitli vergi düzenlemeleri, kolonilerde ciddi bir rahatsızlık yarattı.

İNGİLİZ YÖNETİMİNİN BİRÇOK ÜRÜNE GETİRDİĞİ GÜMRÜK VERGİLERİ, KOLONİLERİ HAREKETE GEÇİRDİ

İngiltere, 1763’te sona eren Yedi Yıl Savaşı sonrasında oluşan yüksek savaş borçlarının karşılanması ve kolonilerin imparatorluk maliyetlerine katkı sağlaması amacıyla birçok ürüne gümrük vergisi getirdi.

1765’te çıkarılan Damga Yasası ile resmi belgeler ve basılı materyaller vergilendirilirken, 1767’de kabul edilen Townshend Yasaları ile çay, cam ve çeşitli ithal ürünlere gümrük vergileri konuldu.

Bu uygulamalar, kolonilerde ekonomik baskı olarak algılandı. Koloniler, İngiliz Parlamentosu’nda temsil edilmeden vergiye tabi tutulmalarına karşı çıkarak "temsil yoksa vergi de yok(no taxation without representation)" sloganını benimsedi.

Vergi düzenlemeleri, kolonilerde yalnızca ekonomik bir tepki değil, aynı zamanda siyasi bir bilinçlenme sürecini de beraberinde getirdi.

Koloniler, kendilerini Londra’dan ayrı bir siyasi yapı olarak görmeye başlarken, yerel meclislerin etkisi ve meşruiyeti daha da güç kazandı.

Gerilim, ekonomik boyutun ötesine geçerek siyasi bir krize dönüştü. Kolonilerde, İngiliz yönetimine karşı protestolar yaygınlaşırken, boykotlar ve sivil itaatsizlik eylemleri de arttı.

İngiliz mallarına yönelik tüketim boykotları, Londra’daki ticaret çevreleri üzerinde de baskı oluşturmaya başladı.

BOSTON ÇAY PARTİSİ VE BAĞIMSIZLIK FİTİLİNİN ATEŞLENMESİ

Bu sürecin en dikkat çekici kırılma noktalarından biri, 1773’te gerçekleşen Boston Çay Partisi oldu. İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’ne ait çay yüklü gemilere çıkan kolonistler, yükleri denize dökerek Londra'nın ticaret politikalarını protesto etti.

1774’te İngiltere tarafından yürürlüğe konulan ve "Dayanılmaz Yasalar" (Intolerable Acts) olarak adlandırılan düzenlemeler, kolonilerin yerel yönetim yetkilerini ciddi ölçüde kısıtladı.

Boston Limanı’nın kapatılması, Massachusetts’in özerkliğinin sınırlandırılması ve bölgeye askeri takviyelerin gönderilmesi, gerilimi daha da tırmandırdı.

Bu gelişmeler, koloniler arasında daha önce görülmeyen bir siyasi yakınlaşmayı da beraberinde getirdi. Farklı bölgelerden temsilciler, İngiliz yönetimine karşı ortak bir tutum geliştirme yönünde koordinasyon sağlamaya başladı.

Londra’nın bu adımları, kolonilerdeki direnişi bastırmak yerine daha da büyüttü ve ortak tepkinin güçlenmesiyle birlikte kriz, kısa süre içinde açık bir çatışma sürecine doğru evrildi.

SÜREÇ SAVAŞA EVRİLDİ

1775’te Lexington ve Concord Savaşları ile birlikte taraflar arasında, ilk silahlı çatışmalar yaşandı ve süreç açık bir savaşa dönüştü. Koloniler, Kıta Kongresi çatısı altında bir araya gelerek siyasi ve askeri koordinasyon sağlamaya başladı. Bu dönemde askeri liderlik George Washington’a verildi.

Savaşın ilk aşamalarında İngiltere askeri üstünlüğe sahip olsa da, kolonilerin direnci ve dış destek dengeleri değiştirdi. Özellikle Fransa’nın kolonilere verdiği askeri ve mali destek, savaşın seyrinde belirleyici rol oynayarak çatışmayı yalnızca bir iç isyan olmaktan çıkarıp uluslararası bir boyuta taşıdı.

4 Temmuz 1776’da koloniler, Bağımsızlık Bildirgesi’ni ilan ederek İngiltere’den resmen ayrıldıklarını duyurdu. Bildirge, yalnızca siyasi bağımsızlığı değil, aynı zamanda monarşik yönetime karşı cumhuriyetçi bir yönetim anlayışını da ortaya koydu.

Savaş, birkaç yıl daha devam etti. 1781’de Yorktown’da İngiliz ordusunun teslim olmasıyla birlikte çatışmalar fiilen sona erdi.

Bu gelişmeyle birlikte İngiltere, Amerika'daki koloniler üzerinde kontrolünü kaybetti ve 1783’te imzalanan Paris Antlaşması ile Londra yönetimi, ABD’nin bağımsızlığını resmen tanıdı.

Bu süreç, iki ülke arasındaki Koloni-İmparatorluk ilişkisini sona erdirirken, yerini egemen iki devlet arasındaki ilişkiye evirdi.

Dilan Gölbaşı İle Kritik | Konuk: Armağan Candan (CTP Milletvekili)

60 SANİYEDE HABERİN ÖZÜ - 24 TEMMUZ 2023

www.kibristurk.com

FACEBOOK: Kibristurkhaber

İNSTAGRAM: kibristurkhaber

YOUTUBE: kibristurkhaber

TWİTTER: kibristurk

WHATSAPP: 0548881974

60 SANİYEDE HABERİN ÖZÜ - 17 TEMMUZ 2023