Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (KTMMOB) Yerbilim Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu, 17 Ağustos 1999 tarihinde meydana gelen Marmara Depremi’nin 27’nci yıl dönümü nedeniyle basın açıklaması yayımladı.
“17 Ağustos’u unutmadık, unutmayacağız” başlığıyla yayımlanan açıklamada, Marmara Depremi’nde binlerce kişinin yaşamını yitirdiği, on binlerce kişinin yaralandığı ve geniş bir bölgede ağır yıkım meydana geldiği hatırlatıldı. Depremin, yakın coğrafyanın hafızasında derin izler bıraktığı belirtilerek, aradan geçen yıllarda yaşanan diğer büyük depremlerin de benzer acıların tekrarlanmaması için gerekli derslerin çıkarılmasının önemini gösterdiği ifade edildi.
Depremin doğal bir olay olduğu ancak afete dönüşmesinde insanın aldığı veya almadığı kararların büyük payı bulunduğu vurgulanan açıklamada, “Depremler geçmişte meydana gelmiş, bugün meydana gelmekte ve ileride meydana gelmeye devam edecektir. Buna rağmen can ve mal kayıplarının azaltılması ancak bilgiyle, doğru planlama, nitelikli mühendislik ve etkin denetimle mümkündür” denildi.
“DEPREMİN ETKİSİ YALNIZCA BÜYÜKLÜĞÜYLE BELİRLENMEZ”
Bir depremin yeryüzünde yaratacağı etkinin yalnızca depremin büyüklüğüne bağlı olmadığı belirtilen açıklamada, yapıların dayanımı, yerel zemin koşulları, yer seçimi, nüfus yoğunluğu ve altyapının durumunun da afet öncesi hazırlık kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.
Bütünlüklü afet yönetiminin yalnızca deprem sonrasında müdahaleye değil, deprem öncesinden risklerin belirlenmesine ve azaltılmasına odaklanması gerektiği ifade edildi.
Güvenli yerleşim alanlarının oluşturulmasının ilk koşullarından birinin üzerinde yaşanan zeminin ve çevredeki tektonik yapıların doğru tanınması olduğu belirtilerek, yapılaşma kararı verilmeden önce jeolojik koşullar, zemin özellikleri, yeraltı suyu koşulları, aktif tektonik unsurlar ve deprem sırasında oluşabilecek yerel zemin etkilerinin bilimsel yöntemlerle araştırılması gerektiği vurgulandı.
Zemin büyütmesi, sıvılaşma potansiyeli, heyelan riski ve benzeri mühendislik problemlerinin ancak doğru ve yeterli arazi çalışmalarıyla ortaya konulabileceği belirtildi.
“ZEMİN ETÜTLERİ BÜROKRATİK İŞLEM OLARAK GÖRÜLMEMELİ”
Jeoloji ve jeofizik mühendisliği çalışmalarının yapılaşma sürecinin yalnızca tamamlayıcı bir unsuru olarak görülmemesi gerektiği ifade edilen açıklamada, doğru mühendislik çözümünün başlangıcının zemini ve jeolojik ortamı doğru tanımaktan geçtiği kaydedildi.
Zemin etütlerinin yalnızca ruhsat sürecinde hazırlanması gereken bir belge veya yerine getirilmesi gereken bürokratik bir işlem olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtilerek, arazi çalışmalarının yerinde ve yeterli sayıda yapılması, elde edilen verilerin doğru yorumlanması ve sonuçların ilgili mühendislik süreçlerine doğru biçimde aktarılmasının büyük önem taşıdığı vurgulandı.
Bilimsel verilerin kimi zaman yapılaşmayı sınırlandırabileceği, kimi zaman ise yer seçimi ve zemin koşulları açısından ek mühendislik tedbirlerinin alınmasını gerektirebileceği ifade edilerek, “Bu durum gelişmenin önünde bir engel değil, güvenli gelişmenin ön koşuludur” denildi.
“17 AĞUSTOS’TAN ÇIKARILACAK DERSLER YALNIZCA TÜRKİYE İLE SINIRLI DEĞİL”
17 Ağustos Marmara Depremi Türkiye’de meydana gelmiş olsa da depremden çıkarılması gereken derslerin yalnızca Türkiye ile sınırlı olmadığı belirtilen açıklamada, Kıbrıs ve çevresinin de aktif tektonik süreçlerin etkisi altında bulunduğuna dikkat çekildi.
Adamızın çevresindeki Kıbrıs Yayı, Helenik Yay ve Doğu Akdeniz’deki diğer aktif tektonik yapıların tarih boyunca önemli depremler ürettiği ve günümüzde de sismik faaliyetlerini sürdürdüğü ifade edildi.
Bu nedenle ülke açısından asıl sorunun “Ne zaman büyük bir deprem olacak?” olmadığı belirtilerek, “Asıl soru, deprem meydana geldiğinde ne kadar hazır olduğumuzdur” denildi.
Depremin tam olarak ne zaman meydana geleceğinin bugünkü bilimsel yöntemlerle önceden belirlenmesinin mümkün olmadığı kaydedilirken, hangi bölgelerin daha yüksek deprem tehlikesine sahip olduğu, hangi zeminlerin deprem dalgalarını daha fazla büyütebileceği ve hangi yapıların daha yüksek risk taşıdığının bilimsel çalışmalarla belirlenebileceği vurgulandı.
“YEREL ÖLÇEKTE SİSMİK TEHLİKE DEĞERLENDİRMELERİ YAPILMALI”
Kıbrıs’ta jeolojik ve jeofizik koşulların yerel ölçekte önemli farklılıklar gösterdiği bölgelerin bulunduğu belirtilen açıklamada, bu alanlarda yalnızca genel deprem tasarım esaslarının uygulanmasının yeterli olmayabileceği ifade edildi.
Zemin koşulları ve yerel sismik özelliklerin ayrıntılı olarak ortaya konulduğu, yere özgü sismik tehlike değerlendirmeleri ve tasarım parametrelerinin belirlenmesi gerektiği kaydedildi.
Özellikle kritik yapılar ve karmaşık zemin koşullarının bulunduğu alanlarda bu yaklaşımın mühendislik uygulamalarının önemli bir parçası haline gelmesi gerektiği vurgulandı.
“Yapılması gereken depremin zamanını tahmin etmeye çalışmak değil; depremin meydana geleceğini kabul ederek hazırlıklı olmaktır” denildi.
DEPREM GÖZLEM VE İZLEME ALTYAPISININ GÜÇLENDİRİLMESİ İSTENDİ
Açıklamada, Kıbrıs’ta deprem tehlikesine yönelik bilimsel çalışmaların geliştirilmesi, deprem gözlem ve izleme altyapısının güçlendirilmesi, mevcut jeolojik ve jeofizik verilerin güncellenmesi ve aktif faylara yönelik çalışmaların sürdürülmesi gerektiği belirtildi.
Mevcut yerleşim alanları ile gelişme ve yapılaşma potansiyeli bulunan bölgelerde bilimsel esaslara uygun mikrobölgeleme çalışmalarının hayata geçirilmesinin önemine dikkat çekildi.
Zemin etütlerinin standartlarının yükseltilmesi ve etkin biçimde denetlenmesi gerektiği de ifade edildi.
MEVCUT YAPI STOKUNDA DEPREM RİSKİ DEĞERLENDİRİLMELİ
Mevcut yapı stokuna ilişkin deprem risklerinin de göz ardı edilmemesi gerektiği belirtilen açıklamada, özellikle hastaneler, okullar, kamu yapıları ve kritik altyapı tesisleri başta olmak üzere mevcut yapıların deprem güvenliğinin değerlendirilmesine yönelik çalışmaların sürdürülmesi ve kapsamının geliştirilmesi gerektiği kaydedildi.
Bu çalışmaların afet öncesi risk azaltma politikalarının temel unsurlarından biri olması gerektiği vurgulandı.
“DEPREM RİSKİ TEK BİR KURUMUN GÖREVİ DEĞİL”
Deprem riskinin azaltılmasının tek bir kurumun veya tek bir meslek disiplininin görevi olmadığı ifade edilen açıklamada, merkezi yönetim, yerel yönetimler, üniversiteler, meslek odaları, mühendisler, mimarlar, yapı sektörü ve toplumun tamamının bu sürecin paydaşı olduğu belirtildi.
Kurumlar arası iş birliği, bilimsel bilginin paylaşılması ve alınan kararların süreklilik göstermesinin büyük önem taşıdığı kaydedildi.
17 Ağustos yıldönümlerinin yalnızca kaybedilen insanların anıldığı günler olarak kalmaması gerektiği ifade edilerek, bu tarihlerde geçmişte yapılan hataların değerlendirilmesi, alınan önlemlerin sorgulanması ve geleceğe yönelik eksikliklerin giderilmesi gerektiği belirtildi.
Deprem güvenliğinin yalnızca büyük bir deprem yaşandıktan sonra gündeme gelen ve bir süre sonra unutulan bir konu olmaması gerektiği vurgulanırken, bilimsel çalışmaların devamlılığı, mühendislik hizmetlerinin niteliği, denetim mekanizmalarının etkinliği ve toplumun afet bilincinin geliştirilmesinin uzun vadeli ve kararlı politikalar gerektirdiği kaydedildi.
“DEPREMİ ÖNLEYEMEYİZ; KAYIPLARI AZALTABİLİRİZ”
Açıklamada, “Depremi önleyemeyiz; ancak depremin yaratacağı kayıpları azaltabiliriz” ifadelerine yer verildi.
Bunun yolunun korkudan değil bilgiden, söylentiden değil bilimden, deprem sonrasında gösterilen geçici reflekslerden değil; deprem öncesinde sürdürülen planlı, kararlı ve bilimsel çalışmalardan geçtiği vurgulandı.
KTMMOB Yerbilim Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu, bilimsel bilginin rehberliğinde, nitelikli mühendislik hizmetlerinin ve kamu yararının esas alındığı, afetlere karşı daha dirençli bir ülke oluşturulmasının herkesin ortak sorumluluğu olduğunu hatırlattı.
Açıklamanın sonunda, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nde yaşamını yitirenler saygıyla anılırken, yakınlarını kaybedenlere başsağlığı dilendi.
“Unutmamak yalnızca geçmişi hatırlamak değil, aynı acıların yeniden yaşanmaması için gerekenleri bugünden yapmaktır” denildi.
