EMRE ERGÜL - Bu yılın şubat ayının sonunda başlayan İran savaşı... Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması ile baş gösteren gıda ve petrol krizi... El Nino ve Süper El Nino’nun dünyanın çeşitli noktalarında sellere ve ölümlere neden olması... Bardağı taşıran son olay ise Fransa’daki 40’a yakın marketteki derin donduruculara yapılan siber saldırı ile tonlarca gıdanın çöpe gitmesi oldu...
‘KIYAMET UYARISI’ MANŞETLERİ
İşte bu siber saldırı sonrası başını ABD ile 17 Avrupa ülkesinin çektiği 33 ülke, vatandaşlarını savaş, aşırı hava olayları ve siber güvenlik tehditleri gibi acil durumlar karşısında hazırlıklı olmaları yönünde uyarılar yayınlamaya başladı. Ekim ayı boyunc a kimi ülkeler, vatandaşlarından “72 saatlik” kimi ülkeler de “bir haftalık” yiyecek ve su stoğu yapmalarını istedi. En sert talep ise “10 günlük” stok tavsiyesinde bulunan Almanya’dan geldi.
Dünyaca ünlü Newsweek dergisinin bu olayı bu hafta kapak konusu yapması, dünya basınında da paniğe neden oldu. İşte atılan başlıklar: “Kıyamet uyarısı mı?”, “Dünya bir küresel krize mi hazırlanıyor?”, “Yiyecek, içecek ve ilaç stoğu isteği: Neden?” “Bu ülkeler bizim bilmediğimiz ne biliyor?”
ESKİ FBI YÖNETİCİSİNDEN KORKUTAN UYARI
Gerilimi ateşleyenlerden biri de Eski FBI Müdür Yardımcısı Dan Bongino oldu. Bongino, geçtiğimiz hafta kendi podcast programında acil durumlara hazırlıklı olma konusunu ele aldı. Konuşmasına paniğe kapılmamanın önemini vurgulayarak başlayan Bongino, şunları söyledi: “Çalkantılı dönemlerde kaygı ve paniği azaltmanın yolu, hazırlıklı olmaktır. Yanınızda radyo ve piller bulundurun. Acil durum yiyecekleri, yağmur suyu toplama düzeneği ve su arıtma tabletleri edinin.”
‘MUM’ DİYEN DE VAR, ‘500 GRAM EKMEK’ DİYEN DE!
İngiliz Guardian gazetesi, bazı ülkelerin uyarılarını şöyle listeledi:
- BİRLEŞİK KRALLIK: ‘Be Ready’ (Hazırlıklı ol) programı başlattı. Vatandaşına üç gün yetecek dokuz litre su, kuru gıda, ilaç ve el feneri stoklamasını tavsiye etti.
- JAPONYA: Doğal afetlere karşı üç günlük yiyecek stoğu istedi. Ülke, bugün yeni Afet Yönetim Kurumu’nu faaliyete geçiriyor.
- FRANSA: Vatandaşlarından üç günlük stok ile içine nakit para, önemli belgelerin fotokopileri, ev ve araba anahtarlarının yedeklerini koyabilecekleri acil durum çantası hazırlamalarını istedi.
10 GÜNLÜK KONSERVE
- ALMANYA: Ekim ayında 10 günlük konserve gıda stoğu tavsiyesi yayınlandı.
- ABD: 2003’te yayınlanan acil durum uyarısı yeniledi. Buna göre vatandaşlardan üç gün yetecek yiyecek dışında kişi başına 3.8 litre su, düdük, el feneri bulundurmaları istendi.
- NORVEÇ: Yiyecek, içecek, ilaç dışında uyku tulumu ve mum bulundurulması talep edildi.
- DANİMARKA: Üç günlük örnek beslenme planı sundu: 500 gr gevrek ekmek, 300 gr domates soslu konserve uskumru, 300 gr nohut ve barbunya fasulyesi, 500’er gram makarna ve yarma/tahıl ürünü, 1.5 kg konserve sebze ile 100 gr kuruyemiş ve bir miktar bitkisel yağ.
- HİNDİSTAN: İçinde, pille çalışan bir el feneri, suyu arıtmak için klor tabletleri, bir ilk yardım kitabı ve kalın ipler olan acil durum çantası istendi; “Tuzlu ve baharatlı yiyecekler yemeyin, susatır” tavsiyesinde bulunuldu.
- HOLLANDA: Yiyecek, su ve ilacın yanı sıra nakit para bulundurulmasını istedi.
KEDİ/KÖPEK MAMASI UNUTMAYIN!
The Economic Times da okurlarına yiyecek ve su dışında “stok listesi” sundu:
- Powerbank
- El feneri
- Pilli radyo
- Ateşölçer
- Sabun
- Islak mendil
- Diş fırçası/macunu
- Kitap
- İskambil kartları
- Kedi ve köpek mamaları
ÇOKLU KRİZ KORKUSU
Uluslararası Siyaset ve Güvenlik Uzmanı Panithan Wattanayakorn özellikle Avrupa Birliği’nde artan endişeye dikkat çekiyor: “Özellikle Avrupa’da, Rusya ve Çin ile ilgili sorunlar da dahil olmak üzere büyük tehditlerin artması bekleniyor; bu da daha hızlı uyarılar ve savunma önlemleri gerektiriyor. Bu üç tehdit (savaş, afetler, siber saldırılar), eş zamanlı olarak çoklu kriz oluşturuyor ve hazırlık seviyesini yükseltme aciliyetini doğuruyor.”
KONUŞULAN 4 İHTİMAL
1 - SİBER SALDIRI: Maliyeti düşük ama etkisi büyük. Baş şüpheli Kuzey Koreliler. Sürekli yaşanıyor. Hedef küresel dijital sistemi çökertmek.
- YÜKSEK İHTİMAL
2 - DOĞAL AFETLER:
El Nino ve Süper El Nino derken, mevsimler şaştı. Seller ve ardından yaşanabilecek salgın hastalık korkusu.
- YÜKSEK İHTİMAL
3 - BÖLGESEL SAVAŞLAR: Ukrayna ve İran savaşları... İsrail’in yarattığı huzursuzluk... Bitmeyen Tayvan krizi... Tedarik sisteminin çökme korkusu var.
- ORTA İHTİMAL
4 - III. DÜNYA SAVAŞI:
En korkulan ancak mevcut yüzyılda en az ihtimal verilen seçenek.
- DÜŞÜK İHTİMAL
İŞTE 33 ÜLKENİN LİSTESİ
- Avrupa: Birleşik Krallık, İrlanda, Fransa, Almanya, Hollanda, Danimarka, Norveç, İsveç, Finlandiya, Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Avusturya, İsviçre ve Hırvatistan
- Kuzey Amerika: Kanada, Meksika, Amerika Birleşik Devletleri
- Güney Amerika: Şili, Kolombiya, Arjantin ve Brezilya
- Afrika: Güney Afrika
- Asya: Japonya, Tayvan, İsrail, Hindistan, Filipinler, Singapur
- Avustralya ve Okyanusya: Avustralya, Yeni Zelanda
NÜKLEER SALDIRIDA 7 EŞİĞİ
En düşük ihtimallerden biri, nükleer saldırı ihtimali. Ancak yine de uzmanlar buna karşı da uyarıları yapmaktan geri kalmıyor:
- İlk 48 saat dışarı çıkılmaz. Havadaki radyoaktivite oranı öldürücüdür.
- 7-10 gün içinde her yedi saatte bir havadaki radyoaktivite oranı azalır.
- 14 gün sonra saldırı öncesindeki eski seviyeye döner.
PENTAGON’DAN 90 GÜNLÜK ‘KALE’ PLANI!
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), eylülün son gününde kısaltması FORTRESS (Kale) olan bir programını tanıttı. İçeriği açıklanmayan program, doğal afet, dijital çöküş ve/veya saldırılara rağmen tüm askeri üslerinin dışarıdan yardım almadan 90 gün (3 ay) boyunca görevlerine devam edebilecek. Dünya basını ve sosyal medya ise sorguluyor: FORTNESS neden ortaya çıktı?
