İran semalarında düşen ABD'ye ait bir F-15E savaş uçağının iki mürettebatını kurtarma operasyonu savaşın son günlerdeki en sıcak başlığı oldu. The Guardian'ın analizine göre, kurtarılan uçaktan çok daha pahalıya patlayan operasyonda iki nakliye uçağı imha edildi, bir helikopter hasar gördü. İşte ABD'nin kara operasyonu hayallerini vuran o kritik detaylar...
TAHRAN ELİ BOŞ DÖNMEDİ
Donald Trump, düşen F-15'in ikinci mürettebat üyesinin kurtarılmasını bir propaganda zaferi olarak ilan edecek. Ancak 48 saatlik dram, yenilmemiş bir İran'ın karşılık verebileceğini ve ABD'ye kayıp yaşatabileceğini gözler önüne serdi.
Analizde, bu durumun özellikle İran'ın yeraltındaki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunu çıkarmak gibi ciddi bir hedef varsa, Beyaz Saray'ın olası bir kara operasyonu kararı öncesinde dikkate alması gereken bir uyarı olduğu vurgulanıyor.
HAVA ÜSTÜNLÜĞÜ MUTLAK DEĞİL
ABD-İsrail'in İran'ı bombalaması saldırganların lehine o kadar çarpık bir hal aldı ki, savaşın beşinci haftasında tek bir uçağın düşürülmesi, çok nadir ve akılda kalıcı olduğu için Amerikalılar için anında önemli bir soruna dönüştü. Bir ABD savaş uçağının düşman ateşiyle düşürüldüğü son olay 2003'te Irak savaşı sırasında yaşanmıştı.
F-15E'nin nasıl düşürüldüğü tam olarak bilinmezken, düşürülmüş olması, ABD ve İsrail hava kuvvetlerinin İran'ı günde yaklaşık 300 ila 500 kez bombalamasına rağmen elde ettiği hava üstünlüğünün tamamen mutlak olmadığını hatırlatıyor.
OPERASYONUN MALİYETİ
Bir F-15E Strike Eagle'ın maliyeti 31 milyon dolar (yeni bir uçak 100 milyon dolar olabilir). Ancak zorlukların asıl başladığı nokta, savaş uçağının görevinden çok daha yüksek risk taşıyan kurtarma operasyonuydu.
İsfahan'ın güneyindeki terk edilmiş bir İran havaalanının ileri operasyon üssü olarak kullanılması, büyük olasılıkla özel kurtarma varyantları olan iki C-130 Hercules nakliye uçağının yere saplanmasıyla ters gitti. ABD kaynaklarına göre uçaklar, İranlıların eline geçmesini önlemek için ABD tarafından imha edildi. Yaralı ikinci mürettebatın tahliyesi için daha fazla nakliye uçağının bölgeye getirilmesi gerekti. Modifiye edilmiş her bir Hercules uçağının liste fiyatı yaklaşık 115 milyon dolar.
Kurtarma operasyonuna katılan bir HH-60 Pave Hawk helikopteri de Cuma günü çatışmada hasar gördü. Kaybedilen ve hasar gören hava araçlarının maliyetinin, büyük ölçüde ikinci mürettebatın kurtarılması için olmak üzere 250 milyon doları aştığı hesaplanıyor.
'ASLA GERİDE BIRAKMAYIZ' TAAHHÜDÜNÜN BEDELİ
Trump, bir sosyal medya gönderisinde, ABD'nin bir savaşçısını asla geride bırakmayacağını büyük harflerle vurguladı. Bu çekici bir taahhüt ancak her seferinde daha fazla maliyet ve risk anlamına geliyor.
Bu vesileyle İran güçleri F-15E mürettebatının hiçbirini bulmayı başaramadı. İsfahan'ın güneyindeki terk edilmiş hava üssünün ABD tarafından kullanılmasına itiraz edemediler. Ancak bunun nedeni, ABD brifinglerine göre 3 km yaklaşan herhangi bir İranlı erkeği öldürmek için bölgede dolaşan Reaper insansız hava araçları olabilir.
KARA OPERASYONU İÇİN NET UYARI
Kurtarma C-130 nakliye uçaklarının zorunlu kaybı, İran'daki herhangi bir ABD kara operasyonunun doğasında bulunan daha büyük riskleri hatırlatıyor. ABD özel kuvvetlerinin İsfahan'da yeraltında saklanan 440 kg yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumu büyük bir olay çıkmadan ele geçirip kaçırıp kaçıramayacağı ciddi bir soru işareti olarak duruyor.
Şüphe yok ki, şimdiye kadar 15.000'den fazla kez bombalanan İran, amansız ABD ve İsrail hava saldırılarıyla hırpalanıyor. Ancak Tahran, birliklerinin veya hava savunmasının durumu ne olursa olsun, ABD veya İsrail'in nispeten küçük kayıplarını tam da bu kayıplar nadir olduğu için bir propaganda zaferine dönüştürebiliyor.
Analiz dikkat çeken şu cümleyle bitti: Asimetrik bir çatışmada, zayıf tarafın sadece bir kez şanslı olması yeterlidir.
NE OLMUŞTU?
ABD'nin bugüne kadar İran'a yönelik saldırılarda kaybettiği bilinen uçak sayısı 7'ye yükselmiş oldu.
ABD, 28 Şubat'ta başlattığı saldırılarda ilk kaybını 2 Mart'ta verdi. ABD'ye ait 3 F-15, Kuveyt'in "dost ateşi" sonucu düştü. Uçaklarda bulunan 6 pilot sağ kurtuldu.
Tarihler 12 Mart'ı gösterdiğinde KC-135 tipi yakıt ikmal uçağı Irak'ta düştü. ABD yönetimi bu uçağın dost ya da düşman ateşi sonucu düşmediğini olayın kaza olduğunu açıkladı. Uçakta bulunan 6 mürettebat yaşamını yitirdi.
ABD'ye ait E-3 Sentry uçağı ise 27 Mart'ta Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Hava Üssünde İran saldırısı sonucu pistte hasar aldı. Olayda 10 ABD askeri yaralandı.
Öte yandan ABD askerlerinin dün düşen uçaklardan sağ kurtulmasının ardından benzeri olaylar akıllara geldi.
Wall Street Journal gazetesinin haberine göre, 2011'de F-15E tipi ABD savaş uçağı Libya'da mekanik sorunlar nedeniyle düştüğünde pilot atlayarak sağ kurtuldu.
Ayrıca 1999 Kosova Savaşı ve 1991 Körfez Savaşı'nda düşen ABD uçaklarında pilotlar atlayarak kendilerini kurtardı.